by Orania Beweging | Sep 29, 2011 | Nuus |
Die laaste deel van Aaron Kahland se toespraak is per abuis met die vorige plasing weggelaat. Hier volg dit:
If the right to political secession is the finest political tradition in Western Civilization then it is no exaggeration to acknowledge that the Great Trek, an example of peaceful secession through migration, is one of the greatest of them all.
But if peaceful secession is our civilization’s finest political tradition then so too we must acknowledge that Empire, ruling over others who do not wish to be dictated to, is also morally unjustifiable.
In today’s South Africa, it is the ANC who have inherited the Empire. Their constant talk of themselves as a liberation movement echoes the empty propaganda of the British Empire in crying injustice at the treatment of the Uitlanders and blacks living within the Boer republics. As soon as they assume power, their motives become clear – enriching themselves economically through political means. Their talk of righting the wrongs of Apartheid and their active discrimination against the Afrikaner minority are only convenient distractions from their true intentions. Their project, like that of the British before them, is doomed to failure.
So where does that leave today’s Afrikaner? Many have chosen to secede from South Africa through migration. But I feel strongly that it is secession through migration within Africa that offers the best hope for the Afrikaner. To once again take the trek that Piet Retief and others took, to build a new home that offers the best chance of reviving the ancient Boer ideals of freedom.
Recently in Germany, I bought this postcard. It is dated the 10th of March, 1902, only weeks away from the end of hostilities with the British. It shows German volunteers fighting for the Boer republics and the motto of the unit is showing as,
Wir kämpfen nicht um Ruhm und nicht um Ehre,
Wir kämpfen nicht um gold und Edelstein,
Wir kämpfen nur um heimath, Weib und Kinder
Und um die Freiheit nur allein.
I think these words are a good description of the historical quest for the Boer’s quest for freedom which today is best exemplified in the this little town we find ourselves in today. Boer freedom to be achieved through a sovereign homeland is a worthy cause and I am proud to be a little part of it. Thank you very much.
by Orania Beweging | Sep 28, 2011 | Nuus |
By Aaron Kahland, ambassador of Orania in Germany.
I’d like to start by telling you a story from the country where I live, Germany. It is the story of Max Planck, the great German physicist. In 1918 Professor Planck won the Nobel Prize for his work on quantum theory. With this new fame he was asked at universities throughout Germany to give speeches on his discoveries. One evening he was due to give a speech in Munich. On the way there, Planck was having a discussion with his driver and his driver asked him if he had prepared the speech he was to give that night. Planck answered ‘no, I haven’t prepared, I have given this speech so many times that I can tell it by memory.’ His driver responded, ‘I have heard your speech so many times I could probably give it.’ Hearing this, Max Planck thought for a moment and then said to his driver, ‘why don’t we test your theory and you dress nicely and give the speech and I’ll sit in the front of the audience and pretend to be your driver and we’ll see if anyone notices.’
And, according to their plan, when they arrived Planck’s driver got up in front of the audience and gave a speech on very complicated physics in front of an audience of Munich’s scientific community. He delivered it so well that no-one noticed that it was not Planck himself. However, after the speech was given, there was time for questions from the audience. Sure enough someone from the audience stood up and asked a question on Planck’s quantum theory. For a moment the driver stood still and then he slowly shook his head and said, ‘I was led to believe that Munich was a sophisticated and intellectual city. So it surprises me that someone from this audience could ask me such a simple question.’ The driver then pointed to Max Planck in the audience and said ‘Indeed it is so simple that I am confident that even my driver could answer it.’
The reason I told you this story is that today I feel a little bit like Max Planck’s driver because I have been asked to speak a little about Afrikaner history. I am an economist by trade but I shall do my best and hopefully, I can introduce something new to you anyway.
I’d like to begin by going back in time to the mid seventeenth century when the Dutch state established a mercantilist outpost in Southern Africa whose mission it was to establish a port to provision Dutch trading ships travelling between Europe and the Dutch East Indies. In 1652, around two hundred Dutch East India employees and indentured servants arrived to create a settlement that would later become Cape Town. I want to emphasize that this was not some colony of free settlers but that the people brought over were in an initial state of semi-slavery and were provided very few freedoms. In 1657, 40 of these indentured servants were freed by the Governor. These freed men took up farming and grazing. These activities were permitted by the Dutch East India Company who wanted food to feed their growing town. Any other activities were strictly regulated and attempts by freemen to engage in free enterprise were forbidden including trading with the local KhoiKhoi though this happened despite the regulations. The monopolist V.O.C. did not allow the establishment of a free market but instead fixed the prices for goods produced by the burghers. These fixed prices often did not cover the costs of transportation and left free burghers economically impoverished. To escape this tightly controlled economic environment, many burghers began trekking east beyond the company’s control. The company then forbade migration or trade with the natives, a law that was introduced in 1677. The law wasn’t terribly effective because the government reintroduced similar laws in 1727, 1739, 1770, 1774, and 1786.
I have to say that I very much admire the attitude of your ancestors towards stupid laws restricting their freedoms. A very healthy attitude in my view.
I want to return to the Boer treks a little later but first I want to take a little look at what else was happening in the world at around this time.
The most important political development at this time was the growing rebellion against British rule in North America which had broken out in 1775.
Around a year after the outbreak of war against Great Britain the Declaration of Independence was issued which outlined the reasons the American colonists now considered themselves free of political ties to the former motherland.
The most often quoted portion of the declaration is the following,
‘We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights,[75] that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.’
These words were largely borrowed from John Locke a philosopher of the Enlightenment who wrote that man had the right to life, liberty and property.
Perhaps more important than this part of the preamble however is the means of achieving them. So wrote Thomas Jefferson,
‘That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed, That whenever any Form of Government becomes destructive of these ends, it is the Right of the People to alter or to abolish it, and to institute new Government, laying its foundation on such principles and organizing its powers in such form, as to them shall seem most likely to effect their Safety and Happiness.’
These words are very powerful and help to make this document, I feel, one of the key political writings of Western Civilization. Peoples have a God given right to rebel against their government. This was the principle upon which the United States of America was founded – and according to Thomas Jefferson, a principle which all men were granted.
Going back to the Cape now, it wasn’t long after the US achieved independence that the first Boer attempt to break-away from Dutch colonial rule was attempted with the creation of the short lived Graaf-Reinet republic along the frontier. By the time the British returned to the Cape in 1806, the Boer national consciousness was well established and with it the concept of self-rule.
In 1815, some frontier Boers began a renewed revolt against British rule at Slagters Nek after colonial authorities attempted to enforce British law along the frontier. In the trials following the failed rebellion, which led the execution of five men, one of the defendants stated before the court, ‘I am a young man who does not yet know what a Government is, as I was never near one.’
If the young man’s statement in his defense is representative of the motives for rebellion then this early Boer rebellion is illustrative of something very interesting. Unlike the American rebellion against British rule which established the right to rebel and form a new government, this early Boer rebellion was a fight to remain free from government. This is an important distinction.
The idea that a people can live without government seems, in our day and age, a difficult concept to accept. People tend to think of chaos and lawlessness. However, living without government, or living without a state, is not the same as living without governance. I believe that the early Boer experience is a good place to look to find evidence of this.
Indeed the American historian Joseph Stromberg wrote of the early Boer ideal as maatskaapy, a society of ‘free and independent men.’ A Boer felt that he required 6000 acres to be economically independent and as Stromberg writes, ‘Boers would move each generation, and would trek large distances to get away from unwanted government supervision.’
Stromberg also writes that ‘The Boers were united as maatskappy, a loose community of individual proprietors, the commando, a volunteer military arm their society, and as co-relioginists. More supervision than this they did not want. A Boer patriarch, sovereign on his own plek, with his wife, children and retainers, and armed for defense of his family and property, corresponded quite well – like the Anglo-Celtic Southerner – to the ideal citizen of classical republican theory.’
Indeed, Stromberg was right. The old Boers very much represented the ideal citizen of classical liberalism which was promoted most prominently by many of the founding fathers of the United States, and in particular, Thomas Jefferson.
Jefferson believed that an agrarian society was one which offered the best prospect for a free society. Despite being well known as an author, he only wrote one book, titled ‘Notes on the State of Virginia,’ written in 1781. In it he wrote,
“Those who labor in the earth are the chosen people of God, if ever he had a chosen people,
whose breasts he has made his peculiar deposit for substantial and genuine virtue. It is the focus
in which he keeps alive that sacred fire, which otherwise might escape from the face of the earth.
Corruption of morals in the mass of cultivators is a phenomenon of which no age nor nation has
furnished an example. It is the mark set on those, who not looking up to heaven, to their own
soil and industry, as does the husbandman, for their subsistence, depend for it on the casualties
and caprice of customers. Dependence begets subservience and venality, suffocates the germ of
virtue, and prepares fit tools for the designs of ambition. . . . “
Thomas Jefferson as US president went to great lengths to achieve his vision of a free people in a new land. He reduced the size of government, cut taxes and avoided conflict with foreign nations as best he could. He wrote that,
‘Every government degenerates when trusted to the rulers of the people alone. The people themselves are its only safe depositories.’
Jefferson’s ideal of an agrarian republic was best illustrated in the south of the U.S., including his native Virginia, where society was dominated by independent farmers. This is a society that shared some similarities with the Boer republics established in Southern Africa.
Stromberg wrote however that, ‘unlike the Southerner, the Boers were of a simpler school. Their nearest approach to liberalism was the notion of covenant. Thus it makes sense to think of the Boers as patriarchal, pastoral Calvinists living out a practical frontier anarchism.’
Now, I realize the word anarchist might seem unusual but what Stromberg means here anarchy in its true definition which comes from the original Greek meaning ‘without a leader’ or ‘without a state.’ Living without a state today seems like an unusual concept however what is it we speak of when speaking of a ‘state’? The German philosopher Hans Hermann Hoppe defines it as such,
‘A state is a territorial monopolist of compulsion, an agency which may engage in continual, institutionalized property rights violations and the exploitation of private property owners through expropriation, taxation, and regulation.’
So a state affords itself a monopoly on violence so that it can exploit those living within its territory of control. And so it is here South African government that has forbidden the use of the age old Commando system of voluntary self-defense. The Commando threatens the state’s monopoly on violence.
Piet Retief wrote in his manifesto before undertaking his Great Trek that he and his followers had decided to ‘quit this colony with a desire to lead a more quiet life than we have heretofore done.. under the full assurance that the British government had nothing more to require of us, and will allow us to govern ourselves without its interference in future.’
Hermann Giliomee writes that Retief emphasized in his manifest that ‘those undertaking the trek would take no-ones property but would defend themselves against attacks on their lives and property. They would make laws to govern themselves and would make their intention to live in peace clear to the black tribes amongst whom they settled.’ Retief wrote in his manifesto that ‘We desire to be considered a free and independent people.’
So off the Voortrekkers went to free themselves from Imperial state control. When they undertook their monumental trek, it is important to note that they did not travel without purpose. They intentionally avoided areas already settled. So they did not travel directly to the North where they were aware the Griqua lived. Nor did they travel to the East where the main Xhosa areas were. Instead the wagon trains headed North East into territory that had been decimated by a violent Zulu war of extermination against neighbouring tribes – a war that is estimated to have killed up to one million Africans.
So when the Voortrekkers set-off to live free of British rule they intended from the outset to find land on which to live that would not bring them into conflict with existing inhabitants. This is something that is largely unique in the history of the New World. Unlike Northern European settlers in North America, Australia, or New Zealand, the Boers did not engage in the extermination of already established peoples in order to settle a new land for themselves.
by Orania Beweging | Sep 28, 2011 | Nuus |
In sy onlangse bitsige aanval op AfriForum skryf Adriaan Basson, die assistentredakteur van City Press, dat hy net soos Kallie Kriel, aan wie die opebrief gerig is, ‘n wit Afrikaner van Afrika is. Hy gaan voort om te sê: “Ek dink egter ons interpretasies oor wat dit beteken om ’n Afrikaan-Afrikaner in Suid-Afrika te wees, verskil wêrelde, so ook ons menings oor die plek van Afrikaners in 2011.”
Verlede Saterdag sit en luister ek na dr Christoph Von Ach, voorsitter van ‘n Orania-ondersteuningsgroep in Suid-Tirool, ‘n grotendeels outonome provinsie in die noorde van Italië, tydens die Orania Beweging se jaarlikse Burgervergadering. Dr Von Ach vertel van die pad wat sy minderheid, die Duitssprekende mense van die provinsie Suid-Tirool, sedert die einde van die Eerste Wêreldoorlog geloop het om deur groter selfbeskikking beheer oor hul eie lot te kon bekom.
Die mense van Suid-Tirool beskou hulself eerstens as Suid-Tirolers. Hul identiteit as Italianers is ‘n geografiese toevalligheid. Tog beskou niemand in Europa hierdie minderheid van sowat 500 000 mense as ‘n groep wat in die pad van ‘n beter Italië of selfs ‘n sterker Europa staan nie.
Na die Eerste Wêreldoorlog is Suid-Tirool by Italië ingelyf en is die Duitssprekende minderheid se taal en kultuur vir dekades deur die Fascistiese regering onderdruk. Suid-Tirool het eers vanaf die 1970’s daarin geslaag om groter beheer oor sy eie instellings en regering te kry.
Tog het die taal en kultuur van die mense van Suid-Tirool sterk gebly. Dr Von Ach skryf dit toe aan ‘n sterk samehorigheid van dié minderheidsgemeenskap na die Eerste Wêreldoorlog. Ten spyte van al die pogings van Italië om Suid-Tirolers van hul taal en kultuur te ontneem, het die teenoorgestelde gebeur en het Suid-Tirolers saamgestaan en moeite gedoen om hul taal en kultuur uit te bou en te bevorder.
Indien jy vir die meeste mense in Suid-Tirool sal vra wie hy is, sal die antwoord vinnig en maklik kom: Südtiroler! Regoor die wêreld is daar vandag minderhede wat stoei met die vraag oor identiteit. Die Baske en Kataloniërs in Spanje, die Franssprekende bevolking in Kanada, die Samis van Skandinawië, die Hongaarse minderheid in Roemenië, die Mapuche-minderheid in Chili en baie ander word almal uitgedaag met die vraag oor watter identiteit eerste gestel moet word.
Daar is toenemend ‘n tendens dat minderheidsgroepe ‘n veelvoudigheid van identiteite erken, maar hul voortbestaan direk koppel aan die belang van die posisie van hul volksidentiteit.
‘n Professor van die Universiteit van Pretoria, en groot ondersteuner van Orania, noem die afgelope naweek tydens ‘n werkswinkel in Orania, dat Afrikaners juis vir lank teen die idee van ‘n nasionale identiteit gestry het. Vroeë Afrikaners was in hul wese teen kolonialisme en latere Suid-Afrikaanse nasionalisme. Juis daarom was die twee Boererepublieke sterk libertyns van aard en het baie Boere steeds nie van die klein juk van ‘n regering gehou nie! Eers na Uniewording het Afrikaners die Suid-Afrikaanse identiteit opgeneem en juis in die hoop om daardeur weer beheer oor hul eie lot te verkry, soos wat dan ook die geval was tydens die twee periodes van Afrikanerregering wat in 1994 tot ‘n einde geloop het.
Wat egter nie in 1994 gebeur het nie, was ‘n verlies aan juis daardie nasionale identiteit onder Afrikaners. Dit is dan ook hier waar Afrikaners in ‘n ander rigting as die mense van Suid-Tirool beweeg, want toe Suid-Tirool in 1918 deel van Italië geword het, het sy mense geweier om Italianers te word. Toe Afrikaners egter in 1910 deel van ‘n nuwe Suid-Afrika geword het, het hulle die identiteit van Suid-Afrikaners hul eie gemaak en ten spyte van ‘n verlies aan die beheer oor hul eie lot het hulle selfs na 1994 daardie identiteit grootliks behou.
Dit bring my terug by Adriaan Basson se brief aan Kallie Kriel. Daar is ‘n sterk stroming van Afrikaners wat hul Afrikaneridentiteit erken, nie omdat hulle dit wil behou of bevorder nie, maar wel vanuit ‘n posisie van skulderkenning en selfbejammering. Dit is ook die groep mense wat oordrewe uitdrukking aan hul Suid-Afrikaanse identiteit wil gee deur die Suid-Afrikaanse vlag op hul motors te vertoon en tydens rugbywedstryde op hul voorkoppe te laat verf. Dit is ook dié groep mense wat soos Basson hulself Afrikaan-Afrikaners noem. Hul liefde vir die nasiestaat en die Afrikakontinent moet opmaak vir die las van Afrikanerskap.
Ek weier om toe te sien hoe my Afrikanerskap as ‘n soort van simbool van selfmarteling gebruik word. Ek sê dit dus hard en duidelik: Ek is ‘n Afrikaner! En ja ek is ook ‘n Suid-Afrikaner en Afrikaan, maar nie omdat dit my wese vorm nie, maar omdat ek noodgedwonge in Suid-Afrika en op die Afrika-kontinent woon.
Basson se verstaan van waar Afrikaners in 2011 moet staan – in diens van die nuwe nasiestaat wat assimilasie van minderhede as voorwaarde vir voortbestaan vooropstel – is dus iets waarin ek nie belangstel nie. Die kamma-identiteit van Afrikaan-Afrikaner staan my nog minder aan. Dit beteken egter glad nie dat ek minder lief is vir hierdie grond en hierdie plek as enige ander groep in hierdie land en op hierdie kontinent nie. Dit beteken ook nie dat ek minder omgee vir die lot van die res van Afrika en Suid-Afrika se mense nie.
Die Afrikaner sal net ‘n toekoms hê as ons, onsself kan begin losmaak van ons groot liefde vir die nasiestaat en as ons, ons eie identiteit eerste kan stel. En laat ek dit duidelik stel: Dit het niks met velkleur te doen nie, want jou identiteit word nie deur jou velkleur gevorm nie, maar deur jou verbintenis aan ‘n geskiedenis, kultuur, taal en tradisies wat oor eeue hier aan die suidpunt van Afrika gevorm is.
Hierdie artikel het oorspronklik op www.maroelamedia.co.za verskyn.
by Orania Beweging | Aug 26, 2011 | Nuus |
Min mense is positief as dit kom by die ekonomiese vooruitsigte vir die Afrikaner-volkstaat in die Noordwes-Kaap met sy huidige groeipunt Orania. Almal (binne die vryheidsgesinde geledere) stem saam met die behoefte aan ‘n tuiste wat kulturele handhawing en fisiese oorlewing waarborg, maar die persepsie is dat die volkstaat net ekonomies kan oorleef as dit van buite gesubsidieer word deur welvarende Afrikaners wat ‘n soort tiende vir Orania gee, soos wat die Jode wêreldwyd aanvanklik vir Israel gegee het.
Die gewone besware teen die moontlikheid van ‘n ekonomies voorspoedige en welvarende volkstaat is gewoonlik die volgende: beperkte infrastruktuur wat ten duurste nuut gebou moet word; vêr van die markte en bevolkingskonsentrasies af en daarmee saam hoë vervoerkoste; geen grondstowwe in die omgewing wat verwerk kan word nie; beperkings wat arbeid betref, wat polities sinvol en ononderhandelbaar is, maar ekonomies remmend is.
Daar is sekere faktore wat nie sal verander nie: die kanse dat nou skielik groot reserwes van minerale of olie in die omgewing van Orania ontdek sal word is klein. Ek wil sê gelukkig, want onder die huidige omstandighede sal dit ons net benadeel want die ANC-staat het die houvas op alle minerale regte en sal hordes werkers hier vestig om dit te ontgin. Bid dus dat daar in die afsienbare toekoms geen hulpbronne in die Karoo gevind sal word nie. Selfs al was daar ‘n outonome of onafhanklike volkstaat gewees sou minerale reserwes eerder ‘n vloek as ‘n seën wees: dit lei tot ‘n ongebalanseerde derdewêreld-ekonomie wat ons te dikwels in Afrika sien.
Buitelandse maatskappye buit die hulpbronne uit en bring hulle eie kundiges in en plaaslike mense doen hoogstens handewerk. Die omgewing word besoedel en sosiale veranderinge geskied teen ‘n spoed wat geen samelewing kan hanteer nie. Korrupsie en buitelandse inmenging is ook gewoonlik naby waar ‘n minerale-bonanza plaasvind, selfs in gesofistikeerde lande.
Dan, wat die afstand na die markte en die bevolkingskonsentrasies betref: ook dit sal ‘n toestand wees wat nie maklik verander nie. Orania is vêr van hawens af, hier is slegs ‘n derderangse pad en geen spoorlyn of hoofroete nie en die naaste noemenswaardige konsentrasie mense is 160 km weg. Met stygende brandstofkoste sal vervoer altyd ‘n aansienlike hap uit elke sakeman se begroting vat. Die argument vir ‘n volkstaat in of naby Gauteng gaan gewoonlik gepaard met dié soort redenasie.
Ten spyte van bogenoemde glo ek dat die Afrikaner-volkstaat, selfs in die Karoo, ‘n rooskleurige ekonomiese vooruitsig kan hê, mits die regte politieke besluite geneem word wat beleggings in die volkstaat in vergelyking met Suid-Afrika ‘n baie beter keuse maak. Tans is die houding nog te dikwels een van “wie in die volkstaat belê moet dit vir die saak doen, dus moet ons dit so moeilik as moontlik maak om egte volkstaters van diegene wat net wil geld maak te skei”. Dit is, om die minste te sê, ‘n dwase houding. Opportuniste het nog steeds gekom en gegaan, maar toegewyde volkstaters kon nie in alle gevalle vasbyt nie want die nadele het net te veel geraak. Let wel, ons praat nou van Orania deur sy geskiedenis van 20 jaar, dinge het aansienlik verbeter die afgelope paar jaar en is steeds aan die verbeter.
Kom ons kyk wat is die nadele vir besigheid in Suid-Afrika en dan kom ons by die geleenthede vir die volkstaat uit:
Arbeid en vakbonde
Cosatu se mag is welbekend en tans ervaar ons weer hulle greep op die Suid-Afrikaanse politieke en ekonomiese toneel met stakings en buitensporige loonverhogings. Werknemers se produktiwiteit regverdig eenvoudig in baie gevalle nie die lone wat hulle ontvang nie. Werksdae gaan verlore weens stakings, te veel vakansiedae, siektes, ens.
Die volkstaat kan met ‘n streng en gedissiplineerde arbeidsbeleid dit vir beleggers die moeite werd maak om hier besigheid te doen. Danksy talle virtuele dienste raak fisiese vervoer ook minder belangrik. Lae lone is beslis nie die antwoord nie want dit maak vir ontevrede en onstandvastige werkers en ontmoedig hulle. Balans is hier die wagwoord: die werkers moet hulle geld werd wees en dit verdien wat hulle verdien.
Ons kan egter reeds vasstel dat werknemers se motivering en arbeidsetiek hoër is as die gemiddelde een in Suid-Afrika. Mense is dikwels bereid om oortyd sonder vergoeding in te sit. Stakings is ongekend en vakansiedae is heelwat minder as in SA en werksdae word nie misbruik vir “siek-vakansies” nie.
Infrastruktuur
Geen ekonomiese aktiwiteit kan plaasvind sonder ‘n voldoende infrastruktuur nie. Suid-Afrika se padnetwerk het verbeter maar laat dikwels nog veel te wense oor. Die spoornetwerk is glad nie op standaard nie. Watervoorsiening en riolering gaan agteruit. Kragvoorsiening is gebrekkig en krag raak toenemend duur.
Wat infrastruktuur betref, kan die volkstaat ‘n groot verskil maak vir sy besigheidsmense en voornemende beleggers. Orania se infrastruktuur is tans reeds ‘n voordeel teenoor Suid-Afrika s’n. Alhoewel die gevolge van beperkte fondse, onvoldoende instandhouding en slytasie oor die jare nou ingehaal moet word, is hier groot verbetering en is dit een van die sterk punte van ‘n volkstaat. Bekwame ingenieurs, tegnici en munisipale werkers sal sorg dat ondernemers te alle tye krag, riolering, water en toevoerpaaie in ‘n goeie toestand het. Tans word besonder baie geld belê in die opgradering en instandhouding van die infrastruktuur. Daar is egter nog te veel infrastruktuur waar Orania tans van Suid-Afrika afhanklik is, soos elektrisiteit en paaie. Aan die paaie kan ‘n mens onder die huidige bestel niks doen nie (behalwe die paaie binne die dorp wat reeds aandag kry), maar by bekostigbare, betroubare en volhoubare kragvoorsiening lê groot potensiaal oopgesluit. Vir ondernemers kan dit ook ‘n bemarkingsvoordeel inhou as hulle met alternatiewe krag produseer. Op langtermyn behoort dit ook besparings mee te bring. As ‘n reël van die duim geld: Eskom-krag is tans nog goedkoper en meer effektief as alternatiewe krag, maar laasgenoemde verbeter gedurig en word beter en goedkoper soos wat Eskom-krag duurder en meer onbetroubaar raak. Ook by riolering kan meer van alternatiewe gebruik gemaak word wat die oorhoofse koste verlaag.
Eiendomsreg, nasionalisering
Dit wat enige ekonomie sink is onsekerheid oor eienaarskap. Ons moet besef dat daar nie iets soos absolute eiendomsreg is nie: selfs in vrye markekonomieë kan grond onteien word as dit noodsaaklik is vir byvoorbeeld ‘n deurpad. Daar is wel billike vergoeding. In Suid-Afrika is daar min sekerheid. Daar is wel ‘n klousule oor eiendomsreg in die grondwet maar die grondwet kan maklik genoeg met die huidige meerderheid sosialisties georiënteerde partye verander word. Eiendomsreg word reeds uitgekalwe. Geen ondernemer belê in ‘n land waar hy gesien word as ‘n gans wat goue eiers moet lê wat ander dan gebruik en die goue gans daarna ook nog slag as dank nie.
Orania se aandeelblokskema is altyd as ‘n nadeel beskou omdat die persepsie was, en nog steeds is, dat dit ‘n beperking op eiendomsreg plaas en dat die maatskappy mense se aandeelblok sonder of teen minimale vergoeding kan vat as hulle sou goeddink. Natuurlik is dit gerugte en ja, persepsies wat vals is, maar dit verander niks aan die onsekerheid wat dit vir sekere mense bied teenoor kaart en transport.
Intussen moes Suid-Afrikaners egter besef dat kaart en transport geen beskerming teen onteiening bied nie. Meer nog, die aandeelblokskema bied eintlik meer sekerheid want dit is kollektiewe eienaarskap (nog steeds met jou eie uitgemete stuk grond) en daar is dus ‘n groot groep mense wat veel moeiliker onteien kan word as ‘n enkele boer of huiseienaar.
Verder is Orania verbind tot die markekonomie en word eienaarskap gerespekteer.
Belasting
Die kwasi-sosialistiese regering van Suid-Afrika glo, soos meeste regerings wat oortuig is van die welsynstaat se seëninge, aan herverdeling deur middel van hoë belasting. Die sosialistiese oortuiging is dat diegene wat welvarend is hulle rykdom verkry het weens onregmatige voordele, synde uit die verlede, of deur hulle afkoms, of omdat hulle gewoon skelm en gewetenloos is en ander uitbuit. Dus moet hulle deur hoë belasting daarvoor gestraf word en kan die minder gegoedes vergoed word deur allerhande toelaes en gratis dienste soos medies, skole ens.
Belasting kan egter ook meer produktief aangewend word deur “ontwikkelingstate” wat massief in infrastruktuur belê, wat almal bevoordeel, ook voornemende beleggers. Daarby moet ontwikkelingstate egter besef dat dit net ‘n tydelike verskynsel moet wees. As die staat se infrastruktuur op ‘n hoë vlak is en net nog onderhou moet word, dan behoort belasting verlaag te word. Lae belasting trek beleggers en dit wat burgers aan belasting spaar, word eerder gespaar of uitgegee vir persoonlike aanskaffings (en donasies) en pomp meer geld in die ekonomiese kringloop in. Hoë belasting lei gewoonlik tot belastingontduiking en –vermyding, en nie die rykes word werklik gestraf nie (want hulle beskik oor goeie belastingkonsultante en adresse in die buiteland om hulle geld heen te verplaas), maar die eerlike en hardwerkende middelklas, soos dit tipies in Suid-Afrika die geval is.
Orania is tans ‘n dorp wat ‘n relatief hoë belasting, oftewel heffing het. Dit is in ‘n mate verstaanbaar, want Orania as dorp vervul funksies wat op ander dorpe (in teorie) deur die staat gedra word. Verder is Orania in die ontwikkelingstaatfase en daar is heelwat infrastruktuur wat ten duurste nuut geskep of vergroot moet word (nuwe diensteaansluitings teen vandag se koste, nuwe substasies, rioolaanlegte, teerpaaie) waaroor ander dorpe wat krimp genoegsaam beskik. Orania se dienste werk en word onderhou en dit het natuurlik sy prys.
Maar die dorp moet eerder sy belastingbasis verbreed as om meer en meer belasting van sy bestaande inwoners te hef. ‘n Dorp met ‘n groter bevolking kan net eenvoudig baie beter ekonomies bestuur word (die logika van economics of scale). Hoë heffings is egter ‘n faktor wat mense uit Orania laat wegtrek of ander, tipies jong gesinne en mense uit die laer middelklas, verhoed om te kan kom intrek. Die skepping van ‘n infrastruktuurfonds, om nuwe infrastruktuurprojekte nie uit die heffings te finansieer nie is die regte besluit, maar ook hier moet gewaak word dat ontwikkelaars nie buite verhouding belas word nie deur allerhande addisionele kostes. Oordragskoste verhoog erf- en huispryse verder en ‘n maksimumbedrag behoort vasgestel te word eerder as om ‘n sekere persentasie te handhaaf, selfs by huise wat meer as R1 miljoen kos.
Namate die infrastruktuur geskep is moet heffings verlaag word, of ten minste nie verder verhoog word nie. Nuwe inkomste moet deur meer inwoners verkry word. Die som is eenvoudig: om ‘n pad te onderhou wat deur 10 mense wat belasting betaal gebruik word, is net so veel duurder as om dieselfde pad te onderhou wat deur 100 mense gebruik word (selfs al beteken dit meer slytasie).
Deur lae belasting, veral vir ondernemers, kan Orania werk skep en meer mense trek.
Opvoeding, opleiding, vaardighede
Nog iets wat in Suid-Afrika toenemend skaars raak is reg opgeleide mense, veral in ambagsbedrywe. Die nuwe swart elite streef almal na witboordjieposte en studeer graag rigtings wat gesag en prestige beteken. Die onderbou van gehalte skoolopleiding is ongelukkig nie meer daar nie, dalk nog op duur privaatskole, maar selde by staatskole. Statistieke wys reeds dat goed opgeleide ambagsmanne al hoe skaarser en al hoe ouer raak. Blykbaar begryp jong mense nie die groot inkomstemoontlikhede wat in goeie ambag opgesluit lê nie. As ‘n mens bedink dat ‘n ambagsman nie eers ten duurste vir jare se universiteitsopleiding hoef te betaal nie maar na ‘n relatief kort opleidingsperiode sy eie besigheid kan begin, kan so iemand makliker en vinniger geld verdien as ‘n dokter, prokureur of ouditeur. Fooie vir herstelwerk aan ‘n motor, elektriese- of loodgieterswerk per uur is ook nie meer ver onder die witboordjiewerkers s’n nie. En hoekom moet iemand wat tegnies aangelê is sy jare op universiteit mors en op die ou einde met ‘n swak graad van ‘n vak wat hy nie geniet ‘n werk soek, terwyl hy eerder sy stokperdjie tot beroep kan uitbou, net omdat witboordjiewerk meer prestige beteken?
Orania het die leemte gesien en bied ‘n goeie veld vir huidige en voornemende ambagsmanne. Die beplande oprigting van ‘n tegniese opleidingskool kom baie tydig. Die volgehoue groei in die dorp en die uitbou van die infrastruktuur skep ook ‘n groot behoefte vir elektrisiëns, bouers, loodgieters, ens.
In die toekoms sal ‘n akademiese inrigting ook geskep moet word om meer middelklasmense te trek. Maar weens die hoë koste sal dit eers kan plaasvind wanneer Orania ‘n aansienlike vlak bereik het wat bevolking en inkomste betref. Tans is ‘n beroepsgerigte ambagskool die regte keuse.
Afgesien van die tersiêre opleiding, wat tans nog net in ‘n beplanningsfase en hier en daar eksperimenteel bestaan, is die huidige skoolopleiding op Orania van hoë en stygende gehalte en is reeds ‘n trekpleister vir nuwe inwoners. Dit is boonop bekostigbare skole, terwyl mense elders óf tevrede moet wees met swak en ideologies ingekleurde opvoeding, meesal in Engels, óf ten duurste vir kwaliteit opvoeding met ‘n waardegerigte basis moet betaal.
Orania kan op die voorpunt van behoeftegerigte opleiding wees. Kwaliteit ambagsmanne en fabrieke is weereens ‘n trekpleister vir voornemende inwoners en beleggers, dit skep werk, sorg vir ‘n werkende dorp en laat mense wat hier woon tevrede en lojaal voel.
Toegang tot kapitaal
Suid-Afrika se banke is deesdae meer versigtig as in die verlede om geld uit te leen. Die groot swart laerklas is ‘n risiko om voor geld te leen, maar weens politieke druk word dit wel deur banke gedoen, met die verstandhouding dat hulle die geld sal afskryf ter wille van politieke punte. Internasionaal is Suid-Afrika se kredietwaardigheid wel een van die hoogste in Afrika, maar op ‘n wêreldwye skaal is dit slegs in die middelgrond. Suid-Afrika se finansiële beleid is minder katastrofies as sy beleid op meeste ander terreine, danksy die relatief gesonde hantering van Trevor Manuel en nou Pravin Gordham. Nogtans is die langtermyntendens ook om meer skuld te maak en om meer en meer te spandeer en fiskale leemtes eerder deur geleende geld en hoër belasting te vul as om te spaar.
Waarskynlik die grootste belemmernis vir ontwikkeling op Orania is kapitaal. Daar is goeie redes hoekom nie enige kapitaal gebruik kan word nie en hoekom die vrye mark wat kapitaal betref nie vir Orania werk nie. Die aandeleblok en die volks-eienaarskap van Orania kan natuurlik nie aan winsgedrewe en volksvreemde banke verpand word nie. Gelukkig beskik Orania met OSK (Orania Spaar en Krediet) oor ‘n gesonde eie finansiële instelling en kan lenings vir huisaankope en hier en daar ook besigheidsontwikkeling gee. Die Groeifonds is ‘n verdere instrument wat kapitaal beskikbaar stel vir spesifiek besigheidsontwikkeling. Daar is egter ook leemtes: OSK se rentekoerse asook depositovereiste is besonder hoog in vergelyking met kommersiële banke en sit ‘n hele paar voornemende beleggers en kopers af (weens die feit dat OSK geld privaat moet leen het hulle egter min beweegruimte), en die Groeifonds, wie se voorwaardes sagter is, beskik tans nog nie oor groot kapitaal nie. Dinge sal vorentoe egter verbeter en tot voordeel van Orania strek. Om meer kapitaal teen goeie kondisies beskikbaar te kan hê sal vir seker help om Orania uit te brei en vestiging makliker maak.
Veiligheid
Suid-Afrika se gebrek aan veiligheid is spreekwoordelik. Dit beïnvloed feitlik enige besigheid negatief, behalwe die sekuriteitsbedryf! Elke besigheid moet ekstra uitgawes begroot vir beveiliging en skryf ‘n deel van sy inkomste af weens diefstal en beskadiging. Buitelandse beleggers en toeriste word reeds afgeskrik deur die onveiligheid van Suid-Afrika en dit is altyd die eerste bekommernis voor mense die land besoek of hier besigheid doen. Dit kan ook aanvaar word dat getraumatiseerde en bang werknemers minder produktief is en meer weens uitputting siek is as werknemers wat in ‘n veilige omgewing werk.
Veiligheid is een van die grootste bates van Orania. Verliese weens diefstal, inbraak, ens. is minimaal en koste vir sekuriteitstelsels, wagte, hoë heinings, versekering teen diefstal, ens. kan uit die beleggers se kostebepalingsrekening uitgehaal word. Ongelukkig bied ons geen geleenthede vir sekuriteitsmaatskappye nie.
Politieke klimaat, staatsinmenging, regulering
‘n Land kan ooglopend stabiel en rustig wees, maar die blote persepsie dat dinge kan verander en dat die leiers se versekerings nie veel beteken nie maak dat beleggers versigtig is en hoogstens korttermynbeleggings doen wat gou weer onttrek kan word. Deur die hele Afrika is dit die geval. Geleenthede is legio, maar beleggings min, en indien wel, dan gewoonlik in die uitbuiting van grondstowwe en vir ‘n beperkte tyd en sonder langtermynverbintenis. In Afrika speel regerings gewoonlik negatiewe rolle: pleks om stabiliteit en orde te waarborg en goeie infrastruktuur te verseker, is hulle eerder amptelike parasiete wat deur omkoopgeld, hoë belasting en allerhande addisionele koste vir die skepping van infrastruktuur beleggings duur maak sonder om waarde toe te voeg. Beleggers word nie op hande gedra as mense wat help om die armoede indirek te verlig deur werkskepping (al is die winsmotief sentraal) nie, maar word gesien as indringers wat iets wil vat wat hulle nie toekom en waarvoor hulle maksimaal gemelk moet word. Dit, gekombineerd met ‘n gebrek aan sekerheid van eiendom, opruiende toesprake van onteiening en blanke koloniale skuld maak dat beleggers versigtig is. Vergelyk die gebrek aan belegging in Afrika met die magdom beleggings in die Ooste en die prentjie word duidelik. Suid-Afrika se toestand is wel beleggingsvriendeliker as in die gemiddelde Afrika-land, maar die persepsie bestaan dat Suid-Afrika in dieselfde rigting beweeg as ander Afrika-lande, na meer sosialisme, meer staatsinmenging en minder effektiwiteit. Onlangse uitsprake oor nasionalisering en grondroof versterk die onsekerheid.
Orania het ‘n klimaat van voorspelbaarheid en beleggingsekerheid. Orania se leierskap is nugtere en eerlike mense en die risiko dat radikale heethoofde beheer oorneem en ‘n heel ander beleidsrigting inslaan is uiters beperk. Die dorp, en die toekomstige groter gebied is verbind tot die beginsels van die markekonomie en geleenthede.
Reëls wat sinvol is, soos oor boustandaarde, die onderverdeling van erwe en die sonering van ontwikkelingsareas bring orde en voorspelbaarheid. Daar moet egter gewaak word daarteen om te veel hekkies in ‘n belegger se pad te sit wat hom dalk sal ontmoedig.
Om op te som: Orania kan sy natuurlike nadele meer as uitbalanseer deur ‘n gesonde ekonomiese beleid en beleggersvriendelike optrede. Dinge kom meer en meer in plek, maar geen leierskap, selfs van die mees suksesvolle dorp of staat, moet dink dat daar geen ruimte vir verbetering is nie en dat hulle alles reg doen nie. Dit is nie genoeg dat Orania vorentoe gaan nie, die dorp moet uit sy nate bars en so veel mense trek, veral kapitaalkragtige beleggers, dat ons die ideaal van ‘n volkstaat in ons leeftyd kan verwesenlik.
by Orania Beweging | Aug 26, 2011 | Nuus |
Interessant dat hierdie era as die “inligting revolusie” bestempel word terwyl ons in praktyk lewe in ’n tyd van intellektuele verrotting. Ons wêreld het onderstebo gedraai en mense het soos vlermuise geword wat sluimerend koponderstebo vasklou aan ’n mislukte samelewing.
Daar is al so met ons mense se koppe gesmokkel dat hulle ’n bedreiging vir hul eie voortbestaan geword het. Ons hoor gereeld dat apartheid – en by implikasie die Afrikaner – verantwoordelik is vir al die probleme in die samelewing. Selfs Afrikaners soos o.a. joernalis Jan-Jan Joubert, profs. Anton van Niekerk en Pierre de Vos, politici Marthinus van Schalkwyk, Carl Niehaus en vele meer is hiervan oortuig.
Wat die vlermuise immers nie besef nie is dat die Afrikaner alleenlik skuldig is aan die feit dat ons onwillekeurig ons eie ondergang veroorsaak het toe ons die beste van ’n slegte situasie wou maak. Ons het eers vir almal gegee wat hulle regverdiglik toegekom het, toe het ons nog gegee – en aanhou gee tot daar op die ou einde niks vir onsself oorgebly het nie.
Regverdiglik toegekom het, ja! Wat die Zilles, Tutus en Malemas nooit vir hul ondersteuners sal sê nie is dat die Afrikaner miljoene akkers vrugbare grond vir swartes gegee het waarop hulle hul eie state kon bou sodat hulle in hul onderskeie stamverbande kon leef soos dit hulle betaam het voor en sedert die dag toe hulle hul voete suid van die Limpopo gesit het.
Boonop het die Afrikaner miljarde belastingbetaler rande spandeer om die swartes voortdurend te help. In 1987, naby aan die einde van die apartheid era, het die Suid-Afrikaanse bevolking uit 4,8 miljoen blankes en 18,2 miljoen swartes bestaan. Blankes het egter gesorg vir 77% van alle belasting wat die staat ontvang het teenoor 15% wat deur swartes bygedra was. Ten spyte hiervan was 56% van die apartheid regering se begroting op swartes bestee.
Tussen 1955 en 1984 het die getal swart leerlinge 31-keer vermenigvuldig van 35 000 tot 1 096 000. Die apartheid regering het gemiddeld 15 klaskamers per dag vir swartes gebou terwyl 365 skole in Soweto alleen opgerig is. 10 universiteite is vir swart mense gebou o.a. die Medunsa Universiteit wat op staat onkoste sowat 200 swart dokters per jaar opgelewer het. Hospitale is vir hulle gebou o.a. Baragwaneth, wat die grootste hospitaal in die wêreld is.
Op aandrang van die ANC verwyder die DA ’n standbeeld van dr. Verwoerd in Midvaal omrede hulle eens is dat niemand in die Nuwe Suid-Afrika veronderstel is om met “die vader van apartheid” te assosieer nie. Hoekom? Toe dr. Verwoerd aan stuur van sake was het swartes se lewensstandaard met 5,4% per jaar gegroei terwyl wittes s’n met 3,9% gegroei het. Die RSA ekonomie het die tweede vinnigste in die wêreld gegroei teen ’n tempo van 7,9% per jaar (teenoor 4,5% in 2010) en die werkloosheidsyfer het op 3% gestaan (teenoor 25,5% in 2010) terwyl inflasie 2% was (4,8% in 2010).
Mens moet juis 2010 se syfers met dr. Verwoerd se era vergelyk omdat dit die FIFA Wêreldbekerjaar was en die media ons tot vervelens toe herinner het van die “hoogtes” wat al deur die reënboognasie bereik is.
In 1946, gedurende die 44ste jaar van Britse oppergesag in Suid-Afrika, was 89% van swart werkers ongeskoold. Skaars 20 jaar later, gedurende dr. Verwoerd se termyn as die eerste staatshoof van die Republiek, het 65% van alle swart kinders op die skoolbanke gesit. Vergelyk dit met ander Afrika state gedurende dieselfde tydperk: 64% in Egipte, 57% in Nigerië, 52% in Ghana, 50% in Tanzanië en 29% in Etiopië.
Duidelik is dr. Verwoerd en sy suksesse vir die DA, ANC en hul Nuwe Suid-Afrika te veel om te hanteer. Sy beleid van afsonderlike ontwikkeling het beter gevaar as enigiets wat al sedert 1994 van stapel gestuur is.
Die ongekende groei wat die swart bevolking as ’n direkte resultaat van apartheid geniet het was egter nie goed genoeg vir hulle nie. Hulle wou meer hê en moes alles kry voor hul kommunistiese leiers soos o.a. Nelson Mandela tevrede sou wees. Terrorisme tesame met handelsboikotte vanuit die buiteland is ingespan om die Afrikaner uit sy magsposisie te lig. Byna 70% van die blanke kiesers gee in 1992 vir De Klerk ’n mandaat om verder met die ANC te onderhandel en dit loop toe daarop uit dat die NP twee jaar later vir die ANC die hele land gee.
Na 17 jaar se wanbestuur en korrupsie is die tyd nou ryp vir die ANC om landbougrond en myne te nasionaliseer. Daar is al sprake dat alle blankes ’n spesiale “opmaak vir die verlede belasting” sal moet betaal want, volgens Desmond Tutu, “byna al die wit mense was bevoordeel deur apartheid”. Het mense reeds vergeet dat 20 000 “slagoffers van apartheid” R 30 000 elk by die Waarheid- en Voersoeningkommissie ontvang het? So ’n belasting sal net nog meer fondse beskikbaar stel vir swart politici se uitspattige leefstyle en verdere massa-korrupsie onder onbekwame ANC staatsamptenare. Is dit die land waarin jy jou kinders wil grootmaak?
Helen Zille, Julius Malema, Jacob Zuma en derduisende ander Suid-Afrikaners sing met hartelus hul beroemde struggle liedere. Zille het self saamgesing dat Boere geskiet moet word nadat ons vir haar swart kiesers leer lees en skryf het, vir hulle hul eie lande gegee het en vir hulle hospitale, skole, kerke ens. gebou het terwyl haar comrades in die res van Afrika deur hul eie swart leiers uitgemoor was.
Die onkunde en arrogansie wat onder die DA, ANC en die oorgrote meerderheid Suid-Afrikaanse bevolking heers het ’n samelewing geskep waarin etniese minderhede soos die Afrikaner vandag ’n volksmoord in die gesig staar.
Inderdaad, apartheid het daartoe gelei dat die Afrikaner sy eie ondergang veroorsaak het. Verder hou Afrikaners aan om hulself stuk vir stuk op te kap deur te kies om met die bloeddorstige reënboognasie en karakters soos Helen Zille en Athol Trollip geassosieer te word.
Waar gaan Zille en haar DA wees die dag as hul massas swart kiesers besluit om net huise en plase te vat saam met comrades Malema, Manyi en Nqakula? Gaan sy en Afrikaner-hater Trollip hulself voor die massas op die grond gooi om die boere te probeer beskerm? Nee, want hul party steun reeds grondhervorming juis sodat meer swartes vir hulle kan stem. Die boere in Zimbabwe het 30 jaar terug ook nie gedink dat Mugabe so vêr sal gaan nie. Moenie die ANC of die DA onderskat nie!
Is die hele idee van Suid-Afrika tog nie waar die probleem lê nie? Apartheid het nie gewerk nie en duidelik doen die Nuwe Suid-Afrika nog minder. Dit is tyd dat ons die ou drogbeelde laat vaar, ons oë oopmaak en onsself losmaak van Suid-Afrika.
Daar is sedert die 1980’s baie prosesse aan die gang wat ten doel het om ’n wesenlike deel van die Afrikanervolk vrywilliglik los te maak van Suid-Afrika deur ’n nuwe tuiste te skep waarin ons mense kan voortbestaan sonder diskriminasie, misdaad, grondhervorming, rassisme en die dodedans van minderheid opposisiepolitiek.
Ongelukkig is te veel Afrikaners nog opsoek na kortpaaie om hul vryheid te herstel. Om jouself los te maak van Suid-Afrika beteken dat jy in ’n volkstaat wil bly wat deur Afrikaners bevolk is, waar Afrikaans die amptelike taal is, waar skole en universiteite vir Afrikaners in hul moedertaal onderrig, waar alle arbeid deur Afrikaners verrig word en waar Christelike norme en waardes gehandhaaf word.
Dit beteken ook dat mens moet afstand neem van alles wat vir jou kosbaar is in Suid-Afrika, hetsy dit Pretoria, die Voortrekkermonument of Paardekraal is. Indien stede en monumente vir jou belangriker geword het as die oorlewing van ons volk dan is jy verblind deur die aardse en beter jy vinnig besef dat jy deel van die masjien is wat ons volk op sy knieë hou.
’n Volk bou ’n stad of ’n monument, nie anders om nie. Alles wat vir jou kosbaar is, kan weer herbou word. Wees versigtig om nie mensgemaakte strukture te verafgod nie, want afgode het ’n manier om mense saam met hulle in die afgrond in te sleep.
Die vereistes vir ons oorlewing is eenvoudig: eie grond in Afrika en eie instellings wat van nuuts deur ons eie arbeid opgebou is. Die Noord-Wes Kaap is die enigste plek op aarde waar ons vir onsself en die nageslag ’n veilige en volhoubare tuiste kan skep. Trouens, ons is al vir die afgelope 20 jaar besig om dit te skep vanuit Orania. Geen ander plek is ’n opsie nie – nie Pretoria, Perth of Auckland nie.
Die dag wat jy tot die besef kom dat jy nie jou vryheid van die ANC of wie ook al hoef te eis nie maar dit eenvoudig net moet opneem omrede dit alreeds jou reg is, is die dag wat jy werklik bevry word. As jy dit nie kan insien nie dan is jy sowaar ook blind!
by Orania Beweging | Aug 9, 2011 | Nuus |
Ons het in die donker, vroeë oggendure per trein in Mandalay aangekom en het weer in die donker vertrek. Nog meer eksoties as ‘n treinrit is ‘n bootrit, veral as dit een van die ou rivierbote van die eens magtige Britse Irrawaddy Flotilla is. Die beroemde koloniale skrywer Rudyard Kipling, wat Burma se bekoring al honderd jaar terug aangevoel en beskryf het, het ‘n gedig oor die bootrit op die Irrawaddy geskryf, voor daar nog paaie en spoorlyne was, getiteld “the Road to Mandalay”. Die “road” wat hy bedoel het was die magtige Irrawaddy wat van noord tot suid deur Burma vloei en relatief maklik navigeerbaar is. Meesal is dit ‘n breë en stadig vloeiende rivier sonder versnellings of vernouings. In die droë tyd is daar wel sandbanke om mee rekening te hou. En nou sou ons so gelukkig wees om hierdie epiese rit mee te maak, al was dit nou nie die hele stuk tussen Mandalay en Rangoen nie, maar slegs tot in Bagan, nog steeds ‘n hele 12 ure op die rivier.
Die boot kom nog uit die tyd van die koloniale era en is maklik honderd jaar oud, met twee oop dekke met teakhoutplanke waar almal op die grond sit. Die reisigers met hulle sarongs en longyis en gevlegte maandjies op die kop het in die eksotiese omgewing gepas. Maar toe nog 8 ander rugsakreisigers die boot betree het, was die illusie dat ons die enigste blankes wyd en syd was, waaraan ek nou al gewoond geraak het, verby. Ons Westerlinge, die ander uit Brittanje, Duitsland, Kanada en Frankryk, het die 10 wit plastiekstoele beset wat in een hoek teen die reling gestaan het, terwyl die Burmese orals op die grond gesit en in groepies met mekaar gesels het. Die aanvanklike skuheid tussen die toeriste het na ‘n rukkie plek gemaak vir die gewone oppervlakkige gesels oor waar vandaan, oor die reis so ver en volgende bestemmings, en die uitruil van inligting oor blyplekke en besienswaardighede. Alhoewel meeste Westerlinge nie van te veel ander toeriste hou nie, veral nie die soort wat Burma ter wille van sy ongereptheid besoek, het ons ‘n logiese groep gevorm en was dankbaar vir ‘n bietjie afleiding. Boeke om die tyd om te kry is geruil en ‘n paar reiswenke gedeel. Ek self het egter geen behoefte aan lees gehad nie maar het weer en weer die toneel ingedrink: die bruin rivier met klein seilbote van hout, of drywende boomstamme uit die meer afgeleë noordelike reënwoude; die dek met sy bont klomp mense, die mandjies met piesangs of mango’s tussen hulle. Op die oewer was groen heuwels waar die spitse van goue pagodes uitsteek, en op ander plekke hutte van bamboes en met blaardakke. Af en toe was daar ‘n staalboogbrug wat jou herinner dat jy wel in die moderne era is.
Van tyd tot tyd het die boot by klein dorpies aangedoen en mense het gekom en gegaan oor die planke. Mandjies met vrugte, sakke met rys, en selfs ‘n swaar Buddhabeeld van klip of ‘n nuwe ploegmasjien word afgelaai en met ossewaens verder vervoer. Die tonele is so bekorend dat jy net daar wil staan en jou daaraan verwonder. Dit was die Verre Ooste wat ek gesoek het, en wat in lande soos Singapoer net nog op historiese foto’s in die museum te sien is. Dit is alles net moontlik solank die getal toeriste beperk is. 10 was al genoeg, maar verbeel jou die boot is vol honderd of tweehonderd toeriste, wat net alles en almal van so naby as moontlik wil afneem. Die inheemse mense sal later soos dieretuindiere voel, maar ook gou besef dat hulle kan geld vra vir eksotiese foto’s, waarmee die eksotiese natuurlik dan verby is en net nog ‘n tentoonstelling vir vreemdelinge is. Die eerste voorsmaak het ek reeds op die boot gekry: die een jong Duitse toeris wat seker die voorbeeld gevolg het van tydskrifte soos Geo of National Geographic het oor en oor portretfoto’s van ‘n rokende ou vrou geneem. Later, in Bagan, het ek soortgelyke ou vroue gesien wat by die pagode sit en teen betaling ‘n sigaar opsteek vir ‘n “outentieke” foto.
Nietemin, nog is Burma outentiek, selfs in die toeristemagnete. Die eksotiese Oos-Asië wat ek as kind in ouerige James Bond flieks of periodeflieks gesien het bestaan nog in hierdie land, niemand weet vir hoe lank nog, maar ten minste het ek dit nog gesien en beleef.
Op die boot ervaar ‘n mens ook weer die luukse van tyd. Juis omdat jy niks het om te doen wat jou besig hou nie besef jy wat tyd is. Nie as iets wat jy om wens omdat jy verveeld is nie, in teendeel, iets wat jy so ryklik het dat jy dit as’t ware kan aanvoel en kan vashou. Jou sinne raak opgeskerp om alles presies te betrag en om alles bewustelik te doen. Een van die paar afleidings wat ek met die oorvloed van tyd gedoen het, behalwe om ure uit te staar na die eksotiese tonele op die oewer, was om vir my ‘n uurlange vollyf massering deur ‘n ou vrou te laat gee in ‘n oop houthok, teen die spesiale prys van 4000 Kyat, min of meer 40 Rand. Ek en my pa het ook lank by die “kroeg” gesit waar ‘n mens bier, kitstee en –koffie kon drink en goedkoop Cheerot-sigare kon koop. ‘n Oop vuur het daar gebrand waarop ‘n pot vetterige sop gekook het. Terwyl ‘n mooi jong Burmese meisie vir my ogies gemaak het, maar ons weens die taalgaping nie meer as net ‘n paar glimlaggies kon wissel nie, het my pa met ‘n middeljarige Duitse vrou wat alleen reis oor verkeersprobleme in haar tuisstad gesels. Dit het net so vreemd voorgekom om in hierdie eksotiese land vêr van die res van die wêreld nou opgewonde te raak oor die vergroting van ‘n stasie in Stuttgart!
Met skemer het ons Bagan bereik, oftewel Nyaung U, naby Bagan, die eindbestemming. Teen hierdie tyd was die skip al betreklik leeg. Tweewiel-perdekapkarre het gereed gestaan en ons het deur die nagtelike dorp gery en ons tuis gemaak my ‘n eenvoudige gastehuis met ‘n ouerige, vriendelike bestuurder met ‘n klein ronde bril en skewe tande.
Na die opstaan het ek van ons stoep af ‘n tipies Burmese toneel gesien: in die agtergrond die goue koepel van die Shwezigon pagode, in die pad monnikke wat loop en perdekoetse wat verby ry en kragdrade wat slap in die prentjie gehang het. Met dieselfde perdekar en bestuurder as gister het ons toe gemoedelik die Bagan ruïnes verken. Bagan kan loshande as een van die geskiedkundige wonders van die aarde gereken word, maar terwyl meeste mense al gehoor het van die piramiedes in Egipte, Ankor Wat in Kambodja, die Sjinese Muur, Pompeii, die Akropolis van Athene of die Forum Romanum, het ek, soos vele ander, tot onlangs nie geweet van die bestaan van die tempelstad Bagan nie.
Bagan was die hoofstad tydens Burma se eerste groot koninkryk wat in die 11de tot 13de eeu bestaan het en die skrik vir sy buurlande was. Bagan was ‘n indrukwekkende groot stad, maar omdat die geboue almal van hout was het slegs die pagodes en tempels, almal van klip en steen, oorgebly. Meer as 2200 tempels en pagodes gee ‘n mens ‘n idee hoe groot en ryk die stad destyds moes gewees het. Vandag is daardie amper onbegryplike hoeveelheid oor ‘n area van 40 km² verstrooid, blykbaar sonder enige verbintenis met mekaar, asof hulle uit die hemel geval en deur die wind verwaai is. Die meeste bestaan uit rooibruin bakstene, die ander het wit mure wat van mosse en skimmel al deels swart geword het. Almal het ‘n vierkantige basis en die koepeldak in die middel, ‘n hele paar lyk amper soos die trappiramides van die Maya in Mexiko. Daar is die wat skaars 4 meter hoog is en ander wat enorme komplekse is, en in elkeen is ten minste een Buddhabeeld. Sekere van die pagodes is nog steeds plekke van aanbidding. Gelowiges buig voor die beelde of plak dun plakkers goud daarop as teken van eerbied.
Op sekere van die tempels kan jy opklim, gewoonlik bied ‘n jong seun of meisie sy of haar dienste in beperkte Engels aan en wys die donker gange uit waar die trappe na bo is. Met die Burmese sing-sang aksent word uit “mind your head” maklik “maai hee”. By sekere pagodes is ‘n mens alleen en kan die werklik asemrowende gesig van die honderde pagodes in elke rigting, en troppe wit beeste en hier en daar ‘n boer wat sy lande met houtploeg en osse ploeg waardeer, ongesteurd waardeer en in jou opneem. Wat die atmosfeer verhoog is dat die ruïnes in ‘n groot vlakte met bome en lande tussenin geleë is, slegs met 2 teerpaaie, en na die meeste ruïnes kan jy net op grondpaaie met perdekar of outydse fietse kom.
Westerse toeriste en die aandenkingverkopers in hulle tou is by hierdie absolute hoogtepunt van Burma natuurlik nie skaars nie, maar dit is nog steeds matig. Gewoonlik kom iemand na ‘n ruk, of ry weg as jy kom. Die jong verkopers is dikwels knaend tot jy iets koop, veral in die afseisoen waar besoekers min is, en hulle haal al hulle sjarme en mooiste glimlag uit om iets aan jou te verkoop. Dit is ook werklik mooi goed soos waterverfskildery, juwele van halfedelstene of beelde van hout of selfgemaakte klere, en alles billik. ‘n Mens kry die gevoel dat die handel met toeriste tans nog ‘n aanvullende inkomste is en die mense nog steeds in die eerste plek van hulle eie bronne soos landbou en vissery lewe. Bagan is ook bekend vir sy lakeerkuns. Uit bamboes word armringe, dosies, beeldjies en nog wat gemaak en dan op tradisionele wyse lakeer. Daar is ‘n bygeloof onder die verkopers dat hulle geseën word as iemand, veral Westerlinge, iets by hulle koop. Telkens is vir ons gesê dat hulle “lucky money” soek, en nadat ons iets gekoop het, het die verkopers met die so pas verworwe geldnote aan hulle produkte en aan hulleself geraak soos om ‘n seën daaroor uit te spreek.
Om die ruïnevelde van ou Bagan werklik te waardeer moet ‘n mens verskeie kere kom. Ons het, na die daguitstappie met die perdekar, die volgende dag weer gekom en per fiets die gebied verder verken. Besonder sterk was die atmosfeer in die laat middag, met die son wat ‘n geveg teen die dik wolke gehad het, en die Irrawaddy wat in die aandlig geglinster het.
Die dorp Nyaung U is ten spyte van die toerisme wat hier is, nog steeds outentiek en eg. Daar is nog vele plekke met die bamboeshutte en osse in die agterplaas, selfs al kry ‘n mens hier en daar ‘n televisie. In die middedorp is die mark en ‘n paar sleg versorgde koloniale geboue. Hier trek jy as vreemdeling nog steeds aandag. Meeste toeriste beperk hulle tot een straat waar die meeste restourante, hotelle, internetkafees en aandenkingwinkels is en waar advertensieborde in Engels is. Nogtans, as ‘n plek soos Bagan in byvoorbeeld Thailand was, dan sou dit heel anders gelyk het, dan was alles oorstroom met Westerlinge en alles en almal op toerisme toegespits. By die pagodes sou jy dan tou moes staan om in te kom en jouself nie meer kon red van al die verkopers en bedelaars nie.
Van die ander medereisigers van die boot het ons weer ontmoet en met hulle iets gaan drink en tot laat gekuier. Die volgende dag het ons die Shwezigon Pagode, wat direk oorkant ons blyplek geleë was, besoek. Dit was nie deel van die ruïnes nie, maar ‘n meer onlangse pagode wat “in gebruik” is. Daar het ‘n monnik, wat dieselfde ouderdom as ek was, ons aangespreek, sommer om vir verryking ‘n gesprek met Westerlinge te voer. Ek het dit verwelkom, want ek wou lankal meer weet van die Buddhisme en so kon ons goed aan die gesels raak. Hy was een van diegene wat, alhoewel uit arm omstandighede, danksy ‘n vermoënde weldoener uit die Burmese elite, in Indië Buddhistiese teologie kon studeer en ‘n welsprekende, afgeronde en belese en ook aangename indruk gemaak het. Aanvanklik het ek hom oor Buddhisme uitgevra vanuit die oogpunt van die Westerling wat nog min verstaan, later het ek egter al hoe meer geleentheid gekry om dit met die Christendom te vergelyk en Jesus te bely.
Daar is fundamentele verskille tussen die twee godsdienste: die uitgangspunt van Buddhisme is dat die mens inherent goed is en uit sy eie tot saligheid kan kom. Dit is egter ‘n lang en moeilike proses en geskied deur talle hergeboortes. As ‘n mens in jou lewe goed doen, dan word jy in die volgende lewe op ‘n hoër vlak gebore, nie soos in die Hindoeïsme in ‘n ander kaste nie, maar as ‘n moreel beter mens wat al ‘n treetjie nader aan Nirwana, die Buddhistiese “hemel” is. Daar is baie maniere om punte te kry wat jou nader bring aan Nirwana. Byvoorbeeld om pagodes te bou, iets wat elke heerser of ryk man doen, van die konings van lank gelede tot by Ne Win, wat ‘n pragtige pagode reg langs die Shwedagon in Rangoen gestig het. Diegene wat nie genoeg geld het om pagodes te bou nie kan darem Buddhabeelde met goud oortrek, selfs met so min as ‘n plaatjie so groot soos ‘n visitekaart wat ‘n paar honderd Kyat kos. Of hulle kan offerandes gee, blomme vir ‘n Buddhabeeld, wierook, kerse. Selfs mossies wat by die tempels in hokke gehou en verkoop word, kan jy vrykoop en sodoende ‘n goeie daad doen tot eer van Buddha. Om aalmoese te gee koop vir jou punte, veral as jy vir monnike gee, wat orals met hulle bedelskottels loop. Jy doen hulle nie ‘n guns deur vir hulle te gee nie, hulle doen jou ‘n guns deur jou te seën as jy iets vir hulle gee. Meditasie en die oorkom van begeertes suiwer jou geestelik uit en verhoog jou kans om Nirwana te bereik, of ten minste ‘n hoër vlak van wedergeboorte te behaal.
En wat van vroue, wou ek weet, kan hulle Nirwana ook bereik, al is hulle volgens Buddhisme nie gelyk aan mans nie? Ja, was die antwoord, maar nie direk soos ‘n man nie, maar in twee stappe: as hulle besonder voorbeeldig lewe kan hulle in hulle volgende lewe as man gebore word en dan kan hulle as mans wel poog om direk die Nirwana te bereik. Daar is ook vroulike monnike, oftewel nonne, maar hulle is min en dit is net die mans wat volgens Buddhisme verplig word om ‘n sekere tyd in hulle lewe monnik te wees en in ‘n klooster te woon, en heelwat besluit dan om dit vir ‘n lewe te doen.
En wat van mense wat sleg was en as diere hergebore word, hoe kan hulle as diere wat deur die instink gelei word goed doen en ooit weer mens word? Nie maklik nie, was die antwoord, maar ‘n voël kan byvoorbeeld die klank van klokkies wat orals op die pagodes is, hoor en waardeer en dit word hom as voordeel toegereken. Nirwana, terloops, is nie die hemel in die Christelike sin nie. Dit is die toestand van die totale afwesigheid van begeertes, maar wel in ‘n sfere anderkant die aarde. Die Buddhiste glo ook nie aan ‘n persoonlike God nie, god is eerder ‘n volmaakte toestand en die monnik het herhaaldelik vir my gesê dat ek ‘n god kan wees as ek wil, deur perfekte gedrag, meditasie en die aflê van alle begeertes. Buddha was ‘n mens, maar deur sy voorbeeldige lewe en gereelde meditasie was hy godgelyk en word dus ook so aanbid.
Ons gesprek was te interessant en lewendig om dit net kort te knip toe die monnik se weldoener en sy familie wou verder ry. Blykbaar was hulle almal saam op ‘n besigtigingstoer van pagode tot pagode. Ons is genooi om saam met hulle te beweeg en ons het in ‘n afgekampte natuurreservaat by ‘n uitsighut bo die Irrawaddy saam met hulle geëet. Die monnik en sy monnik-maat is eerste bedien en nadat hulle klaar was, was dit my en my pa se beurt as gaste, dan die weldoener en sy manlike familielede en heel laaste die vroue, wat reeds die hele tyd bedien het. Ons ete was rys met ‘n vetterige vleis- en benesop, hoenderstukkies en gekookte groente en as nagereg draakvrugte, wat purperrooi binne in is. Daarna het ons ons debat voortgesit. Ek kon nou meer en meer van die Christendom vertel pleks om net vrae te vra en te luister. Net soos wat Buddhisme vir my moeilik verstaanbaar is, was die Christendom vir hom vreemd, maar hy het wel belang gestel. Hoekom is die mens van meet af sleg? Hoekom is die oersonde die diefstal van ‘n appel? Hoekom is die wêreld vervloek? Hoekom kan ons nie deur ons dade gered word nie maar deur ‘n plaasvervanger? Dit was vir my ‘n voorreg om te kon getuig, en dit nogal teenoor iemand wat sy storie ken en vir wie Buddhisme sy hele lewe is. Een voordeel van Buddhisme is wel hulle oopheid, hulle mag alles ondersoek en hulle godsdiens is verdraagsaam en nie dogmaties nie, seker een rede hoekom dit deesdae so gewild is onder ontstamde Westerlinge. Dit beteken ook dat die monnik sonder vrees vir strawwe die Bybel kan lees en antwoorde op die vrae kan vind wat ek nie volledig kon beantwoord nie. Die sterk kulturele druk van ‘n land wat oorweldigend Buddhisties is maak dit egter in praktyk ‘n moeilike en eensame pad om ‘n Christen te word.
Ons het saam met die monnik en sy gevolg nog ‘n pagode naby die natuurreservaat besigtig, dan moes ons groet, hulle toer sou hulle nog na talle ander pagodes vat. Ons was nou eers ‘n bietjie verlore, maar ‘n hulpvaardige seun op ‘n motorfiets het vir ons ‘n geleentheid met ‘n perdekoets terug na Nyaung U gereël, omtrent 7 kilometer en al die tyd verby die Bagan ruïnes. Die bestuurder was ‘n man van 84, vergesel deur sy dogter wat 60 was. Ek sou graag van die ou man gehoor het hoe hy die koloniale dae beleef het, want daar is min wat oud genoeg daarvoor was, maar hy kon geen Engels praat nie en sy dogter se beperkte woordeskat was te min om as tolk te dien.
By ons blyplek het reeds twee masseuses vir ons gewag vir ‘n vollyf massering in ons kamer, dit was natuurlik heerlike ontspanning. Na die tyd het ek met die mans wat by die gastehuis werk sosiaal verkeer, hulle het vir my cheerot sigare en bethelneut aangebied. ‘n Baie inheemse gevoel het oor my gekom (en ek het reeds vir dae aaneen die longyi gedra wat die gevoel verhoog het en die kontak met inheemse mense vergemaklik het): uitputtende, maar tog aangename tropiese hitte, die rustigheid en ontspanne gevoel wat die bethelneut en sigaar veroorsaak het, ‘n gevoel dat niks saak maak nie. Dit is daardie gevoel, en daarby die ryg tropiese plantegroei, die vriendelike en hulpvaardige mans en die mooi, sagmoedige en onderdanige vroue wat maak dat menige Westerlinge verslaaf raak aan die Ooste en hulle gejaagte lewe in die Weste, maar ook hulle wilskrag en dryf opoffer vir ‘n toestand van ewige ontspanning en geen pligte en strewe nie. Ons het in Georgetown ‘n Amerikaner gesien wat Buddhistiese monnik geword het en tussen die rugsakhotel en die tempel heen en weer beweeg het, en orals buite Burma was daar gemengde paartjies, ouerige man en jong vrou en ‘n tussenin-kind. Die Ooste en sy dinge kan ‘n dwelm raak, maar soos enige dwelm maak dit jou leeg en slap en laat jou doelloos ronddobber en jou selfrespek verloor as jy nie weet waar en wanneer om te stop nie.
Die volgende dag het ons na die gebruiklike ontbyt onder ‘n groot strooidak outydse swart fietse gehuur en die ruïnes nog ‘n keer verken. In die middag het ons Bagan verlaat en met ‘n snelbus deur die nag terug Rangoen toe gery. Teen hierdie tyd het ons al feitlik elke denkbare vervoermiddel gebruik: vliegtuig, huurmotor, stedelike bus, moltrein, gewone trein, “sky trein/monorail”, fiets-riksja (2 soorte), minibus, pont, rivierboot, perdekoets, fiets en nou oorlandbus. Die bus het een keer iewers by ‘n padrestaurant gestop, waar almal vinnig in ‘n groot eetsaal iets geëet het terwyl die kelners bedrywig heen en weer geloop het. Maar moet nou geen Shell Ultra City met Steers verwag nie, dit was eg inheems en ons was weer (dankie tog) die enigste Westerlinge op die bus en by die restourant. Terwyl die bus op redelik goeie internasionale standaard was, vergelykbaar met Suid-Afrikaanse langafstandbusse, was die busstasie wat ons in die vroeë oggendure bereik het weer pure Derde Wêreld: ‘n vlakte vol slaggate iewers in die buitewyke, sonder ligte en niemand wat enigiets geweet het. Maar ons kon toe weer onderhandel vir ‘n huurmotorrit na die middestad en terug na die Central Hotel wat al vir ons amper soos die huis gevoel het. Twee ure moes ons egter nog op die banke slaap tot die kamer gereed was.
Vir 4 dae het ons toe nog ander dele van Rangoen verken en bekende plekke weer gaan sien en die atmosfeer ingedrink. Op die laaste aand het ek met ‘n sambreel nog vir oulaas deur die reënerige, vuil, bedrywige en bont strate van Rangoen gestap en dit bewustelik in my opgeneem, om so veel as moontlik te onthou. Dit was egter nou genoeg, ek het nou alles gesien en beleef, hierdie was nie my plek nie, hoe mooi en bekorend en eksoties dit ook al was. Dit was weer tyd vir die terugkeer na die, in vergelyking met die warm-humiede, eksotiese en kleurryke Ooste, koue, vaal en eenvoudige Karoo.
Nuutste Opmerkings