“My hart is in Orania, maar my gat is in die skuld…”

… hoor ek die geldige verskoning. Met ‘n magdom skuld is dit nie maklik om te verhuis na ‘n nuwe begin toe nie, dit geld sekerlik vir Perth, Vancouver, Hamilton en Orania. Vir die tipiese middelklasmens is verskuiwing na Orania dalk, van al die mense, die moeilikste. Die jongman met min verantwoordelikhede en sy sak op sy skouer skuif maklik, en pas maklik ook aan, maar beweeg soms net so maklik weer agter ander weivelde aan. Die welaf Afrikaner skuif ook makliker, omdat die kapitale basis waarvandaan hy kan vestig sterk genoeg is om die verskuiwing te kan buffer. Dit is egter die middelklas Afrikaner, die een met ‘n lening, ‘n oortrokke rekening, ‘n verband, ‘n tweede verband en ‘n voertuig op die bank se naam, wat die skuif die moeilikste kan maak. Ek waag dat Desember maar vir meeste middelklasmense ‘n lang maand is, mense wat eers teen einde Januarie weer iets in die bank inkry. Vir diegene is dit meermale die geval dat die salarisse, wat met hard-verdiende spesialisarbeid en sweet verdien word, maar net só aan die einde van die maand aan die onderskeie skuld-eisers elektronies oor betaal word. “Dit is maar die koste van die leefstyl.” Dan is daar al die versekeringe, sekerheidstelsels, mediesefondse en polisse wat elk ook sy pond vleis in die vorm van rande opeis.

My vroulief, Lianda, het die oulike gesegde, dat mens vir geld ook betaal. Mens betaal vir geld, mens betaal met jou tyd, jou arbeid, jou vernuf, dit is immers ‘n gegewe, want die arbeider is sy loon werd. Soms betaal mens egter met ander dinge ook vir hierdie geld. Mens betaal met jou veiligheid, met jou gemoedsrus, met jou gesinslewe, met jou gesondheid. Mens betaal vir geld deur ure en ure in die verkeer die sleurstroom van die lewe te trotseer. En dan verslaaf ons onsself aan die maandelikse elektroniese skuldeiser, wat die spanning van die leefstyl net verhoog en vergroot.

“Mens kan mos met veel minder oor die weg kom…” Probeer ek een van my professionele vriende oorreed. Maar dit voel vir hom na verlies. Ek probeer ‘n ander hoek. “Frans,” my negejarige seun… “het Saterdag alleen winkel toe gestap om koeldrank en brood te gaan koop, sommer met my beursie. Gereeld gaan hy en Layla sommer self swembad toe. Ek sien die kinders daagliks op fietse… skaatsplanke in die strate.” “Mens stap soms sommer in die aand van die kuierplek af huis toe… selfs meisies.” “My huis, het nie ‘n sleutel nie, kan nie sluit nie… en die deure bly sommer oop as ek met vakansie gaan, vir die hondjies.” Die veiligheidshoek werk, want ek sien hy begin somme maak. “Verder, en weet jy, dit is nogal belangrik… ons is Afrikaans, Afrikaners. Mens is heeldag tussen jou mense, miskien is dit een van die welkome redes vir die veiligheid, want Orania is ons mense.” “Hoe lank sal jy beplan om te emigreer? ‘n jaar? dalk twee?” “As jy nou daardie tyd en energie spandeer om te konsolideer, skuld af te los, te spaar en aan geleenthede binne Orania te werk, sal dit nie vir jou die moeite werd wees nie?” “Maar dan gaan ek dalk maar liewers Perth toe…” Ek slaan my oë op na die berge…

“Nou goed, as mens die geleentheid het om te emigreer, en dit realiseer so, is dit sekerlik ‘n moontlikheid, maar, en dit is ‘n groot maar, jy los jou mense hier, en jy gaan, jy of jou kinders en hul kinders gaan, assimileer en nie meer Boere wees nie. Ongeag jou goeie bedoelinge en wense, is die normale verloop van emigrasie, een van identiteitsprysgawe, ter wille van die nuwe en die andere. As jy heel gemaklik daarmee is, dan is dit sekerlik nou maar so, maar as jy wil meewerk aan die Boer-mense se oorlewing as volk, dan gaan jy hier moet kan bly.”

“Wat van die ankerdorpe?” “Ek dink die Afrikaner trek agter ekonomie aan, en die arbeid trek saam. Mens gaan dalk meer gekonsentreerd wees, maar ‘n gekonsentreerde minderheid, is steeds dít, ‘n minderheid en jy gaan moet veg vir elke stukkie kulturele ruimte, en jy gaan, ongelukkig, elke dag daardie ruimte, stukkie vir stukkie moet prysgee.”

“Nou wat sê jy, dat ons Orania toe moet trek?” Ek dink so oomblik aan ‘n diplomatieke antwoord, en sê uiteindelik doodeenvoudig: “Ja”

“Ja, julle moet Orania toe trek.”

Vir vele van ons was die skuif nie ‘n maklike een nie, maar ek sal geen oomblik anders besluit nie. Dit is die regte ding, dit is die lekker ding, dit is die gesonde ding, dit is die Boere ding. Trek is in ons gene, en trek, onder die vreemde vlag uit, trek sal ons weer moet, en díé keer moet ons trek, Orania toe.

“Maar hoe?”

Miskien ‘n twee-jaar plan, waaraan jy vandag kan begin werk. “Weet jy, doen dit, beplan daarvoor, werk daarvoor, kom kuier, kom soek geleenthede en die deure sal oopgaan. Waar daar ‘n wil is, is ‘n weg, en die weg na Orania, alhoewel nie altyd maklik nie, is meer as die moeite werd… want Orania is ons toekoms.”

Pieter Krige

“Julle klomp malles…”

Deur Pieter Krige

“Julle klomp malles wat só die woestyn inged……. het” hoor ek die woorde van die tipe oom wat tydens 1992 se volkstemming baie trots op sy NEE-stem was, en seker steeds is. Julle sien, die oom, met sy velhoed, kortbroek en dungerookte Kayser-pyp, was, en is sekerlik, steeds maar een van ons, een van my mense. Iemand wat in dieselfde kerkverband die Here aanbid, aan dieselfde en “regte” boerevereniging behoort, en vir die “regte” politieke party stem, of meermale nie stem nie. Die tipe oom wat van “Ou Kortbroek” en “De Klerk” praat met die pyn van verraad in sy oë; die tipe oom wat lekker stories oor die goeie ou dae van segregasie en apartheid kan vertel, van hoe dinge darem baie beter was. Die tipe oom wat jou dinge van “Strijdom” kan vertel wat jou hare sal laat ruis. Dit is soveel keer hierdie tipe ooms, wat Orania nie ‘n kans in die son gegun het nie, nie eens daaraan gedink het dat so iets ooit sal kan werk nie, en meer nog, ooit nodig sal wees nie. Dit is hierdie tipe oom wat nou hier, na bykans 30 jaar se bou en groei in Orania, kom draai… en die malles was toe slimmer as wat hy gedink het. Maar daar is iets wat die oom, hierdie tipe oom, eintlik nog bietjie pla, en dit is miskien meer as net een iets, eintlik twee:

  1. Wie gaan die gate grou waar die tipe tannie haar rose moet plant?
  2. Moet ons nou hierdie land, met bloed gekoop, aan ander oorgee, om op ‘n stukkie woestynland te gaan aansukkel?

U sien, Orania, is nie vir almal nie. Hiermee bedoel ek nie dat ons nie vir al die Afrikaners/Boere juis ‘n plek wil wees nie, dat diegene welkom hier moet wees en voel, dat ons ter wille van diegene se kinders se toekoms ook hier bou nie, nee, dit doen ons juis, dit dryf ons en inspireer ons. Maar Orania is nie vir almal nie, want daar is sekere dinge waarmee mense maar net nie kan breek nie. Vir sommige mense is Orania net té radikaal. Hierdie klomp malles wat in die woestyn kies om self in die karoo-son die pik te slaan en byl te swaai. Ek kyk na die blase op my sagte skrywershande van juis so ‘n bylswaaiery gister, blase wat vir die tipe oom liewer op ander se hande moet wees.

So om en by 1652, miskien enkele jare later, het die volk wat later as die Afrikaner naam sou kry, die feudalisme ingevoer, en sedertdien is dit part en deel van ons identiteit en kultuur. Vir bykans 400 jaar was die Afrikaner die baas, en die ander die werkers. Dit geld natuurlik nie vir almal nie, vir elke individu nie, maar oorkoepelend was dit maar die verloop van dinge. Natuurlik het ons koloniale heersers, met die ontdekking van die blink en skitter aan die Rand, nie meegehelp om hiermee te breek nie, maar dit versterk en nog meer bevestig en ons het lekker meegedoen.  

Wat hierdie tipe oom sukkel om te verstaan, sukkel om in te sien, is hoekom ons nou vandag hiermee moet breek, want dit werk dan al vir bykans 400 jaar, sien. Ek moet wel bely, dat ek lief vir die tipe oom is, dit is immers my mense, en ek verstaan hom goed, ken hom goed, maar hierdie tipe oom verstaan my nie baie goed nie, hy verstaan nie Orania regtig nie. Om dié rede dink selfs hierdie tipe ooms telkemale dat Orania maar net ‘n voortsetting is van die 400 jaar se feudalisme en nou die laaste bastion geword het van apartheid in die kleine. Maar Orania is nie een van hierdie twee dinge nie. Orania is radikale nuwe denke, en as ek sê nuut, dan bedoel ek eintlik die nuwe implementering van denke wat al sedert 1948, met die stigting van SABRA, vir die volk grootliks onverstaanbaar en ongewild was. “Die Afrikaner moet self-werksaam word en breek met ons verslawing aan ‘n onvolhoubare stelsel van vreemde arbeid, wat tot ons politieke, kulturele en ekonomiese vernietiging gaan lei.”

Hierdie tipe oom sal eerder droom van ‘n leier met ‘n bruin pak, wat die volk in oorlog sal kom lei om die land terug te vat, as wat hy moue sal oprol en op ‘n vreedsame en volhoubare manier aan ‘n toekoms bou. Orania is vir hierdie tipe oom net té anders.

“Maar Oom, as jy tien werkers het, en hulle het hul gesinne, dan gaan jy mos altyd elke liewe verkiesing verloor, gaan die skool, dorp, verenigings en selfs kerke mos die ander se taal en kultuur moet aanneem?” probeer ek ‘n ander hoek.

Ek sien so ‘n grepie hoop soos die oom my hoor, maar my moed breek soos ek hoor hoe die tannie hom vertel dat, sodra hul tuis is, Johannes; of David of Sipho of goeie ou Jakob, die stoor sal moet regpak voor die karavaan weer ingetrek word.

Miskien is ek te ongeduldig, dit is tog immers nie maklik om met 400 jaar van tradisie te breek nie… maar miskien is Orania nie vir die tipe oom en tannie bedoel nie, of miskien is hul nog net nie reg vir hierdie tipe radikale kopskuif nie.

Herdenkings moet toekomsgerig wees.

Op 16 Desember word orals in Suid-Afrika Geloftedag herdenk, maar dit is nie meer ʼn amptelike Afrikanerfeesdag soos in die verlede nie. Deesdae is dit meer as ooit ʼn bewustelike keuse teen die anti-Afrikaner tydsgees in om Geloftedag te vier en te volhard met Afrikaner wees. By party Geloftefeeste neem die bywoning toe, by ander is dit ʼn gesukkel om mense bymekaar te kry.

Of ʼn kultuurfees of geskiedenisherdenking wegkwyn of sterker word hang af van die gees en gesindheid waarmee dit gedoen word. As ʼn herdenking net ʼn ritueel is, en as dit gedoen word as ʼn soort sterwensbegeleiding van ʼn volk of ʼn tradisie, wetende dat jonger generasies geen belang daarin en geen begrip daarvoor het nie, dan sal minder en minder daarby betrokke wil wees. Ook enige herdenkings van iets wat eintlik onverdedigbaar is, of wat deur die tyd ingehaal is, sal na ʼn ruk doodloop.

Dit is belangrik om op te let wat en hoe jy iets herdenk. Dit moet relevant bly vir volgende generasies. Dat Geloftedag nog elke jaar, soos op 16 Desember 1838 aan God beloof, herdenk word, is reeds van betekenis. Daar is tye van moedeloosheid van ʼn volk, waar net die werklik oortuigde mense aangaan met die herdenking, en tye waar ʼn golf van nasionalisme groot massas meegesleur het, soos met die honderdjarige Gedenktrek van 1938, maar Geloftedag het in die 180 jaar van sy bestaan nog elke jaar plaasgevind.

In die oë van swart nasionaliste is Geloftedag die viering van wit verowering, maar dit rym nie met die feite nie. Geloftedag was ʼn Goddelike ingryping om die Afrikaner, wat in die binneland uitwissing in die gesig gestaar het, te bewaar en te bevestig. Dit het vir die Voortrekkers nie daaroor gegaan om die Zulu-volk uit te wis nie, hulle wou hulle stuk land in Natal hê en het daarvoor die onderhandelde prys betaal. Eers die verraad en wrede moorde op die Voortrekkers het tot die Slag van Bloedrivier met sy ernstige gevolge vir die Zulu’s en Dingaan gelei, maar die Zulu-volk het onder ʼn ander koning voortbestaan.

In Orania neem die bywoning van die Geloftefees jaar na jaar toe, ook die entoesiasme waarmee dit aangebied word. Dit geld ook vir geleenthede daar rondom, soos die perdekommando-gedenkrit, vertonings van Voortrekkerlewe en die maak en dra van Voortrekkerklere. Dalk is dit omdat Orania ʼn toekomsgerigte gees uitstraal en ʼn positiewe boodskap het.

Die positiewe en toekomsgerigte boodskap van die herdenking van Geloftedag is dit: ons volk was al in moeiliker omstandighede as nou, ons sal weer opstaan en ons is reeds besig daarmee. God het ons destyds uitgehelp en as ons onsself verootmoedig, kan Hy dit weer doen en vir ons vryheid en voorspoed gee.

Alles is nie verlore nie en daar is nooit ʼn einde van die geskiedenis nie. Daar is ook geen einde aan ʼn volk nie, behalwe as die volk self besluit om te wil ophou bestaan.

Die Noord-Kaap se tyd het gekom!

In Suid-Afrika is geen ru-olie (die wêreld se belangrikste bron van industriële energie) nie, maar volop steenkool. Eskom en SASOL moes dit gebruik om die land van energie te voorsien.

Selfs toe die land deur boikotte en sanksies bedreig het, het hulle deur toewyding, deursettingsvermoë en ondernemingsgees dié doel grootliks verwesenlik.

Eskom se groei was sedert sy stigting in 1923 die land se ekonomiese groei altyd twee treë voor. Met billike kragpryse kon hulle nywerheidsgroei moontlik maak en steeds self winsgewend bly.

SASOL is in 1950 gestig om petrol en diesel uit steenkool te vervaardig. Die basiese tegnologie was bekend, maar kritici het gesê dit sal nooit winsgewend wees nie. Tyd het anders geleer.

Dié twee ondernemings was so suksesvol vanwee hulle mense. Kundigheid en vaardighede is ontwikkel, sodat skeppende deursettingsvermoë hulle gekenmerk het.

In 1985 is SASOL geprivatiseer, maar Eskom nie. SASOL het op sy mense gebou en wêreldwyd uitgebrei, sodat dit vandag hoogs winsgewend is. Sy aandele is in Johannesburg en New York genoteer.

Eskom was ‘n skouperd van “transformasie” en opgeboude kundigheid is maklik vervang met “mense wat oor die nodige potensiaal beskik”. Vandag is die onderneming onherstelbaar geplunder.

Gaan ons in moedeloosheid mor en kla, of gaan ons met die skeppende deursettingsvermoë reageer, wat ‘n vorige geslag gekenmerk het? Gaan ons die geslag wat ons petrol uit steenkool, kernkrag en selfs ‘n atoombom (as vrede dalk nie werk nie) gegee het, nadoen?

Ons kan. En dit is hoekom ons sê die Noord-Kaap se tyd het aangebreek. Net soos steenkool die hoëveld van Mpumalanga se tyd laat aanbreek het, kan ons sê dit is nou dagbreek in die Noord-Kaap.

Die Noord-Kaap het nie alleenlik oorvloedige sonskyn nie, dit het ook die grondstof waaruit sonpanele (fotovoltaïese panele) gemaak word.

 

 

Silikonbevattende klippe soos hierdie word gesmelt met 99% suiwer silikon as produk. Dit word volgens die metallurgiese metode verder gesuiwer tot songraad silikon.

Kom ons maak ‘n vinnige vergelyking: Die Medupi kragsentrale behoort met voltooiing net minder as 5 gigaWatt elektrisiteit te lewer; dit is net meer as 10% van Eskom se totale vermoë.

Medupi is sedert 2007 in aanbou en is nog steeds nie heeltemal voltooi nie. Geprojekteerde koste is sowat R200 biljoen.

Om ‘n aanleg te bou wat 1 gigaWatt se sonpanele kan vervaardig, neem sowat ‘n jaar en kos sowat R75 biljoen; die installasie daarvan drie maande. Panele uit dié aanleg kan Medupi se vermoë binne vyf jaar oortref teen minder as helfte van die koste.

Die son skyn wel net bedags, maar die vinnige ontwikkeling in batterytegnologie speel in ons hand.

Hierdie soort kragopwekking hoef nie in een hand, soos dié van Eskom of SASOL te wees nie. Dit kan oor duisende eienaars van wisselende groottes wat almal aan die netwerk gekoppel is, versprei wees.

Om só ‘n stelsel te verwaarloos, te kaap of te plunder is veel moeiliker as met een groot onderneming.

Natuurlik het ons nie R75 biljoen om mee te begin nie. Maar Eskom dwing huishoudings en besighede om energie-onafhanklik te raak. In die Noord-Kaap gaan elke rand wat op sonkrag spandeer word, meer elektrisiteit oplewer as elders.

Ons vergesig is ‘n Noord-Kaap wat met skoon energie ‘n florerende, skoon ekonomie huisves, vry van onderdrukking en van armoede. Dit is die vergesig wat vandag se aksies rig.

Die Noord-Kaap het die grondstowwe, die ruimte en die sonskyn om ‘n tegnologiegebaseerde ekonomie tot stand te bring. Ons het selfs die mense. Maar het ons mense die wil, die deursettingsvermoë en die ondernemerskap?

Ek hoop so, want ons toekoms hang daarvan af.

Dr. Wynand Boshoff

 

Share
Tweet

 

 

Copyright ©  VF Plus (Noordkaap) 2018, All rights reserved.

Our mailing address is:
noordkaap@vfplus.org.za

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Hoekom is ons nie opgewonde oor die “almal saam” samelewing nie?

Die oorweldigende “common knowledge” in veral die Weste is dat saam beter is as apart. Die EU word as sukses gesien, so ook die VN, ongeag die werklikheid van beperkte suksesse en ‘n uitmergelende proses om selfs net die kleinste gemene deler te bereik. Die reënboognasie van Nelson Mandela word as die hoogste ideaal gesien waar almal vreedsaam oor rassegrense heen saamleef en so ver moontlik vermeng. As dit in praktyk nie gebeur nie, dan is dit die skuld van die wittes wat nie genoeg uitreik nie. Min of meer dit is die siening wat ek verlede week teëgekom het by Duitse televisie-joernaliste wat as deel van ’n program oor “25 jaar sedert die einde van apartheid” op verskillende plekke van Suid-Afrika, onder andere Orania, hulle opnames gemaak het. Orania word in sulke programme gewoonlik uitgebeeld as die laaste uithoek van verset teen die wonderlike reënboognasie, waar diegene woon wat nog aan apartheid vasklou.

Die joernaliste was darem ook al by Oraniërs aan wat ook gestaal is in die hantering van joernaliste en wat hulle aanslag ken. Een van die joernaliste gee toe ook toe dat Orania inderdaad baie anders is as die persepsie van ʼn apartheid-dorp en dat hier heelwat arm mense ook is. Vir hulle is apartheid die beeld van die groot, spoggerige plaashuis met die bediendes, en die arm arbeiders in hulle hutte naby, met ander woorde die amper karikatuuragtige saamgaan van ras en inkomste. Dit is eintlik nie apartheid nie, maar paternalisme, iets wat Orania ook nie verdedig nie, al weet ons ook dat die werklikheid nie so eenvoudig is nie, met die ryk boer wat hard gewerk het om daar te kom, wat baie geld spandeer om sy werkers op te hef, al bly hulle ongelyk. Die kommunistiese ideaal van totale gelykheid kan ons nie verdedig nie, en ook idealistiese Duitsers weet dat daar selfs in hulle welsynstaat met ʼn sentrum-linkse regering ongelykheid en selfs armoede is.

Die grootste punt van verskil was egter die ideaal om die grootste moontlike vermenging te bereik ten einde die utopiese vrede en harmonie tussen rasse te bereik en alle verskille te oorbrug. Vir die vroulike spanlid was dit blykbaar wat sy in Johannesburg gesien het, heel waarskynlik na ʼn oppervlakkige kyk na ʼn winkelsentrum, waar die swart en wit middelklas ooglopend vreedsaam die verbruikerskultuur uitleef, gemengde paartjies en al. Dit is egter ook daar waar die geweld die ergste en die heinings die hoogste is. Met harmonie en vreedsame saambestaan het die multi-kulturele skynwêreld van ʼn winkelsentrum niks te doen nie. Besoekers van Port Elizabeth wat in Orania wil vestig het teenoor hulle opgewonde die voordele van Orania uitgelig en hulle nie laat van stryk bring deur die vraag oor “isolasie” nie.

Vir ons in Orania is ons sogenaamde isolasie na dekades se ondervinding van hoe dinge werk en nie werk nie ʼn keuse. Dit is ook nie isolasie nie, maar selfbestuur. Vir isolasie kry ons darem heeltemal te veel blootstelling. Hoeveel dekades van ʼn onbekwame ANC-regering op alle vlakke, maar veral op munisipale vlak het jy nodig om te besef dat dit nie werk nie en dat jy baie beter daaraan toe is as jy vir jouself sorg? Vir Duitsers en ander Wes-Europeërs is dit moeilik om te verstaan. Hulle is gewoond dat Duitsers aan stuur van sake is, dat die stelsel werk en dat ʼn paar inkomelinge ʼn “verryking” is en dat ʼn multi-kulturele samelewing beter is as ʼn mono-kulturele een, omdat dit nuwe ondervindings, nuwe geure, nuwe kleure, nuwe kennis en wat nog alles sou toevoeg. Dat ʼn multi-kulturele samelewing soos wat dit tans nog die geval is, met ʼn Duitse meerderheid en die “toevoeging” tot redelik onlangs veral goedkoop arbeid en nuwe restaurante en winkels wat eksotiese disse en produkte voorsien, heeltemal iets anders is as die soort wat ons in Suid-Afrika het, bly moeilik begrypbaar as jy dit nie beleef het nie. Dan klink alles na “negatiewe stereotipes”. As jy egter herhaaldelik slagoffer van misdaad was, jou krag gereeld afgaan, jou kraanwater ondrinkbaar is, jou paaie vol gate is, jou skool en universiteit verengels en op swak standaard en jou dorp onherkenbaar is, dan is jy nie meer so opgewonde oor die multi-kulturele samelewing nie. Maar dit sal Europeërs, veral die mediamense wat deel van die elite is en nog nie met die negatiewe effekte van die kulturele verryking gekonfronteer word nie, eers uitvind wanneer dit te laat is.