by Orania Beweging | Jul 18, 2011 | Nuus |
Deur Sebastiaan Biehl.
‘n Besoeker kan Burma slegs per vliegtuig bereik. Daar is geen landverbinding met bus of trein en toeriste word nie in die grensdistrikte toegelaat nie omdat daar nog ‘n lae-intensiteit-oorlog teen sekere van Burma se minderheidsvolke plaasvind. Dus was vlieg na die hoofstad Rangoen die enigste opsie. Die eerste wat ons van Burma gesien het toe ons deur die wolke gebreek het was eindelose nat ryslande en dan voorstede van Rangoen wat nie juis soos ‘n stad van 5 miljoen inwoners gelyk het nie. Alreeds op die lughawe kon ‘n mens agterkom dat die horlosies hier stadiger loop. Merkwaardig is ook dat Burma nie ‘n uur tydsverskil teenoor Thailand het nie, maar ‘n halfuur. Seker die enigste land in die wêreld wat so ‘n tydsone het.
Burma het sowat 50 miljoen inwoners en die meerderheidsvolk is die etniese Burmane, wat sowat 75% van die bevolking uitmaak en in die laagliggende en sentrale dele waardeur die magtige Irrawaddy-rivier vloei, bly. In die bergagtige grensdistrikte woon allerhande minderheidsvolke soos die Karen, Sjan, Sjin en vele ander. Burma se geskiedenis is gekenmerk deur ‘n langdurige burgeroorlog tussen die sentrale regering en die minderheidsvolke wat strewe na outonomie en selfs onafhanklikheid. Tans is dinge rustiger en sekere van die minderheidsvolke het hulle wapens neergelê in ruil vir outonomie. Hoe anders en eksoties Burma ook al is, die vraagstuk van outonomie, selfregering en bewaring van identiteit is hier net so ‘n belangrike vraagstuk soos by ons en trouens in meeste dele op aarde.
Die regering het ‘n paar jaar gelede die land oopgestel vir reisigers, maar daar is nog steeds heelwat beperkinge. Almal het visums nodig, jy moet ‘n reisplan indien wat gewoonlik tot die sentrale dele beperk is, en waar jy kom, soos hotelle, stasies en museums, word jou paspoortbesonderhede geneem. Kortom, dis ‘n land wat hom nie steur aan die logika van globalisering, oop grense en massatoerisme. Dit vereis aanpassings, maar dit maak dit ook besonders en het daartoe bygedra dat Burma sy unieke karakter tot dusvêr kon behou het.
Ten spyte van die regering se wakende oog oor besoekers is die mense orals vriendelik en hulpvaardig en het ‘n egte belangstelling in die besoeker, omdat besoekers nog min is. ‘n Hele paar kere het mense ons afgeneem omdat ons so eksoties was as Westerlinge!
Van die lughawe het ons ‘n huurmotor deur die nagtelike Rangoen geneem. Wat ‘n teenstelling met die mega-wêreldstede soos Singapoer, Kuala Lumpur of Bangkok! Die gevoel was rustig, min verkeer, geen straatligte, ‘n regte Derde Wêreld gevoel. Ek kon sommer aanvoel dat ek die regte keuse gemaak het om Burma te besoek, terwyl dit nog so oorspronklik is. Dit was die egte Ooste wat ek gesoek het.
Ons hotel, die Central Hotel, een van die beter hotelle van Rangoen, is in die ou deel geleë en stapafstand van meeste besienswaardighede. Reeds met ons eerste uitstappie die aand van ons aankoms het die bedelaars opgeval, iets wat ons nie in die ander lande gesien het nie. Nogtans het ‘n mens ook hier nie bedreig gevoel nie. Omdat Burma ‘n militêre diktatorskap is, intussen wel met ‘n siviele regering as front, waarin die weermag egter die bepalende rol speel, is die veiligheid orals goed. Dit is nie dat daar orals polisie rondloop nie (alhoewel hulle tog sigbaar is), dit is die algemene gees van ‘n samelewing wat al vir meer as 50 jaar niks anders ken as ‘n streng en by tye brutale bewind nie, wat seker maak dat mense in hulle spore trap. Gewoonlik ontstaan misdaad dan wanneer toerisme ‘n massafenomeen word, arm en ryk te dig op mekaar is en mense agterkom dat toeriste wandelende geldbeursies is.
Toe ons die volgende dag op ‘n verkenningstog van Rangoen gegaan het, was dit opvallend hoe min witgesigte hier is. Die hele dag oor het ons miskien 5 of 6 Westerlinge gesien, en dit alhoewel ons by al die besienswaardighede was. In die strate sien ‘n mens amper nooit enige toeriste nie, wel by Westers- gestylde restaurante of hotelle. Maar ek moet sê, dit is wat ek wou gehad het, dit het die eksotiese gevoel van Rangoen en Burma verhoog. Eers later, in Bagan, die top-toeristebestemming, sou Westerlinge meer algemeen word, maar nog steeds relatief min. En bygesê, ons was ook in die seisoen hier wat toeriste gewoonlik vermy omdat dit besonder warm en vogtig is van Mei tot Augustus.
In ‘n era van massa-kommunikasie en ‘n reisindustrie wat dit sy doelwit maak om elke plek op aarde, selfs die mees afgeleë plekke, as toeristebestemmings te bemark, is dit net ‘n kwessie van tyd tot ook Burma ‘n algemene bestemming soos Thailand of Maleisië raak. Selfs lande soos Laos, Viëtnam en Kambodja, 10 jaar gelede nog eksoties en min besoek, is nou op elke rugsakreisiger se lys en maak voorsiening vir toeriste. Tans is die militêre bewind en die menseregtevergrype asook die gebrekkige infrastruktuur en die beperkinge ‘n rede hoekom vele toeriste ‘n ompad om Burma maak en hoekom die land nog sy oorspronklikheid en inheemsheid kon behou. Toeriste word byvoorbeeld afgesit deur die feit dat jy nêrens met kredietkaart of reisigerstjek kan betaal nie. US Dollar is die gebruiklike betaalmiddel by hotelle, vir die trein en by sekere museums en restaurante, maar die inheemse mense verkies hulle eie geldeenheid Kyat, vuil papierlappe met groot nommers en min waarde. Internet is duur, net by enkele hotelle en net sekere tye van die dag beskikbaar en word boonop gesensor. Ek wou die land juis sien terwyl dit nog so is, wie weet, oor 5 jaar van nou af is dit dalk al te laat.
Ons eerste besigtigingspunt was die ou treinstasie, ‘n meesterstuk van koloniale argitektuur wat Westerse en Oosterse elemente met mekaar verbind en waar ons ‘n treinkaartjie na Mandalay gekoop het. Die opset by die stasie was so eg uit ‘n ander tyd dat dit amper onwerklik gevoel het. Net een beampte kon effens Engels praat, almal is inheemse, meesal arm mense en staan in lang toue, kaartjies word per hand op geel afskeurpapier ingevul, dit is vuil en blykbaar onveranderd sedert die koloniale era, en baie eksoties.
In die straatbeeld is feitlik alle motors klein, wit niksseggende Japannese motors uit die 70erjare, en vele van hulle is huurmotors. Meeste mense loop te voet, daar is ook ou gehawende en kleurryke busse. Die gevoel dat die tyd in Burma stilgestaan het, het baie te doen met die land se langdurige beleid van isolasie, inheemse sosialisme en outarkiese ontwikkeling, wat ongelukkig so onbeholpe bestuur is dat dit die land en sy mense ekonomies verarm het. Die persoon wat sy stempel op Burma na onafhanklikheid afgedruk het is generaal Ne Win, wat van 1962 tot in die 1990’s die leisels in die hand gehou het en wat geglo het aan isolasie en inheemse ontwikkeling. Hy was ‘n sosialis, maar wantrouig teenoor enige invloed van buite en dus net so vyandig teenoor die Weste as teenoor die kommunistiese blok. Soos meeste sosialistiese eksperimente was dit ‘n totale ramp en het aan die einde van Ne Win se bewind tot opstande gelei wat bloedig onderdruk is. Ne Win se opvolgers Saw Maung en later Than Shwe, het wegbeweeg van sosialisme, maar nie van hulle wantroue teenoor die buiteland nie, en ook nie van die oortuiging dat die weermag die leisels moet vashou en geen Westerse tipe demokrasie moet duld nie.
Burma, of Mjanmar, soos wat die militêre junta dit sowat 20 jaar gelde herdoop het, is vandag weens sy menseregtevergrype internasionaal geïsoleer en veral die Weste pas sanksies toe. Dit het meegebring dat die land vandag sterk bande met Sjina het, ‘n land wat nie gepla is oor menseregte nie, en dat Burma amper ‘n soort Sjinese kolonie is. Sjina soek Burma seminerale en gas en in die hotelle, soos ook die een waar ons was, is Sjinese die grootste groep gaste.
Danksy die isolasie is Rangoen se stadbeeld feitlik vry van kantoorblokke en wolkekrabbers, trouens daar is bitter min nuwe geboue van enige aard. Die middestad bestaan nog grootliks uit die geboue uit die Britse koloniale era, wel in ‘n toestand van veral. Daar is, anders as in byvoorbeeld Singapoer, geen waardering vir die koloniale era nie, maar alleen omdat geen geld daar was vir nuwe geboue nie, het die oue gelukkig behoue gebly. By die hoofplein rondom die Sule-pagode is pragtige voorbeelde van koloniale monumentaalargitektuur, soos die ou stadsaal, die hooggeregshof en sekere staatsdepartemente. Die meeste lyk gehawend, maar hier en daar is van hulle tot eertydse glorie herstel, soos die geskiedkundige Strand Hotel, Rangoen se kleiner weergawe van Singapoer se Raffels Hotel, in ‘n poging om ryk toeriste te lok. Rondom die hoofplein het ons ook klein houthokkies gesien waar vroue met tikmasjiene sit en vir ander mense dokumente of briewe tik. Dit is alles moontlik in ‘n land waar baie min mense selfone en toegang tot rekenaars het.
Die strate is vol lewe, mense drentel oor die stukkende en vuil sypaadjies, orals is rooi kolle van bethelneutsap te sien en stalletjies met vrugte en klein winkels wat enige ding verkoop, tweedehandse boeke, handgemaakte klere, plastieksandale of ingevoerde elektronika, is orals. Anders as in die ander plekke wat ons besoek het, dra die Burmese nog hulle tradisionele drag, die longyi. Dit is ‘n soort lang romp vir mans, wat om jou heupe geknoop word, gewoonlik saam met ‘n wit hemp en die alomteenwoordige flip-flop plastieksandale wat werklik almal dra. Die vroue dra lang en dun kleurryke rokke of rompe en almal is maer en het lang, swart hare en hulle gesigte is ingesmeer met sandelhoudroom wat soos goud lyk en goed vir die vel is.
Stalletjies wat bethelneutpakkies maak, ‘n tradisionele dwelm, is orals. Bethelneutstukkies word in blare toegedraai en dan gekou, dit proe skerp en bytend op die tong, maak jou rustig (asof Burma nie al rustig genoeg is nie!) en verf jou speeksel rooi en mense spoeg dit gedurig uit, daarom die rooi kolle wat oningeligtes vir bloed aansien. Ook die tradisionele cheroot-sigare word dikwels gerook, hulle word uit groen tabakblare gerol en is spotgoedkoop. By die straatstalletjies kry jy enige soort vrugte, maar weens die moontlike infeksies het ons veral piesangs geëet. Hier en daar sien ‘n mens nog vrugteverkopers wat die drahout wat soos ‘n weegskaal lyk oor hulle skouers dra, en vroue dra nes n Afrika maandjies op hulle kop. Op ander plekke op straat word suikerriet deur ‘n handmeul gepers en suikerrietsap gemaak. Ons wou dit proe, maar die massas vlieë wat op die riete gesit het, het ons anders laat besluit.
Behalwe die vele straatstalletjies en winkels is daar ook ‘n paar groot onderdakmarkte, gewoonlik gehuisves in geboue uit die koloniale era. Die mees indrukwekkende is seker die Scott Market, nou vernoem na Burma se onafhanklikheidsheld, Aung San. Op 2 verdiepings en met talle afdelings is hier alles wat ‘n mens aan kan dink, maar eg Burmees en baie van dit handgemaak: klere en handsakke, wat op outydse Singer-trapnaaimasjiene gemaak word want krag is skaars en nie geredelik beskikbaar; juwele van silwer en halfedelstene; perlemoengoed; waterverfskilderye; waaiers van sandelhout en houtgekerfde aandenkings en versierings en vele meer. Die pryse is billik en dit is ‘n vreugde om hier te koop. Omdat Westerlinge nog skaars is, glimlag mense vriendelik-nuuskierig vir jou.
Burma is hoofsaaklik ‘n Buddhistiese land en pagodes en Buddha-tempels is orals. In Rangoen self, vroeër ‘n kosmopolitiese stad en met nog oorblyfsels van Indiërs, Arabiere en Sjinese, is daar ook ander gelowe en hulle plekke van aanbidding sigbaar teenwoordig, terwyl die res van die land feitlik uitsluitlik Buddhisties is. ‘n Hele paar moskeë is daar, en ook Christelike kerke van verskillende denominasies, en klaarblyklik ook nog in gebruik.
Die mees uitstaande gebou tussen al die ander goue pagodes van Rangoen is die Shwedagon-pagode, wat op ‘n heuwel in die voorstede uittroon en ‘n waaragtig asemrowende gesig is. Die pagode is omring deur verskeie kleiner pagodes. Met ‘n breë gang en trap in elke hemelsrigting en met winkeltjies vol Buddhistiese artikels aan weerskante, kom ‘n mens in die pagode se voorhoof, ‘n marmervloer met ontelbare tempeltjies met spits dakke en Buddhabeelde. Goud is die oorheersende kleur en op elke toring hang ‘n ring vol klokkies wat deur die wind gelui word. Blykbaar styg met elke geluid ‘n gebed op na Buddha. Kloksgewys wandel ‘n mens kaalvoet (by alle pagodes moet die skoene uitgetrek word) om die eintlike pagode met sy kenmerkende goue klok en stingelvormige koepel. Die middelpunt self is afgeskerm, dit is die allerheiligste wat ‘n oorblyfsel van Buddha huisves en wat niemand mag sien nie. Die spits van die 100 meter hoë pagode is oorlaai met diamante en ander edelstene. Die teenstelling van die prag en praal by alle pagodes en die armoede in die res van die land is opvallend.
Ons het toe ‘n waardige ouerige man gekry wat homself as gids aangebied het en veel van Buddhisme aan ons verduidelik het. Baie van die godsdiens is nog steeds vir my verborge, ook na 2 weke Burma en ‘n daaglikse blootstelling aan die vreemde godsdiens. By die Shwedagon Pagode het my mond net oopgehang van die oorweldigende en eksotiese prag, eers later sou ek meer oor Buddhisme nadink en uitvind en selfs die geleentheid vir ‘n lang debat met ‘n monnik hê en sal dan meer oor Buddhisme skryf.
In die omgewing van die Shwedagon Pagode is ook die sogenaamde tuinstad geleë, die deel waar die Britse amptenare tydens die koloniale tydperk hulle huise gehad het. Ook hier het die dekades van agteruitgang en swak bestuur hulle spore gelaat. Eens pragtige koloniale houtvillas vergaan geleidelik. Twee mere is in hierdie gebied, die klein Kwandawgyi-meer en die effens groter Inya-meer. Eersgenoemde is ‘n ontspanningsgebied met park, stegies oor die water en ‘n goue skiprestourant. Laasgenoemde is die woonplek van Burma se elite met pragtige en afgeskermde villas en eksklusiewe klubs en sowel eertydse sterkman Ne Win se villa asook die huis van die demokrasie-ikoon Aung San Suu Ki is teen die Inle-meer geleë.
Dalk nog ‘n word oor kos. Ons het gedoen wat ‘n mens volgens die reisgids nie moet doen nie, naamlik by inheemse restaurante, almal in grade van matig tot baie vuil, geëet. ‘n Land sonder sy inheemse manier van eet is net die halwe belewenis. Ek het ook met blydskap opgemerk dat Rangoen een van die baie min stede op hierdie aarde is wat geen McDonalds het nie. Soos orals in die Ooste is ook in Burma rys die stapelvoedsel en daarmee saam kom ‘n aansienlike hoeveelheid bakke met klein happies wat ‘n mens met die rys meng: blokkies vleis van skaap, bees, hoender of vark in vetterige sous; stukkies vis; gestoomde en vars groente; seekos; ‘n soort vissmeer wie se effense vrot smaak alles oorheers; rissies en knoffel en vele meer. Oor die algemeen word min vleis geëet en dan net in die vorm van klein stukkies vergelykbaar met goulasj. Steaks soos ons dit ken vind ‘n mens nêrens in inheemse restaurante nie. Twee of drie keer was ons ook by duurder en meer internasionale restaurante wat die hoërklas besoek, maar die outentiekheid van die plekke waar die gewone mense eet (en die lae pryse) het gemaak dat dit die uitsondering was. Saam met die kos word gewoonlik Sjinese groen tee gratis bedien. Burma het ook sy eie bier, nie besonder uitstaande nie maar tog lekker en verfrissend in die hitte, en anders as vrugtesap met ysblokkies, vir seker meer higiënies. Vir in geval het ons gehou by ons glasie gin en limonade elke aand om alle potensiële kieme dood te maak en ons het die reis sonder maagkrampe en ander siektes deurgesien.
Na Rangoen was Mandalay, die tweedegrootste stad en in die middel van die land geleë, ons volgende bestemming. Voortsetting volg.
by Orania Beweging | Jul 11, 2011 | Nuus |
Deur Sebastiaan Biehl.
In die middag het ons op die trein van Butterworth na Bangkok geklim, ‘n rit van 24 uur. As trein-entoesias was dit vir my ‘n genot om so lank te kon trein ry. Saam met die stuk van Singapoer na Kuala Lumpur en van daar af na Butterworth was dit naby aan 2000 kilometer. Die landskap was nog steeds baie dieselfde as op die vorige rit, maar nog steeds ‘n lus vir die oog: nat ryslande, rubberboom- en palmplantasies, af en toe ‘n dorp of stad wat effens ondefinieerbaar was, half modern, half tradisioneel.
Teen die aand se kant het ons die grens met Thailand bereik, alles het die keer sonder probleem gegaan en dit was ‘n vriendelike atmosfeer op die trein. Ons buurman in die ry sitplekke langs ons,’n ouerige Engelse wêreldreisiger, wat al in Birma was, het ons van daar vertel en ons ook inligting oor Bangkok gegee. ‘n Ete en ons gebruiklike glas gin met lemonade het die dag afgesluit voor ons in die voorbereide knus beddens kon inklim. Die trein het deur die nag oor die nou landbrug wat as die Isthmus van Krah bekend staan, gery. Thailand en Mjanmar se suidelike grens strek tot daar en Maleisië begin verder suid waar die skiereiland weer dikker raak. ‘n Interessante geografiese verskynsel, maar daarvan kon ons niks sien nie. Ons het naby die paradysagtige strande van Thailand gery, maar die trein was te vêr in die binneland om die kus te kon sien. Die toeristemagnete van Thailand, soos Phuket en Kho Phi Phi is hier in die suide geleë, en dis ook hier waar die tsunami van 2004 soveel verwoesting gesaai het. Ek het egter geen verlange bespeur om daardie toeristemekkas met al hulle onheilighede en kunsmatige en gekommersialiseerde opset te besoek nie.
In die middag kom ons toe nader aan Bangkok, ‘n reuse stad met ellendige plakkerskampe direk teen die spoorlyn. In die tropiese groen agtergrond lyk dit miskien minder droewig, maar die armoede is skreiend. Dit is maar ‘n gevolg van die ou verskynsel van vlug na die stede omdat daar ‘n kamstig beter lewe wag as in die platteland. Die platteland is wel arm en agterlik, maar ten minste het mense daar gevestigde strukture, grond om te bewerk en voedsel om te eet, maar in die stad is dit ellende.
Thailand, en veral Bangkok, is ‘n stad waar armoede en rykdom, vooruitgang en tradisionele lewe langs mekaar plaasvind en direk langs die plakkerskampe was nuwe geboue, paaie, ‘n nuwe “sky train”, ens. in aanbou. Goue pagodes is ook orals te sien.
By die groot stasie kry ons toe vir ons ‘n tuk-tuk, Bangkok se tradisionele driewiel-taxis, met die bestuurder voor op ‘n soort motorfiets en die passasiers agter op ‘n dubbele sitbank onderdak. Jy beleef die stad amper so onmiddellik soos te voet, met temperature, klanke en reuke en al, net vinniger. Ons kon werklik net ‘n indruk kry van die oorweldigende stad. Buddhisme is die oorheersende godsdiens, en pagodes is orals. Pagodes word gekenmerk deur goue koepels wat soos ‘n groot, langgetrekte klok met handvatsel lyk. Pagodes is blykbaar plekke waar oorblyfsels van Buddha, soos ‘n haar, ‘n been en ‘n tand bewaar word en gesien in die lig van die duisende pagodes wat in Thailand en in Birma is, moes Buddha ‘n reus gewees het, of die voor die hand liggende aanname is, dat al die oorblyfsels nie werklik van Buddha is nie. Rondom die pagodes is allerhande kleiner tempeltjies en Buddha-beelde. Die tempels is plekke van aanbidding, en hier staan ‘n magdom Buddha-beelde, tot so groot soos 10 meter en meer, in alle posisies, staande, sittend, rustend, en die posisie en die houding van die hand het altyd ‘n besondere betekenis en beeld Buddha se eienskappe uit. Op ons blitstoer het ons in ‘n hele paar tempels ingekyk, waarvan die Marmertempel, met watervoor, tuin en kleiner tempels rondom die bekendste was. Monnike staan in hoë aansien en val op deur hulle oranje gewaad. In openbare vervoermiddels is daar spesiale plekke vir hulle gereserveer. Vir ‘n in-diepte behandeling van Buddhisme was daar egter nie tyd nie, dit sou ons later in Birma doen waar ons meer tyd gehad het.
By ons blitstoer het ons ook die uitgestrekte koningspaleis gesien, sowel die ou hoofpaleis wat nou ‘n museum is, en die een waar die koning, Bhumibol, nou in woon. Ook dit was egter net ‘n vinnige kykie in die verbyry. Die koning geniet hoë aansien en speel ook ‘n rol as opperhoof van die staat Thailand, meer as die suiwer seremoniële konings in sekere Europese lande. Ons tuk-tuk bestuurder het saam met plakkers van Buddha ook een van die koning gehad, as ‘n soort beskermer.
Bhumibol regeer al van die 40erjare af en is dus seker die langs regerende heerser in die wêreld. Hy is Westers opgevoed en ‘n saggeaarde en waardige man, en het groot outoriteit wat gebou is op die lang tradisie van die koningshuis en legendariese voorgangers soos sy oupa Chulalongkorn, wat dit kon regkry om Thailand as enigste land in die streek onafhanklik van koloniale besetting te hou, terwyl die Britte en Franse alle lande rondom Thailand beset het. Bhumibol is egter al in sy 80s en sy gesondheid nie na wense nie, en niemand weet of sy opvolger dieselfde aansien en outoriteit sal hê nie.
Thailand beleef reeds onstuimige tye. Verlede jaar het ‘n kortstondige burgeroorlog in veral die hoofstad plaasgevind, met linkse en behoudende groepe wat met mekaar slaags geraak het en die weermag wat orde moes skep en ‘n behoudende regering in beheer moes plaas. Toe ons in Bangkok was, was die verkiesingstryd in volle gang (die verkiesing het intussen plaasgevind, op 3 Julie, en het ‘n nuwe, linksgesinde regering aan bewind geplaas) en plakkate orals. Die Thai skrif was vir ons onleesbaar en ons kon slegs die gesigte van die kandidate sien, almal formeel geklee en selfs generaals in uniform.
Ons blitstoer kon ongelukkig nie sonder die verpligte draaie by juwele- en klerewinkels plaasvind nie. Blykbaar kry die tuk-tuk-bestuurders petrol-koopbewyse as hulle die toeriste na sekere winkels toe vat. Ons het dit gedweë aanvaar en die verbuigings en breë glimlag vriendelik beantwoord en uitgestap sonder om iets te koop.
Per rivierbus, ‘n boot wat soos ‘n bus sy roete op die rivier het en gereeld stop vir mense om op en af te klim, het ons terug gery na die stasie toe. Vanaf die rivier kon ons nog meer van Bangkok sien, tempels en pagodes, en nuwe wolkekrabbers in die verte.
Terug by die hoofstasie het ons per moltrein en “sky train” na die reusagtige lughawe toe gery. Eerste en Derde Wêreld is in Bangkok skreiend dig op mekaar: hier die beskeie en ou tuk-tuks wat nie eens aan die bestuurders behoort nie, daar die modern moltrein en die futuristiese sky train, wat op betonstilte oor plakkershuise voortjaag en ‘n mens uit die eksotiese gewoel van Bangkok in die kunsmatig-estetiese wêreld van die internasionale lughawe toe vat wat orals kon wees.
Die volgende deel van ons reis sou die mees eksotiese wees, en die hoofbestemming, naamlik Birma oftewel Mjanmar. Reeds in die vertreksaal het ek die gevoel gekry dat Yangon (die nuwe naam vir Mjanmar se de facto hoofstad Rangoen) ‘n ongewone bestemming was: pleks van die gewone horde jong son, strand en pret soekende Westerlinge in slenterdrag wat na Phuket of Bali vlieg was daar feitlik net Birmane en Sjinese, meesal elegant geklee, en net sowat 5 ander Westerlinge.
Voortsetting volg
by Orania Beweging | Jul 11, 2011 | Nuus |
Geskryf deur Sebastiaan Biehl.
Die boek Politokrasie van prof Koos Malan handel oor die staat en sy ontstaan, en veral oor die absolutistiese aanspraak wat die staat op ons as mense het, en laastens ’n alternatief vir ‘n beter bestel.
Die staat is die enigste instelling wat ons onverdeelde lojaliteit opeis, bo godsdiens, ras, geslag, volk ens. Terwyl dit algemeen as ekstremisties beskou word om jou godsdiens, ras of taal bo alles te verhef en om alles daaraan te onderwerp, beskou die staat en sy apologete dit as reg en goed, selfs noodsaaklik, dat die staat bo alles verhef moet word. Optrede teen die staat is hoogverraad, optrede teen jou eie groep daarteen word met lof besing.
Dit is belangrik om daarop te let dat staat en nasie twee verskillende dinge is, al word hulle, veral in die Engelse taal, as wisselterme gebruik. Die moderne staat is in die meeste gevalle nie ‘n nasiestaat nie, maar ‘n territoriale staat.
Die ontstaan van die staat
Die staat word vandag as ‘n gegewe beskou en elke vierkante meter grond op aarde is onder beheer van ‘n staat en daar word algemeen gedink dat die staat van die begin van die mensdom af daar was.
Die staat is nie net ‘n relatief onlangse verskynsel nie, maar ook ‘n vorm wat tot in die 20ste eeu grootliks tot Europa beperk was. Voor die moderne territoriale staat (wat selde ‘n nasiestaat in die ware betekenis van die woord is) in die 17de eeu in Europa geleidelik ontstaan het, was daar die groot ryke in die Antieke tydperk soos die Alexanderryk, die Persiese Ryk en die Romeinse Ryk, en in die Middeleeue die Christelike Ryk, die verenigde Christendom in Wes-,Suid- en Sentraal-Europa onder die pous en die Duitse keiser as geestelike en wêreldse opperhoofde. Die tweestryd oor wie die groter een is, was die belangrikste politieke vraagstuk in die Middeleeue en is ten gunste van die pous beslis. Die idee van die Christelike Ryk was dat die gesamentlike Christendom onder een gesag saamgevoeg moes word. Etnisiteit het geen rol gespeel oftewel nog nie bestaan nie. Die politieke gesag was onderworpe aan God en moet God dien en die Christelike ideale help verwesenlik. Die Christelike Ryk het geen vaste grense gehad nie en was nie territoriaal van aard nie, maar het gegaan oor die keiser se gesagsuitoefening en waar mense hulleself as onderdane beskou het. Dis belangrik om daarop te let dat die keiser onregstreeks geheers het deur middel van vorste en vasalle wat weer oor hulle onmiddellike onderdane in hulle streek geheers het.
Die reg in die Middeleeuse Christelike Ryk was uit die aard van die saak veral kanonieke reg wat direk uit die kerk se tradisie afgelei kon word. Selfs die keiser was ondergeskik aan die Goddelike reg. Weens die uitgestrekte gebied met talle volke en tale en verskillende vorste het daar ook in elke gebied ‘n ander reg gegeld en geen universele reg vir die hele staat soos vandag nie.
Die Germane se tradisie het wel ‘n reg gehad wat deel was van oorgelewerde gebruike en wat nie universeel nie, maar volksgebonde was en bestaan het van die begin van die volk af. Die Reg was nie soewerein nie, maar die volk was, en die volk se oorgelewerde regsbegrip en beginsels was die reg: gewoontereg in Engeland, natuurreg in kontinentale Europa. Selfs konings en keisers was onderworpe aan die reg. Die absolutistiese beskouing dat die koning bo die reg verhewe is en as’t ware die reg en die staat is, het eers in die 17de eeu ontstaan.
Die moderne staat het sy ontstaan eers in die 17de eeu gehad, met die Vrede van Wesfale van 1648 wat algemeen as die beginpunt gesien word. Die Hervorming op godsdienstige gebied speel daarby ‘n belangrike rol: die universele gesag van die pous, en die Duitse keiser as sy politieke mede-regeerder, word uitgedaag; die klem op persoonlike verstaan van die Bybel beteken dat streekstale se rol opgeskaal en Latyn se rol afgeskaal word en daarmee saam nasionale identiteite ontstaan; en die kompromis in die vrede van Wesfale, dat elke territoriale heerser die godsdiens van sy onderdane kan bepaal, lei tot die ontstaan van godsdienstige staatjies pleks van ‘n universele Katolieke Ryk. Ons moet egter nie die fout maak om te dink dat die ontwikkeling enigsins in die rigting van “meer demokrasie” beweeg het nie. Die teendeel was die geval. Die state was meer sentralisties en die monarg se gesag groter en meer direk as in die Middeleeuse ryke. Die tendens het sy duidelikste uitkristalisering in Frankryk beleef, seker die eerste territoriale staat in die moderne sin, met streng sentrale beheer en ‘n absolute heerser, gesentraliseerde belasting, permanente burokrasie en leer en algemene regstelsel asook die gelykmaking van die onderdane en die gedwonge vorming van een Franse identiteit ten koste van streeks- en groepsidentiteite. Dit het onverdraagsaamheid meegebring en die Katolieke godsdiens het deel van die Franse staatsbestel geword en ander godsdienste is as bedreiging vir die nasionale identiteit en integriteit beskou. Daarom was daar ook die vervolging van die Protestantse Hugenote waarvan ons goed bewus is.
Denkers ten gunste van die sterk staat
Denkers soos Jean Bodin en L’Hopital het egter beweer dat godsdiensvryheid op die lang duur beter is vir staatlike behoud, want twis oor godsdiens sou die staat uitmekaar laat spat. As godsdiens minder belangrik en as private saak geag is, kan die heerser op wêreldse belange fokus en ‘n sterk staat opbou. Dit is die grondslag van Frankryk se sterk sekularisme.
Thomas Hobbes geld as die groot apologeet van die sterk territoriale staat. In sy werk “die Leviataan” word die staat daargestel as die waarborg van orde en stabiliteit vir die burgers. ‘n Absolute heerser is nie per definisie die Godgegewe gesag nie, maar werk die beste om streng sentrale beheer toe te pas en word dus voorgestaan. Hobbes begin die siening gewild maak dat die mens nie ‘n gemeenskapswese is nie, soos in die Middeleeue gegeld het nie, maar ‘n vryswewende individu. Die natuurstaat (wat deur Rousseau geïdealiseer is) word as sleg, chaoties en onbevredigend beskryf en die strewe na staatlike orde waarbinne alle sinvolle menslike aktiwiteite kan plaasvind en kultuur kan ontstaan, word bepleit. In die natuurstaat is dit die oorlog van almal teen almal, maar om dit te voorkom gee die individue deel van hulle regte af aan die staat wat hulle beskerm. Die staat het verpligtinge, eerder as wat individue regte het.
John Locke lê weer groter klem op individuele vryheid en regte en beperkinge van die staat as Hobbes en is klassiek-liberaal en kom modern voor. Maar ook hy sien mense as vryswewende individue wat toevallig in een grondgebied woon en alleen op grond van rasionale oorwegings ‘n staat of gemenebes stig.
Die staatlike paradigma
Volgens Artikel 1 van Montevideo-konferensie van 1933 moet ‘n staat beskik oor ‘n permanente bevolking, ‘n afgebakende grondgebied, ‘n regering en die vermoë om in verhouding met ander state te tree. Die staatsbegrip is in die eerste plek territoriaal: die skending van grondgebied van ‘n ander staat word as baie erger beskou as skending van menseregte binne ‘n staat. ‘n Staat word na die gebruiklike beskouing gedefinieer deur ‘n grondgebied, nie ‘n bevolking of volk nie. Dus moet ons eerder van die territoriale staat en nie die nasie-staat praat nie. Veral in die sogenaamde derde wêreld met sy taamlik onlangse, onlogiese en arbitrêre grense word oorheersing oor minderhede vasgeskryf. Die huidige staatsbeskouing kom van Hobbes en Locke, wat bo kortliks verduidelik is. Dus is die staatsbeskouing nie neutraal nie, maar bepalend beïnvloed deur die individualisties-liberale siening en nie die siening van volkskap nie. Vanaf die grondgebied word na bevolking gewerk, nie anders om nie (soos wat dit behoort te wees); die staat huisves ‘n bevolking, nie ‘ volk of gemeenskap nie. Die bevolking word hanteer as individue en die staat funksioneer as regsordening, met regsgesag binne ‘n omlynde gebied.
Regspraak
Nes die staatsbeskouing is ook die regspraak afhanklik van die gees van die tyd en die filosofiese rigting. Daar is nie iets soos neutrale regspreking nie.
Regte in die Middeleeue en 16de eeu was regte en nie aansprake wat mense op sosiale dienste en materiële dinge gehad het nie. Liefdadigheid was ‘n saak van die kerk en mense se morele gewete. Here en knegte het ‘n baie nouer leefwêreld gedeel en daar was ‘n paternalistiese verantwoordelikheid (vergelykbaar met die verhouding van blanke boere en hulle swart werkers). Die kapitalistiese stelsel het gemaak dat massawerkers anoniem geword het en geen interaksie tussen werkgewers en werknemers bestaan het nie. Die staat het die rol van maatskaplike versorger oorgeneem om opstande te keer en om die rol van die kerk te beperk.
Menseregte gee nie meer regte aan mense nie, nog minder aan groepe, maar skep meer magte vir die staat, al klink dit onlogies en al was die aanvanklike bedoeling van menseregte om die mense volgens die liberale beginsel teen die staat te beskerm. Intussen het dit egter so verander dat die staat die rol van die beskermer van die mense teen dinge soos armoede, maatskaplike toestande, en afdwing van godsdienstige en samelewingswaardes (wat diskriminasie kan insluit) beskerm. Die Staat wurm hom dus in die privaatsfere in om menseregte toe te pas. As daar ‘n toestand van wedersydse vertroue was, was dit nie nodig dat die staat menslike verhoudings reguleer nie. Dit skep ‘n regsregime, met ‘n magdom regsinstellings. Juriste is die nuwe hoogste klas, soos dit in die Christelike republiek die kerklike personeel was. Hoe meer regte mense het, hoe meer word hulle afhanklik van die juridiese klas.
Die staat is die opeiser van die finale gesag. Hoogverraad as delikt teen staat het ingekom. Mense behoort aan die staat, of hulle wil of nie. Voorbeelde van hoogverraad is die van Boere in die Kaapkolonie of swartmense in ou Suid-Afrika. Mense moet hulle eie volk verraai omdat hulle nie die staat mag verraai sonder ernstige gevolge nie.
Ook die internasionale reg giet die huidige staat vas deur die onskendbaarheid van kunsmatige grense vas te skryf en selfbeskikking nie vir volke nie maar vir omlynde gebiede te laat geld. Selfbeskikking van volke pleks van grondgebiede daarteenoor sal die huidige staatlike orde radikaal ondermyn.
Selfbeskikking in internasionale verband
‘n Nuwe paradigma het na die Eerste Wêreldoorlog ontstaan. VSA-president Woodrow Wilson se selfbeskikkingsidee het gelei tot die ontstaan van volkstate in Europa en gedeeltelik ook in die Midde-Ooste, maar nie elders nie. Omdat die konsep te veel ontwrigting sou veroorsaak en te veel teenstanders gehad het, veral die bestaande state, is eerder die beginsel van minderheidsregte binne bestaande state gevolg. Nasionale selfbeskikking het nie regsbeginsel geword nie, maar slegs politieke beginsel. Nogtans is dit ingesluit in die Verenigde Nasies se Handves van Regte.
Ongelukkig het nie Wilson se idee van selfbeskikking vir volke die heersende een geword nie, maar die een van Lenin. Lenin het selfbeskikking gelyk gestel met dekolonisasie, iets wat sterk die denke in die Derde Wêreld beïnvloed en ongelukkig ook vandag nog die oorheersende siening van selfbeskikking by die VN is. Lenin het wel nie ‘n flenter omgegee vir die regte van onderdrukte volke nie, hy wou die gekleurde massas teen die Weste ophits en as troepe vir die kommunistiese wêreldrevolusie gebruik en daarom moes hulle ontvoog word en onder Westerse invloed uitkom.
Daar is wel ‘n groeiende regsopinie ten gunste van selfbeskikking. Nogtans maak die VN-resolusies geen voorsiening vir die reg op afskeiding nie, maar eerder vir groepregte binne ‘n staat. Selfbeskikking word bely maar die logiese gevolg, die verandering van grense, verbied of ontmoedig dit.
Sesessie kom egter na die einde van Koue Oorlog weer kragtig na vore. Daarby word egter voorkeur gegee aan territoriale selfbeskikking (‘n reeds omlynde gebied met ‘n bevolking wat selde etnies homogeen is) teenoor nasionale selfbeskikking van ‘n volk wat binne sekere grense woon.
Die konsep van selfbeskikking is mak gemaak, nes demokrasie, om aan die staatlike paradigma onderdanig te word. Omdat die hele menslike politieke lewe georden is binne ‘n staatsverband, al speel die staat in talle gemeenskappe geen groot rol nie, kan die wêreldleiers aan geen ander uitlewing van selfbeskikking dink nie as binne die staat nie.
Politokrasie as antwoord
Politokrasie beteken die heerskappy deur die burger. Dit verskil dus in nuanses van die demokrasie, wat die heerskappy van die bevolking beteken, en dikwels op die heerskappy van die gepeupel neerkom, veral in die lande wat geen demokratiese tradisie het nie. Die tuistelike gemeenskap is die boublok vir politieke aksie en deelname omdat sulke gemeenskappe werklik lotsgebonde aan mekaar is. Ten spyte van globalisering vind die meeste interaksie nog steeds op die plaaslike vlak plaas.
In die politokrasie lê die klem nie op politieke regte nie, maar op deelname aan die gemenebes. Dit is ‘n regeringsvorm vir tuistelike gemeenskappe. Regte is grootliks betekenisloos sonder gemeenskap. Politokrasie is geensins ‘n heerskappy deur enkele adelikes nie, maar deur die burgery, wat aan die staat gebonde is. Dit vind sy voorbeeld in die Griekse stadstate, waar die begrip van die burgers mense bedoel het wat ‘n aanspraak op hulle stad het en wat daarmee vereenselwig. Mense kan deel van die burgery word, maar dit is onsinnig om enigiemand wat volwasse is, deel van die burgery te maak as die persoon nie gebonde is aan die staat nie. Die politokrasie werk dus ook net in ‘n oorsigtelike staatsopset met ‘n klein en homogene bevolking wat aan mekaar verantwoordelik is en waar die enkeling se belang met die belang van die gemeenskap verweef is.
Die elite van die politokrasie is nie staties van aard nie maar vloeiend en betrek gedurig nuwe burgers en faseer ander uit. Politieke deelname is dus in beginsel oop vir almal. Die “poli” in politokrasie verwys na die veelvoud, en politokrasie glo dus ook aan veelvoudige deelname en ‘n verspreiding van mag na vele onderdele toe. Dit maak die konsentrasie van mag in die hande van ‘n klein elite feitlik onmoontlik. Besluitneming vind deursigtelik en verkieslik deur konsensus plaas. Dit wat partye net altyd belowe, naamlik regering nader aan die mense, maar weens ‘n sentralistiese bestel nie kan toepas nie, word deur politokrasie moontlik gemaak. Voorvereiste is egter ‘n kopskuif weg van staatsgerigte denke na gemeenskapsgerigte denke en om ‘n bedeling anderkant die almagtige staat te dink en dan te doen.
by Orania Beweging | Jul 6, 2011 | Nuus |
Deur Sebastiaan Biehl
Van Singapoer het ons op die trein geklim na Maleisië en het die tweede skof van ons reis aangedurf. Die ou stasie van Singapoer, ‘n Art Deco gebou wat die Britte in die 1930’s gebou het en wat aan die Maleisiese spoorweë behoort, was reeds die poort na ‘n ander wêreld, waar dinge rustiger gaan en waar alles nie meer silwerskoon en topgehalte is nie. Maar die doel van treinreis is mos ook om ‘n gevoel van afstand en tyd te kry en anders as lughawens wat feitlik almal eenders lyk, het stasies nog karakter. Die eksprestrein na Kuala Lumpur het in die middag vertrek.
Singapoer is net ‘n klein eilandstaat wat oppervlakte betref en reeds na 20 km was ons in Maleisië en moes weer uitklim vir die grensformaliteite. By die volgende stop het ons met die massas uitgeklim onder die indruk dat dit die grenspos vir die inkom na Maleisië is. Maar dit was slegs die eerste stasie in Maleisië waar baie Maleisiërs wat vir die vakansie huis toe gegaan het, uitgeklim het. Amper het ons die trein verpas, met ons bagasie nog binne, dit was net genade dat ons betyds gevra het toe ons al amper uit die stasie was. Toe ons afhardloop en inspring begin die trein al fluit, dit was ‘n kwessie van ‘n minuut of ons het ons trein verpas.
Dit sou die enigste amper-ramp wees wat ons beleef het en verlig het ons ons rit voortgesit, deur ‘n meestal plat en tropiese wêreld vol palmboom- en piesangplantasies. Ryslande was ook baie te sien en ‘n mens het nou die eerste keer ‘n indruk van die platteland van Suidoos-Asië gekry. Rys is natuurlik die streek se stapelvoedsel en word deur kleinboere verbou. In Maleisië staan die tyd egter nie stil nie en die ryslande word nie meer met osse geploeg nie (soos nog tot relatief onlangs, en soos tot vandag toe nog in Burma), maar met klein trekkers wat vergelyk met grassnyers waarop ‘n mens ry. Benewens die rys wat grootliks vir eie verbruik verbou word, word op groot skaal palmbome in plantasies geplant vir palmolie, en piesangs, beide vir uitvoer. Op ander plekke het ons ook rubberplantasies gesien. Tydens die Britse koloniale bewind is Maleisië weens sy ideale tropiese klimaat omskep in die rubberplantasie vir die Britse behoefte aan natuurlike rubber vir bande en enige rubberproduk. Die bome word op die bas met ‘n visgraatpatroon gekerf en die boomgom loop af en word in ‘n bak aan die onderkant opgevang. Die rubberboom het aanvanklik net in die oerwoud van Brasilië natuurlik voorgekom en Brasilië het tot in die vroeë twintigste eeu die monopolie op die gesogte natuurlike rubber gehad. Die saad van die bome is soos ‘n staatsgeheim bewaar en die rykdom wat so geskep is, het gemaak dat die Amasone-hoofstad Manaus ‘n pronkstuk geword het. Toe die Engelsman Henry Wickham die rubberboom-saad in die hande kon kry en uit Brasilië kon smokkel, het die Britte besluit om die rubberboom op groot skaal in hulle kolonie Malaya (die huidige Maleisië) in plantasies te kweek en het die mat onder die Brasiliaanse monopolie uitgepluk. Omdat Maleisië op dieselfde Breedtegrade as Brasilië geleë is en soortgelyke klimaatsomstandighede het, is die kolonie uitgekies om Brittanje se rubberplantasie te word. Intussen is egter sintetiese rubber uitgevind en die betekenis van plantasierubber gaan agteruit. Benewens sy plantasies is Maleisië ook ryk aan tin. Vandag is die ekonomie egter meer gediversifiseerd en toerisme, handel en vervaardiging speel ‘n al hoe groter rol. Vanaf die trein sien ‘n mens nog hutte met geroeste sinkdakke onder palmbome wat tydloos lyk, maar langs die spoorlyn word reeds die nuwe hoëspoed-lyn gebou en die verlede en toekoms is dig op mekaar.
Toe ons die aand in Kuala Lumpur, Maleisië se hoofstad aankom kon ‘n mens sien dat Maleisië ‘n opkomende land is wat op pad is na die Eerste Wêreld. Vanaf die spoorlyn kon ons die indrukwekkende wolkekrabbers sien, waarvan die Petronas-Tweelingtorings, tot onlangs toe die hoogste gebou in die wêreld, die indrukwekkendste was. Ons kon ongelukkig nie tyd in Kuala Lumpur spandeer nie want ons reisskedule was reeds agter weens 2 dae langer in Singapoer. Al wat ons van Kuala Lumpur kon beleef was die hipermoderne stasie, wat meer soos ‘n internasionale lughawe of soos ‘n restaurant- en winkelkompleks gelyk het as ‘n stasie in die eintlike sin. Dit is alles indrukwekkend en wys Maleisië se strewe om deel van die Eerste Wêreld te word, maar die Ooste wat ek gesoek het was dit nie.
Met die nagekspres het ons verder gery na Butterworth in die noorde van Maleisië. Knus in ons eie kompartement en in goeie stemming, het ons die dag afgesluit met ‘n gin&lemonade en dan met die klak-klak geluid van die trein aan die slaap geraak.
Vroeg die volgende oggend bereik ons Butterworth, ‘n niksseggende nywerheidstad, maar die hawe vanwaar af die pont na Georgetown op Penang verkeer. Hier is ons nou meer in die Asië wat ek gesoek het. Georgetown is ‘n ou en karaktervolle stad. Alhoewel dit natuurlik deesdae ook taamlik uitgesprei lê, met woonstelblokke en modern voorstede, is die ou kern grootliks behoue en is selfs deur UNESCO tot wêrelderfenis verklaar. Die metrogebied het meer as 1 miljoen inwoners, maar die kernstad slegs 160 000. Koloniale geboue van die vroeë twintigste eeu wissel af met die ryk versierde Sjinese tempels en familiehuise, moskees en Hindoe-tempels, die strate is lewendig en vol kosstalletjies en straatrestaurante en fiets-riksjas neem die rol van huurmotors oor, wat ‘n mens soos in die koloniale era laat voel.
Die Britse kaptein Francis Light het Georgetown in 1786 gestig vir die Britse East India Company, die Britse teenstuk van die Nederlandse Verenigde Oos-Indiese Companjie (VOC). Fort Cornwallis, die eerste steengebou in Georgetown en die setel van die administrasie in daardie tyd, is vandag ‘n museum. Onder die kosbaarste stukke tel ‘n VOC-kanon van 1603, wat aanvanklik ‘n geskenk van die VOC aan ‘n sultan in die streek was en na talle wedervaringe en buit deur die Portugese uiteindelik deur die Britte gevat en op die fort as buitstuk uitgestal is, nog steeds op die walle van die fort.
Die geskiedenis van die Verre Ooste is nou gekoppel aan die geskiedenis van Suider-Afrika. Die wedywering tussen die destydse moondhede, Portugal, Nederland en Brittanje, vir veral die speseryhandel en strategiese plekke om die handel te beheer, het sy verlengstuk in Suider-Afrika gehad, want die roete rondom die Kaap was natuurlik van uiterste belang vir die toegang tot die Oosterse spesery-skatkis. Histories was die Portugese eerste daar. Hulle is toe deur die Nederlanders verdryf en die is op hulle beurt weer deur die Britte verplaas. Die Nederlanders, wat Malakka hulle bastion in Maleisië gemaak het om die straat van Malakka te kon beheer, nadat hulle die Portugese van daaraf verdryf het, is wel deur die Britte uit Maleisië weggejaag, maar kon hulle belangrike kolonie Indonesië behou, selfs tot in die middel 20ste eeu.
Behalwe vir die Britse erfenis in Georgetown, verteenwoordig deur ‘n Anglikaanse katedraal, die genoemde Fort Cornwallis, ‘n ryk versierde stadsaal en hooggeregshof, die Eastern Oriental Hotel en talle woonhuise, het die ander drie groot bevolkingsgroepe van die streek, Maleiers, Indiërs en veral Sjinese hulle stempel op die stad afgedruk. Die etniese en godsdienstige mengelmoes wat Singapoer kenmerk, vind ‘n mens ook in Georgetown, want dit het histories in dieselfde tyd en om dieselfde redes as Singapoer ontstaan. Anders as die hipermoderne metropool Singapoer het die tyd in Georgetown stadig verbygegaan, met die groot voordeel dat die ou stad feitlik volledig behoue is. Dit wat ‘n mens eerste met die Verre Ooste assosieer, daardie Sjinese huise en tempels met die dakke wie se hoeke opwaarts wys en ryklik met drake en ander fabeldiere versier is, vind ‘n mens orals in Georgetown. Ek was nog nie in Sjina self nie, maar soos ek kan aflei het die Kommuniste uit ideologiese ywer baie van die ou Sjinese kultuur vernietig en ook nie geskroom om tempels te verniel. Die Sjinese in Maleisië het nooit deur die trauma van kommunisme en sy ontwrigtings gegaan nie en is dalk nader aan die “ou” Sjina as Sjina self. Amper soos wat ‘n mens die “tipiese” Duitsland eerder in Namibië as in Duitsland met sy radikale omwentelinge, sal vind.
Anders as in Maleisië in geheel, waar die Maleiers die bevolkingsmeerderheid is en polities die kitaar slaan en selfs ‘n soort regstellende aksie het (minder radikaal en uitsluitlik as in Suid-Afrika) om hulle mense se ekonomiese mag teenoor die Sjinese minderheid te versterk, is in Penang die Sjinese in die meerderheid en, danksy ‘n federalistiese stelsel, is die premier van Penang ‘n etniese Sjinees.
‘n Besonder pragtige voorbeeld van ‘n Sjinese klanshuis is die Khoo Khongsi. ‘n Hele straatblok het aan een familie behoort waar hulle saam gewoon en gewerk het, met mure geskei van die res van die buurt. Die klanshuis was die middelpunt en was die familie se vertoonstuk en die vergaderplek vir familievergaderings, met die oudste man as opperhoof. Die voorvaders word tradisioneel vereer deur die brand van wierook op ‘n altaar met die voorvaders se name op.
In die Indiese buurt het ‘n mens weer ‘n ietwat ander ervaring, hier is kleur en geur oorweldigend, versierings en Hindoe-simbole is orals, soos die swastika (‘n simbool vir die son) wat op mure van tempels en winkels pryk, maar hier natuurlik nie die negatiewe assosiasie het wat dit in die Weste het nie.
Behalwe vir die ou deel is daar ook heelwat besienswaardighede in die omgewing van Georgetown en op Penang-eiland self. Penang kom naby aan die paradys met sy tropiese plantegroei, sy wit strande en seewater wat soos badwater voel. ‘n Halfdag-besigtigingstoer het ons na 3 indrukwekkende Boeddhistiese tempels geneem. Op daardie stadium was goue Buddhafigure nog iets nuuts, maar later sou ons in Mjanmar so baie sien sodat ons oorversadig geraak het. Die Botaniese tuine met die weelderige plantegroei en apies in die bome was ‘n goeie plek om die natuur van naby te ervaar. Geen besigtigingstoer kan plaasvind sonder die obligatoriese besoek van werkswinkels waar batikklere en juwele gemaak of koffie en sjokolade uitgeskink word en jy subtiel aangemoedig word om te koop. Maar ons het ons kooplus gebêre vir later.
Verder lyk dit asof Maleisië se ekonomiese vooruitgang ook minder armoede tot gevolg het. Dit mag ook deel van die Maleisiese ingesteldheid wees om ander mense nie lastig te val met bedel of goedjies verkoop nie. Alhoewel toerisme natuurlik ‘n faktor is in Penang, is dit nie die enigste bron van inkomste nie en daar is genoeg ekonomiese aktiwiteit en besigheid onder die inwoners self – ‘n belangrike kenmerk van ontwikkeling. En, anders as in Afrika, word, nadat ‘n prys vir byvoorbeeld ‘n riksjarit vasgestel is, nie na die tyd probeer om daaroor te kibbel en meer te wil hê nie.
Na drie dae op Penang het ons weer met die pont na Butterworth oorgesit en die trein in die Middag geklim, om 24 ure tot in Bangkok te ry. Voortsetting volg.
by Orania Beweging | Jul 1, 2011 | Nuus |
Deur Sebastiaan Biehl
Dit was my eerste kennismaking met Asië (afgesien van Arabië, wat eintlik ‘n vasteland op sy eie is, en min met die “regte” Asië in gemeen het) en die doel was eenmaal om ‘n nuwe kultuursfeer te leer ken en ook om spesifiek Myanmar (Burma) te sien solank dit nog sy oorspronklikheid het, danksy internasionale isolasie en ‘n militêre bewind en gebrekkige toerisme-infrastruktuur wat meeste toeriste afskrik. Verder het ek ook die geleentheid gebruik om ‘n vurige Orania-ondersteuner, mnr Jan Stam, in Singapoer te besoek en om besigheid- en uitruilgeleenthede vir Orania te verken.
Die reis het in Singapoer begin, deels omdat my pa, wat my reisgenoot was, daar vriende het by wie ons kon oorbly en wat wonderlike gashere was, deels omdat Singapoer as hoogs geglobaliseerde en hipermoderne megastad ‘n maklike inleiding tot ‘n onbekende streek sou wees. Ons het toe, soos wat die tyd aangestap het, al hoe meer terug beweeg in tyd, van die amper futuristiese geglobaliseerde megastad Singapoer oor die oorgangslande Maleisië en Thailand tot in Myanmar, waar ‘n mens 50 jaar teruggeplaas voel. Soos wat die geriewe en die voorspelbaarheid afgeneem het van Singapoer oor Maleisië en Thailand tot in Burma, het die eksotiek en die avontuur toegeneem.
Van Singapoer het ek nie veel meer as ‘n onpersoonlike, oorvol megastad verwag nie en was eintlik aangenaam verras. Dit was werklik ‘n aangename tyd in Singapoer, al was dit natuurlik nie die “ware” Ooste nie (dit sou ons later beleef), maar ‘n wêreldstad met ‘n hele paar Oosterse elemente. Die klimaat, deur die jaar tropies warm, vogtig en meestal effens bewolk, is aangenaam, maar by tye ook uitputtend. Die stad is sowat 50 km noord van die ewenaar en daar is geen seisoene nie. Die kontras tussen die sauna-agtige temperature buite en die dikwels op 15 grade verkoelde kantore en hotelle is opvallend en ‘n skok op die liggaam. Veral in die nagte koel dit nie eintlik af nie en ‘n mens moet met die lugreëling aan slaap.
Wat die uiters dig beboude stadlandskap wel duidelik versag en verfraai is die tropiese plantegroei en lanings feitlik orals, asook heelwat natuurreservate waarin mense kan stap. Dit is natuurlik alles gekontroleerde en gemanikuurde natuur, geen wildernis soos ons dit ken nie. In Singapoer word niks aan die toeval oorgelaat nie.
Singapoer is ‘n uiters suksesvolle stadstaat met sowat 4.5 miljoen mense, saamgedruk op ‘n klein oppervlakte en as gevolg daarvan word in die lug gebou. Om ‘n alleenstaande huis met groot erf te hê soos ons dit in Suid-Afrika gewoond is, is ‘n amper ongehoorde luukse, selfs gegoede mense bly in woonstelblokke. Wat die behuising betref is daar bekostigbare en redelik eenvoudige, maar nog steeds skoon staatlik gesubsidieerde woonstelblokke vir die inheemse Singaporiane, en luukse, baie netjiese woonstelblokke met tennisbane en swembad vir veral die “expats”, die Westerlinge wat op langtermyn in Singapoer woon en werk. Lewenskoste is besonder hoog, en vir rugsaktoeriste is Singapoer dus ‘n bestemming wat hulle eerder vermy. Volgens inligting gaan Singapoer net oor twee dinge, naamlik koop en eet. Daar is winkelsentrums waar jy kyk, maar sulke plekke het gelukkig geen bekoring vir my of my pa gehad nie, en dit was nie die rede hoekom ons soontoe is nie. Die eet was egter wel iets wat ons gereeld beoefen het. By die selfhelp eetareas in winkelsentrums, of by die inheemse straatrestaurante kan jy ook billik en nog steeds lekker eet. In Little India en op ander plekke buite die blink sakesentrum is daar ook goeie inheemse restaurante en die Indiese kos met sy wye verskeidenheid geure veroorsaak ‘n smaak-ontploffing in jou mond en leer jou watter geur-sensasies daar is wat ‘n mens nooit van bewus was nie. Sjinese kos is natuurlik net so volop, en ook Maleisiese kos en ander Oosterse kos. En natuurlik jou kitskos-kettings, maar hulle het ons nie besoek nie. Weens die hitte word baie ystee, deels met eksotiese smake soos roos- of chrysanteemgeur, gedrink, of die alomteenwoordige en lekker Tiger Lagerbier.
Wat Singapoer wel interessant maak is die verskeidenheid bevolkingsgroepe wat elkeen hulle stempel afgedruk het en ook sorg vir ‘n mengelmoes gelowe en plekke van aanbidding. Die meerderheidsvolk in Singapoer is die Sjinese, met 75%. Hulle is al vir geslagte lank in Singapoer, en is deur die Britse koloniale bewind in die 18de en 19de eeu soontoe gebring. Hulle beheer die politiek sowel as die ekonomie. Godsdienstig hang hulle allerhande Buddhistiese kulte en Sjinese volksgelowe aan, alhoewel ‘n groot deel ook sekulêr is. Die vertoonkas van die Sjinese se tradisionele leefwyse en kultuur is Chinatown, ‘n gerestoureerde enklave van die ou Singapoer tussen wolkekrabbers, maar deesdae meer ‘n toeristegebied as ‘n werklike outentieke Sjinese woonbuurt.
Die ander twee groepe, omtrent ewe sterk in getalle, is die Indiërs en die Maleiers. Die Indiërs is deur die Britte as werkers ingebring maar is vandag hoofsaaklik in die handel betrokke. Hulle is veral Hindoes. In veral Little India staan heelwat indrukwekkende maar vreemde Hindoe-tempels en is ‘n paar strate uit die koloniale era gered en herstel. Veel van Singapoer se eertydse geboue is ongelukkig afgebreek as gevolg van die ekonomiese vooruitgang, die behoefte aan nuwe behuisingskemas en kantoorgeboue en die tekort aan plek.
Die Maleiers is die meerderheidsvolk van Maleisië en het ook in Singapoer gewoon voor dit ‘n Britse kolonie geword het. Hulle is in die konteks van Singapoer die armer deel van die bevolking en oorverteenwoordig by die handearbeid, maar natuurlik ook in enige ekonomiese bedryf verteenwoordig. Hulle is veral Moslems.
Dan is daar ‘n beduidende komponent Westerlinge uit alle oorde, Britte, Duitsers, Nederlanders, Amerikaners, ens. wat veral in bestuursposisies sit en meesal “expats” is, tydelike hoë-profielwerkers. Hulle is ekonomies meestal welvarend (die vereistes vir n werkspermit is streng en net diegene met skaars vaardighede word toegelaat) en lewe ‘n geglobaliseerde lewenstyl. Diegene wat nie sekulêr is nie, is meestal Christene. Vermenging tussen veral ouer Westerse mans en jonger inheemse vroue kom gereeld voor en stabiele huwelike van Westerlinge vanaf dieselfde land is eerder die uitsondering.
Laastens is daar nog ‘n beduidende aantal gasarbeiders en huisbediendes uit arm lande van die streek, soos mans uit Bangladesj wat as konstruksiewerkers tydelik werk, en vroue van veral Indonesië, wat as huisbediendes werk. Hulle moet geregistreer wees en toetse aflê en ten spyte van uitbuiting wat voorkom en lae lone in die konteks van Singapoer is die werk gesog want dit stel hulle in staat om hulle armer familie in hulle land van herkoms te onderhou.
Wat die besienswaardighede betref is daar natuurlik indrukwekkende argitektuur. Aan die een kant is daar verstommende nuwe wolkekrabbers wat nie net hoog nie maar ook konseptueel verbasend is, soos die Marina Bay Hotel met drie toringgeboue op wie ‘n effens geboë platform rus wat soos ‘n skip lyk en ‘n restaurant en casino huisves, of die Singapore Flyer, ‘n reuse wiel waarmee ‘n mens ‘n uitsig oor die stad het. Daar is ook die klassieke koloniale argitektuur. Laasgenoemde was vir my van besondere bekoring. Die pronkstuk van die koloniale geboue is seker die Raffles’ Hotel, wat in sy ou glorie herstel is en die gevoel van die koloniale era van sowat honderd jaar gelede versprei. In die pragtige kroeg met houtvloer en houttoonbank, word die bekende cocktail Singapore Sling teen astronomiese pryse deur kelners met strikdasse en afgeronde maniere bedien. Op die rottangtafels staan bakke met grondbone in hulle doppe en gaste mag soos die koloniale here van ouds die doppe op die vloer gooi sodat ‘n nostalgiese kraakgeluid by die trap daarop opkom. Ook andersins is Singapoer nie skaam oor sy koloniale geskiedenis nie. Omdat dit ‘n multikulturele stad is met talle invloede, is van die begin af bepaal dat geen etnies homogene verinheemsing sal plaasvind nie en dat alle inwoners Singaporiane is, ongeag of van Sjinese, Indiese, Maleisiese of Europese afkoms. Die straatname is nog steeds in Engels en die stigter van Singapoer, Sir Thomas Raffles, se standbeeld staan op ‘n prominente plek. Die amptelike taal van Singapoer is Engels, maar Sjinees en Maleisies word ook gepraat en kennisgewings is twee- of drietalig.
Benewens die argitektuur is daar natuurlik ‘n magdom restaurante langs die Singapoer Rivier in ou hawegeboue wat herstel en omskep is in plekke van ontspanning. Ook uitstekende museums is in die gebied. Op Sentosa Eiland voor Singapoer se kus is ‘n pretpark, wandelpaaie, ‘n gholfbaan, strande en swembaddens en ‘n groot akwarium met ‘n 200 meter lange tonnel onder die water.
Singapoer se ekonomie is gebou op die groot hawe. Dit was nog altyd weens sy strategiese ligging by die Seestraat van Malakka en die kruispunt tussen Indiese Oseaan en Suid-Sjinese See ‘n belangrike handelskruispunt, en is dit vandag meer as ooit. Talle groot maatskappye en banke se kantore is in Singapoer. Produksie was sterk in Singapoer en is nog steeds ‘n faktor, maar weens hoë lone verander die ekonomie al hoe meer in die rigting van dienste. Opleiding word hoog aangeslaan deur die mense van Singapoer en talle universiteite, kolleges en besigheidskole is daar gevestig. Sukses in die beroep en geld word hoog aangeslaan en in talle opsigte is dit ‘n hiper-kapitalistiese samelewing met min tyd en begrip vir alternatiewe idees en lewensstyle.
Die mense is feitlik altyd hoflik, vriendelik en hulpvaardig. Dit hang saam met die Oosterse mentaliteit om altyd in iemand se goeie boekies te wees, selfs iemand wat jy nooit weer sien nie (to save one’s face). Kleredrag is gewoonlik elegant en konserwatief, tipiese kantoordrag. Westerse slenterdrag is gewoonlik beperk tot Westerse toeriste, en die Asiatiese terughoudendheid en hoflikheid kontrasteer met die Westerse reguit manier en dikwels lomp optrede.
Veiligheid is baie goed, ook maar te danke aan drakoniese wette en swaar strawwe, selfs vir klein oortredings soos rook of fietsry op die verkeerde plekke. Dwelmverslaafdes, bedelaars, straatsmouse, grypdiewe, ens. sal ‘n mens net nêrens sien nie. Doodstraf vir ernstige misdade, en ook lyfstraf met die bamboesroede word toegepas. Rommelstrooi, ou motors en onversorgde huise word net nie geduld nie. Die polisie en owerheid is nie sigbaar nie, maar die bewustheid van die Groot Broer is daar deur die talle verbodtekens en ook elektroniese kontroles. Inwoners moet gereeld hulle huise verf en hulle huise teen peste spuit en alles word gereguleer deur ‘n almagtige staat.
Motors is ontsettend duur weens hoë invoerbelasting, maar aan die ander kant is die openbare vervoer uitstekend, betroubaar en bekostigbaar. Die moltrein, van die modernste in die wêreld, het ‘n wye netwerk, dan is daar talle busroetes en ook huurmotors wat betreklik goedkoop is. In die moltrein is daar geen gestamp en gestoot en gevloek nie, mense stap soos afgerigte diere in en uit, elkeen weet waar hy moet staan en wanneer en waar om in of uit te klim. Selfoonverslawing neem groot afmetings aan, feitlik almal staar in die moltrein op sy selfoon- of Ipod-skerm, feitlik niemand lees meer koerant soos ‘n mens dit van die Londen se moltrein gewoond was (dalk nou ook nie meer nie), en daar is ook glad nie moltreinsmouse of ouens wat onbeheers begin skreeu of mense lastig val nie. Voorvalle soos in Duitsland, waar jeugdiges ander mense beledig of selfs aanrand, rook en die banke besmeer is ondenkbaar in Singapoer.
Die veiligheid, netheid en funksionering van hierdie perfekte gereguleerde samelewing kom natuurlik teen ‘n prys. Persoonlike vryheid is min, die lewe is duur, spasie vir persoonlike uitlewing beperk. Politieke betrokkenheid buite die staatsparty Peoples Action Party of nuwe en radikale idees word nie graag gesien nie. Singapoer is uiterlik modern, maar wat die samelewing betref inherent konserwatief en versigtig vir eksperimente. Maar in ‘n stad met so vele verskillende volke en godsdienste werk ‘n sterk en outokratiese bewind seker die beste. Immers het Singapoer in ‘n kwessie van 3 dekades van ‘n vuil derdewêreldstad vol siektes, misdaad, verkeerschaos, prostitusie, ens. verander in ‘n hoogs suksesvolle en funksionerende eerste wêreldse staat en samelewing. Dat dit daardeur natuurlik net so ontipies vir die “egte” Ooste is soos wat Sandton ontipies vir die “egte” Afrika is, is voor die hand liggend.
Kortweg, dit was ‘n aangename 5 dae in Singapoer en ons het baie gesien en lekker gekuier by ons vriende, en Singapoer het my verwagtinge oortref, maar ek self sou waarskynlik nie in Singapoer wil bly nie want ek smag na die outentieke en na Vryheid en na die gemeenskap van ‘n volk, nie na ‘n duur, gereguleerde en individualistiese, multi-kulturele wêreldstad nie. Nogtans was dit opwindend en insiggewend om daar te wees en sal ek nie omgee om weer daar te kuier nie.
Van Singapoer het ons die trein geklim na Maleisië en het die 2de skof van ons reis aangedurf. Voortsetting volg.
by Orania Beweging | Jun 10, 2011 | Nuus |
Toe ek verlede Dinsdagoggend saam met mede-Oraniërs die bitterkoue trotseer om Bittereinderdag by die nabygeleë Doornbult Konsentrasiekampterrein te herdenk, het ek weer oor die Afrikaner se verhouding met die Britte begin dink. Dit is net asof daar te veel uitstaande sake is wat ten spyte van die Afrikaner se opkoms in die middel van die twintigste eeu nooit behoorlik hanteer is nie.
Ek moet onmiddellik kwalifiseer dat die uitstaande sake vir my nie oor die verhouding tussen Afrikaners en Engelssprekende Suid-Afrikaners is nie, maar wel tussen Afrikaners en Brittanje as moondheid. Daar is baie Engelssprekende Suid-Afrikaners wat sterk met die Afrikaner assosieer of ons ten minste goedgesind is.
Wat Brittanje aanbetref het ek egter ‘n hele paar dinge wat my verhoed om gemaklik oor hulle te voel. Om die waarheid te sê ek is verstom oor hoe gemaklik die meeste Afrikaners met die Britte geraak het – ‘n tendens wat ons al kort na die Tweede Vryheidsoorlog begin sien.
Indien ons die pad wat die Afrikaner gedurende die twintigste eeu gestap het gaan analiseer sien ons watter wesenlike effek die oorlog, maar veral die Britte se verskroeide aarde beleid op die psige van ons volk gehad het.
Wanneer jy kyk na die persentasie van Afrikaners wat direk by die oorlog betrokke was of daardeur geaffekteer is, begin jy te meer besef dat die oorlog Afrikaners in hul wese moes verander.
Die na-oorlog lewe van die Afrikaner was in baie opsigte iets anders as die voor-oorlog lewe. Gesinne is uit mekaar geskeur en soms heeltemal of byna heeltemal uitgewis. Plase is verwoes en van ‘n eie regering en ‘n eie land het niks oorgebly nie. Ek dink wat egter amper nog erger is, veral wanneer ons vandag terugskouend kyk, is die verlies aan selfvertroue wat daar onder groot dele van die volk bestaan het en selfs ‘n mate van skuldgevoel onder baie Afrikaners omdat hulle gevoel het dat die lyding in konsentrasiekampe deur hul besluit om oorlog te voer veroorsaak is.
Daardie verlies aan selfvertroue en gevoelens van skuld het vir lank na die oorlog die wyse waarop Afrikaners opgetree het bepaal. Ek is oortuig daarvan dat dit deel van die rede is waarom soveel gesinne na die stede verhuis het en skielik bereid was om in haglike omstandighede in die myne en ander industrieë onder die Britse base te gaan werk.
Die opkoms van die Afrikaner en veral Afrikanernasionalisme vanaf die 1940’s tot ten minste diep in die 1960’s is keer op keer inherent deur die psigologiese gevolge van die oorlog beïnvloed.
Ek wil die heeltyd daardie byna sinnelose vraag vir myself afvra: Waar sou ons vandag gewees het sonder die oorlog?
Soms wens ek ook die Boere het anders na die oorlog gereageer. Meer sinvolle woede en minder van ‘n gevoel om verslane te wees. Meer strategiese denke as uitsigloosheid. Meer van ‘n poging om na die voor-oorlogse waardes terug te keer eerder as ‘n byna aggressiewe poging (veral na ’48) om tog net nie so minderwaardig soos wat Milner ons wou uitbeeld voor te kom nie.
Vandag nog beleef ons ‘n vreemde verwydering tussen Afrikaners en kultuurbeoefening uit vrees om agterlik oor te kom. Meng dit met die psigologiese effek van skuld weens apartheid en jy kry ‘n volk wat eintlik net wil vlug van wie hy werklik is.
Dit bring my terug by die verhouding tussen Afrikaners en Brittanje. Waar die aggressor in baie oorloë later om verskoning vir sy dade gevra het en aktief meegewerk het om dit reg te stel het die Engelse ons nog net altyd met dieselfde argwaan bejeën. Voor die oorlog was ons barbare wat nie die grond waarop ons geleef het verdien het nie. Na die oorlog was ons net goed vir slawe-arbeid en gedurende apartheid is hulle weereens reg bewys oor hoe ‘n afskuwelike volk ons is weens ons vreeslike onderdrukking van swart mense – iets wat in ‘n groot mate natuurlik deur hulself begin is.
Tog sien ons vandag dat Afrikaners min kwade gevoelens teenoor die Britte openbaar. Honderde duisende Afrikaners woon in Brittanje of het die afgelope paar jaar vir lang tye daar gewoon.
Ek sê glad nie dat dit verkeerd is nie, maar wonder tog of dit reg is dat ons alles maar net vergeet. Moes die koningin nie minstens kom om verskoning vra het nie? Moes hulle nie meer gedoen het om konsentrasiekampkerkhowe te bewaar nie? Moes hulle nie meer gedoen het om die Afrikaner te help om sy trots te herwin nie?
Wat voorts vir my vreemd is, is die internasionale onkunde wat daar oor die Tweede Vryheidsoorlog bestaan. Daar word nie in Hollywood films hieroor gemaak nie, ten spyte daarvan dat dit die bloedigste en duurste oorlog vir Brittanje in meer as 100 jaar was. Wanneer oorloë by universiteite, konferensies en selfs binne ‘n meer populistiese doemein soos televisie bespreek word, hoor ons weinig iets van hierdie oorlog. Dit is asof die vuilheid van die Afrikaner se internasionale beeld ook ‘n publieke verhoog vir die oorlog verhoed.
Indien Afrikaners hul eerbare plek as ‘n sterk identifiseerbare volk in die wêreld wil opneem moet ons meer doen as om net onsself as aanvaarbaar binne liberale Westerse norme te probeer posisioneer. Ons sal ook ons geskiedenis met trots weer ons eie moet maak. ‘n Natuurlike spanning met Brittanje mag dalk net die vlak wees wat ons nodig het om weer nader aan mekaar en ware Afrikanerkultuur en –waardes te kom. Daar is baie voorbeelde in die wêreld waar so ‘n natuurlike spanning juis tot die heropkoms van ‘n volk gelei het.
Nuutste Opmerkings