fbpx

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul

27 November 2019

Oom Paul, ek skryf sommer twee keer in een week aan Oom, nie omdat ek noodwendig soveel tyd ophande het nie, maar juis omdat ek soveel op die hart het. Eerstens, dit gaan goed op Orania, maar meer daaroor later.

Oom Paul, ek weet Oom het eenkeer, daar in Switserland, gesê dat Oom onder ‘n Britse vlag gebore is, maar nie onder een ook wil sterf nie. Ek het nogal baie simpatie hiermee, net soos wat ek ook simpatie het met soveel Afrikanerkinders wat vandag emigreer uit Zuid-Afrika uit. Daar is seker meer as een rede hiervoor, daar word gereken dat bykans ‘n half-miljoen van onse mense hul talente onder ander vlae in die buiteland inploeg. Die redes is dat dit nie goed met Zuid-Afrika gaan nie. Oom Paul, ons is die tweede gevaarlikste land op aarde, nie gevaarlik in die sin dat ons ‘n bedreiging met ons sterk militêre krag en vermoëns vir ander lande inhou nie, alhoewel ons hier tydens die 1970’s en 80’s dit ook was, maar gevaarlik omdat ons die hoogste moord- en verkragtingsyfers het. Oom Paul, sonder om te veel oor die grusame brutaliteit uit te brei, word ons mense, en veral ons boere op die plase, wreedaardig geslag deur barbaarse moordbendes. Ek was nie by Blaauwkrans nie, maar ek reken Oom sal die prentjie kan insien. Selfs met al die veiligheidstoerusting, alarms en ysterstawe voor die vensters, selfs met geëlektrifiseerde heinings en waghonde, word ons mense week na week op die plase uitgemoor, en wreedaardig. Oom Paul, dit is ook nie altyd die weerbare manne wat aangeval word nie, maar ons vrouens en kinders, ons ou mense… en die lafaards daag sommer in spanne van vier tot twaalf op, met die doel om ons mense seer te maak en te verneder. Dit is seker een van die grootste redes dat ons Afrikanerkinders liewers oor die waters hul nes gaan skrop. Die ander rede Oom Paul, en hierdie is eintlik waansin, maar die ander rede is die feit dat hier wetgewing in Zuid-Afrika tans is wat bepaal dat ‘n groot getal van alle aanstellings, op alle vlakke, die demografie van Zuid-Afrika moet verteenwoordig, en Oom Paul, die demografie het nogal verander. Ons is so bykans 55 miljoen mense hier in Zuid-Afrika, ek dink dit is selfs meer maar dit daar gelaat. Van hierdie 55 miljoen, is ons Afrikaners dalk nog so 1,8 miljoen mense oor. Dit beteken dat goeie gekwalifiseerde en opgeleide Afrikaners, selfs diegene met jare en jare se ondervinding in hul veld, afgedank word om plek te maak vir ‘minderbevoorregtes’. Oom Paul, dit is alles uit reaksie op ‘n tydperk waar ons ook maar seker foute gemaak het, maar dit breek Zuid-Afrika, nie net vir ons mense nie, maar sommer vir almal; want, Oom sien, ons verloor die room van ons mense, ten koste van onsself, en ter wille van Australië, Nieu-Seeland en Kanada…

Oom weet immers ook hoe swaar dit weeg om jou vaderland te moet verlaat. Oom Paul, ek is egter ook maar effens vieserig vir ons mense wat gaan. Ek dink nie hulle hardloop weg nie, ek dink hulle neem sinvolle en weldeurdagte besluite, maar Oom Paul, hulle is wat hul vandag is, omdat hulle deel van ‘n volk kan wees wat hul gevorm het en geleenthede gebied het om hul beste self te kon word. Ons leef vandag in tye waar mense dink dat die individu alles kan vermag, en doen, en sommer so op hul eie. Die werklikheid is egter dat die gemeenskap die individu bemagtig het, geleentheid gebied het, om sy of haar beste self te kon word. En hierdie bestes, Oom Paul, hierdie pragtige en slim en vernuftige Afrikanerkinders, trek na ander lande om vir daardie ander lande, en eintlik maar vir hulself, hul beste self te gaan wees. Dit is jammer, maar ek het begrip.

Oom Paul, baie van my vriende en familie is oor die waters. Goeie en geleerde Afrikaners wat in ‘n nuwe land, eintlik maar deel van ‘n ander volk gaan word. Ek voel sommer baie armer vandag as ek hieraan dink. Soveel van ons weggeboelie uit ons eie land uit, en by verlenging, uit ons eie volk uit. Armer…

Oom sien, ek reken dat al die dinge wat ons reg gedoen het na die oorlog teen die empaaier, het aan ons as Afrikaners die geleenthede gebied om regtig goed te wees in dit wat ons doen. Ons het die gesegde, ‘n Boer maak ‘n plan, en Oom Paul, op elke terrein in die samelewing, maak ons as Boerevolk mooi en slim planne, ongelukkig nou vir ander lande en volkere.

Ek dink dat dit wat Ds. Kestell gedoen het, dit wat die FAK, Reddingsdaadbond, Zuid-Afrikaanse regering en dit wat die GRA gedoen het ter wille van ons volk, juis vandag se Afrikaner gemaak het wie en wat ons is, en Oom Paul, ek is dankbaar vir ons voorgeslagte, wat so ‘n duur prys betaal het, sodat ons vandag ‘n slim en hardwerkende volk kan wees.

Oom Paul, ons is armer met al hierdie mooi mense, wat oor die waters getrek het, maar Oom, ek wil tog vra, dat hulle sal dink aan ons hier in Zuid-Afrika, en in besonder in Orania. Dat hulle nie daar sal vergeet van die volk en gemeenskappe wat hulle gemaak het wat hulle tans kan wees nie. Dat hulle sal kom kuier, dat hulle selfs sal help bou, dat hulle so bietjie van hul hardverdiende dollars sal terugstuur, terugstuur huis toe, sodat ons hier weer oor en voor kan begin. Oom sien, dit gaan goed op Orania, maar ons moet huise bou, werk skep, die ekonomie stimuleer, ons moet universiteite bou en die huidige geslag oplei en bemagtig vir hul en hul kinders se toekoms, en die mense wat die meeste hiermee sou kon help, is nie meer hier by ons nie, maar ploeg en bou vir ander volkere in ander lande…

Ek is jammer as dit mag klink of ek bitter is, woorde is eintlik maar soms net te koud en emosieloos om werklik uit te dra hoe ek voel. Ek is nie bitter nie, neem hulle ook nie kwalik nie, is eintlik bly dat hulle ‘n nuwe lewe kan vind, ek is eintlik net hartseer Oom. Hartseer omdat ons wat hier agter bly, soveel armer is, omdat soveel van ons mooi Afrikanerkinders, nie meer is waar ek dink hul eintlik behoort nie. Ons is armer Oom Paul, maar ek glo dat hulle ons nie sal vergeet hier in Afrika… hier in Orania nie.

Groete

PSK

n.s. Stuur groete vir my Oupa.

 

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul

25 November 2019

“Daar is geen land, so vêr of woes geleë…” hoor ek die woorde van die lied, ken Oom dit? Oom Paul, dit voel maar soms vir my of hierdie land, hierdie Zuid-Afrika maar vêr is; woes is. Ek is jammer ek begin vandag so effens negatief, dit gaan goed op Orania, maar Oom Paul, dis al.

Dit gaan nie goed met Zuid-Afrika nie, goed op Orania, maar nie goed met Zuid-Afrika nie. Oom sien, dinge het die afgelope drie dekades lekker skeef begin loop hier. Maar eintlik wil ek met Oom vandag nie daaroor gesels nie, maar oor ons taal.

Oom sien, die oorlog met die Ingelse is lank terug al verby, maar die stryd duur voort, en die stryd is nêrens so sigbaar, as in die beleg op Afrikaans nie… Strijd tusschen Boer en Brit, soos oom Christiaan geskryf het. Ek sou dit wou vereenvoudig deur te sê dit gaan nie goed met Afrikaans nie, maar dit is eintlik nie heeltemal waar nie. Ons taal word aangeval, afgekraak en uitgewerk, maar Oom Paul, met Afrikaans, gaan dit eintlik goed… eintlik dêm goed!

Oom Paul, ons taal is ‘n jong taal, maar sy is groot en mooi, soos die tipe nooi na wie mens verlang in die Ou Transvaal terwyl jy op ‘n eiland krygsgevangene is. Toe die klompie manne van die Genootskap van Regte Afrikaners op 14 Augustus 1875 bymekaar gekom het, wonder ek nogal oor wat hul teenoor mekaar sou sê as hul Afrikaans vandag kon sien. Ons vier steeds Taaldag hier in Orania, eintlik sommer Taalweek, ‘n hele week so rondom die 14 de Augustus elke jaar, maar ek wil nie veel daaroor sê nie. Oom sien, Afrikaans was mos eers net ‘n spreektaal, en toe so effens ‘n skryftaal, maar ons volk het meer as dit nodig gehad, wou meer Afrikaans hê. Arnoldis Pannevis het mos gesorg dat die Bybel in Afrikaans vertaal word… meer Afrikaans. Oom ken die geskiedenis seker nog van hierdie agt manne wat die Genootskap daar in die Paarl gestig het; Gideon Malherbe, C.P. Hoogenhout, Daniël Francois du Toit, bekend as dokter, D.F. du Toit, bekend as Oom Lokomotief, ek reken hy het die genootskap aan’t beweeg gekry? S.J. du Toit, Oom Lokomotief se boetie, August Ahrbeck, Petrus Malherbe en S.G. du Toit… agt manne wat die wêreld verander het. Oom weet mos Argimedes het jare en jare gelede gesê dat mens met ‘n lang genoeg stok en ‘n vastepunt, die wêreld kan beweeg. Miskien was die taal die stok en die genootskap die vastepunt, want Oom Paul, hierdie wêreld het aan die beweeg gekom.

Ek moes een keer, hier op Orania, help skuif aan ‘n stuk graniet, graniet met iets van Dr. Hendrik Verwoerd op, ek kan nie nou mooi onthou wat presies dit was nie, en ek sal Oom nog vertel van Dok Hendrik, miskien in ‘n volgende brief. Maar ons kon die graniet oplig, deur ‘n lang yster oor ‘n ronde stuk hout te hefboom. Argimedes was reg, en die Genootskap het die wêreld amper net so ook beweeg, soos met ‘n stok en ‘n vaste punt.

“Om te staan vir ons Taal, ons Nasie en ons Land.”  – het die GRA op hul doel besluit. En Oom Paul, om dit te doen het hulle besluit om die Bybel te vertaal, die Afrikaanse Patriot uit te gee maandeliks, en te begin met woordeboeke van die Afrikaanse taal.

Oom sien, ‘n taal gaan nie maar net sommer oor die taal nie, maar oor iets veel meer en groters as net dit, dit gaan oor identiteit, oor wie ons is. En ons Afrikaners, Oom Paul, ons is Afrikaans; en ons is dit vandag nóg steeds.

Oom Paul, Afrikaans is gróót. Ons kon dit in 20 jaar ontwikkel tot op tersiêre vlak, as wetenskaps- en akademiese taal en ons kinders kon in Afrikaans leer dink, konseptualiseer, verwerk en droom. Afrikaans het groot dinge gedoen, sommer so van die kombuistaal begin af, tot ‘n wêreldgehalte taal. Dit het ook nie by die akademie opgehou nie, nee, dit het vanuit ons Afrikanerharte in die kunste oorgeborrel. Ons mense het in Afrikaans begin sing en dig, en selfs teaterstukke en draaiboeke geskryf, en later het Afrikaans op die televisie verskyn. Oom Paul, ‘n televisie is soos ‘n radio, maar mens kan die beeld ook sien.

Daar is vandag ook maar weer mense wat ons taal en identiteit haat in hierdie land, amper net soos met die empaaier en hul ingels, maar alhoewel hulle orals roep en gil dat Afrikaans moet val, val ons nie, maar ons bou. Ons word groter en sterker; ons stig ons eie nuwe Afrikaanse universiteite, want die oues moet nou ingels wees; ons hou ons eie konserte, want ingels is orals. Oom Paul, die Afrikaanse musiekwêreld is groter as wat ek ooit gedink het dit sal wees… mooi en lekker.

Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee.
Deur ons vêr-verlate vlaktes met die kreun van 
ossewa —
Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika.

Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra:
Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika…

Oom Paul, ons het dit as Volkslied uit volle bors gesing, maar ons mag nie meer dit vandag so sing nie… Maar ons doen steeds, Oom moet vir Steve dit hoor sing!

Ag, ek wou eintlik nog baie vir Oom vertel oor die taal. Oor die Briels en N.P. van Wyk Louw, oor Koos du Plessis en Jan Blohm, oor… so baie. Ek sal miskien later weer bietjie oor Afrikaans met Oom gesels.

Oom, ons bid en sing en dink in Afrikaans, selfs in 2019, en veral in Orania. Ek sal later meer oor Orania gesels, maar ek moet nou gaan, ek het sopas aan ‘n nuwe wysie vir ‘n Afrikaanse lied gedink…

Groete

PSK

n.s Stuur groete vir my Oupa.

 

 

 

 

 

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul

18 November 2019

Oom Paul, dit gaan goed op Orania.

Oom sal onthou dat ons oor die Reddingsdaadbond gesels het in die vorige skrywe. Ek wil eintlik vandag met Oom gesels oor dinge wat maar in dieselfde tyd ook afgespeel het, wat ons volk in baie moeilike omstandighede geplaas het, en voor ‘n baie moeilike keuse. Oom onthou seker goed wat in die empaaier se oorloë met ons gebeur het. Ons het Majubaberg bestorm, en ek vermoed, die empaaier so erg verneder dat hulle ego’s besluit het dat hul dit nie sal duld nie. Natuurlik was die goud en diamante ook nie te onaantreklik vir die klein eilande daar in die Noorde nie, en ook nie vir die klomp uitlanders in die republieke nie.

Soos Oom weet het ons moedig teruggeveg, maar op die lange duur, en met die verskroeide aarde en die wittentkampe, kon die bittereinde nie vir altyd aanhou nie. Maar enkele jare na hierdie seer en swaar, is die empaaier alweer in ‘n oorlog, die keer in Europa, teen die Duitsers nogal, en Oom sal dit seker nie kan glo nie, maar ons besluit om deel te word en aan die Ingelse kant te gaan baklei. Oom onthou mos die mense van Duits-Wes? Ook maar onse mense, deel van ons, maar hierdie gebeure het ons op ‘n vreemde en moeilike pad laat gaan.

Oom sien, die besluit was deur die regering geneem, om aan die Britte se kant, die sogenaamde geallieerdes, teen die Duitsers te gaan veg. Nou ek wil Oom nie met te veel detail van wat in Europa aangegaan het probeer verveel nie, maar hierdie gebeure het ons huis lekker deurmekaar gekrap en ons is nie ‘n eiland nie, alhoewel daar baie waters tussen ons en hierdie, wat almal vandag noem, wêreldoorlog was.

Hierdie besluite, en die politieke gebeure het ons volk dan ook verdeel in twee groot groepe, die Nat, of Nasionale Party, en die SAP, of die Zuid-Afrikaanse Party. Ek sal Oom later nog meer dinge oor die Nasionale Party vertel, mooi dinge, groot dinge, maar ook slegte en donker dinge. Miskien moet ek sommer die storie bederf deur Oom solank in te lig dat die Nasionale Party, nie meer vandag bestaan nie, en in dieselfde asem die Zuid-Afrikaanse Party ook nie meer nie… baie dinge het maar geval.

Oom sien, dit was moeilike tye so na die Strijd tusschen Boer en Brit, soos Oom Christiaan daaroor geskryf het. Ons mense was arm, die landbougrond was verbrand, ons vroue en kinders is by die dertig- tot veertigduisend dood in die Ingelse kampe, maar ons het weer op begin staan, soos die planne van Ds. Kestell en die FAK begin werk het. En toe kom hierdie wêreldoorlog-ding oor ons pad…

Oom, ons het erg onder mekaar baklei, en sommer lelik ook. Daar het ‘n groep ontstaan, met die naam van die Ossewabrandwag, met bande met nog ‘n party, die Herstigde Nasionale Party, onder oom Daniël. Het Oom vir Malan geken? Hierdie groep het help reël aan die eeufees van die Groot Trek hier in 1938, maar het ook meer aktief betrokke geraak, veral in sterk kritiek teen die regering se kantkiesery in die wêreldoorlog. Oom weet mos dat die Britte nie ons maats was nie, en die Brandwag het gereken dat die Duitsers eerder ons vriende was, en nie ons vyande nie. Oom weet die Duitsers het ook maar eintlik baklei vir hul eie Duitse-plekkie in Europa en die kommuniste was toe al heel bedrywig in Europa. Ek sal later met Oom oor Kommunisme praat, want hier sien ons vandag hoe dit heel ordentlik ‘n land met baie potensiaal tot in die grond vergiftig en vernietig, ek sal met Oom ook sommer bietjie gesels oor Rhodesië en Ian Smith, maar dit sal maar ook eers tot later moet wag.

Terug by die Brandwag en die oorlog. Oom sal merk dat ek eintlik oor oorlog praat asof dit een ding was, maar daar was twee gewees daar in Europa, twee grotes, en beide het ons hier by die huis ook ernstig geraak.

Ek wil eintlik begin deur met Oom te gesels oor iemand wie Oom heel waarskynlik sal onthou, en dit is Jopie Fourie. Ek dink ek sal die beste kan verduidelik watter drama hier was, as ek sy storie met Oom kortliks deel.

Oom sal Jopie onthou, hy was sewentien jaar oud tydens die Jamesonaanval, Oom onthou, die een wat Cecil John Rhodes mos daar uit die Kaapkolonie uit help beplan het. Jopie was ook ‘n verkenner en rapportryer gewees, maar is tydens die tweede oorlog gewond deur die Ingelse en gevang, maar later weer losgelaat. Daar was natuurlik in Oom se tyd ook baie moeilikhede, met veral die uitlanders wat kom goud soek het in onse republiek, maar ek hoef niks verder daaroor te sê nie; Oom weet goed watter streke die Ingelse alles uitgehaal het om ons rykdom te probeer vat vir hul eie empaaier. Maar ek dwaal weer af. Jopie se eintlike storie wat ek wil deel begin hier iewers in 1914, toe ons regering besluit het om Duits-Wes binne te val. Dit was natuurlik alles oom Louis en generaal Jannie se werk gewees. Om te dink, 10 jaar na die Ingelse-oorlog; en nou val ons saam met hulle die Duitsers aan. Oom Paul, dit was moeilike tye hierdie… Waar staan ‘n goeie, eerbare man nou? Nou het Oom Louis vir Jopie laat kom, om te hoor watter inligting hy kon kry oor die rebelle, hoeveel en waar ens. want Oom Paul sien, Oom Manie Maritz en Oom Christiaan Beyers, as ek reg onthou, het klaar teen die regering se besluit in ope rebellie gegaan. Na sy gesprek, dit is nou Jopie, met Oom Louis, het hy huis toe gegaan en ek dink die dinge het hom gepla, soos wat dinge hier in Zuid-Afrika vandag my ook maar pla, maar later meer daaroor. Jopie het egter geweet wat die regte dinge is Oom Paul, selfs al was die dinge lekker deurmekaar so tussen die Afrikaner, Ingelse en Duitsers saam. Hy het toe met die Unietroepe in skermutselings gebots, want die Duits-Wes ding het hom baie gepla. Op 16 Desember Oom Paul, op Dingaansdag, Geloftedag, 1914 vang die Unietroepe hom, hulle kla hom aan van hoogverraad en hy verskyn voor die Krygsraad. Ek wil sommer Jopie se woorde met Oom deel: “”Ek kan nie insien waarom ons jong Afrikaners vir Engeland se eer moet veg nie. Wanneer ons die moord van Slagtersnek nagaan … en wanneer ek dink aan die 30 000 vroue en kinders wat vermoor is, sien ek nie waarom ek Engeland moet help om sy eer omhoog te hou nie. Ek weet dat die regering my as ’n rebel beskou en teleurgesteld in my is. Ook is ek teleurgestel in die regering wat ek op die been help bring het en waarvoor ek my bloed opgeoffer het…wat ek gedoen het, het ek met oop oë en uit eie vrye oortuiging gedoen. Selfs al is ek tot vandag toe nog oortuig dat God die onreg nie sal gedoë nie…kan ek nie vals wees nie! Nooit in my lewe het ek dit kon wees nie! En mag God my bewaar om nooit ’n valsaard te word nie! My dade het altyd my hart geopenbaar. Ek is nie van plan om die hof om genade te vra nie. Die genade van my Skepper wat my gelei het, is vir my genoeg…Genade? Is dit nie opmerklik dat ek die seun moes wees wat met die witvlag na Jameson ingery het met sy oorgawe? Hy is gevang en vrygelaat, en daarna word hy sir Starr Jameson; maar ek moet sterwe, daartoe veroordeel deur my eie mense wat twaalf jaar gelede saam met my gestry het vir ons land en volk se vryheid. O, ek hoop tog hulle sal my nie in my gesig skiet nie,” en terwyl hy sy hand op sy bors lê, laat hy hoor: “Hier is ’n groot Afrikanerhart, groot genoeg om al hul koeëls te ontvang….so seker as ek u hier voor my sien, is ek oortuig dat die Here met Sy dierbare bloed vir my sonde versoening gedoen het; en dat Hy nou kom om my by die hand te neem en deur die dal der skaduwee des doods weg te lei. Hy is mos hier by ons, ons kan Hom voel…”

Oom Paul; ons eie mense skiet Jopie en sy broer daardie dag dood… vir Jopie, vier keer in sy bors, en een keer deur die nek. Terwyl hy gesang 20:8 gesing het, kon sy Afrikanerhart vier koeëls vat. Ek weet Oom is eintlik ‘n Dopper en sing net die Psalms en skrifberymings, maar ek het gedink Oom sal dit darem hierdie keer kan oorsien.

Ag, ek wou eintlik oor die Ossewabrandwag en die Stormjaers met Oom gesels, en ook oor ‘n referendum en verkiesing hier in my eie tyd… maar…

Oom Paul, miskien moet ek vandag maar hier stop. Al wat ek hoop en bid is dat my Afrikanerhart, ook groot genoeg sal wees… amper so groot soos Jopie s’n.

 

Groete

PSK

N.S. Stuur groete vir my Oupa.

 

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul
14 November 2019

Hierdie sal seker die eerste van baie briewe aan Oom wees. Ek hoop Oom sal verstaan, want ek het baie op die hart. Natuurlik nie met hoëgere woorde nie, alhoewel die skool en boeke my dit ook geleer het, maar sommer in gewone taal, omdat Oom ook mos maar ‘n gewone Boere-oom was. Ek skryf, omdat ek graag met Oom stukkies wil deel, sommer maar my gedagtes en idees, en ook iets vertel van wat gebeur het, waarmee ons besig is, en wat ons hoop in die toekoms sal gebeur. Natuurlik is die toekoms, en Oom was ook diep-dopper gelowig, nie in ons eie hande nie, maar menslik gesproke praat ek sommer. Ons werk steeds aan die Vryheid waarvoor Oom-hulle ook gewerk het, ons het dit nog nie gekry nie…

Dinge gaan maar rof hier in Zuid-Afrika, of soos dit tans bekend staan as Suid-Afrika of selfs Mzansi, maar ons hou moed en bou voort. Ons het mos die oorlog verloor, maar Oom weet dit, en die ou Boererepublieke het eers deel van die empaaier geword, en later darem weer een republiek, maar dinge was maar nooit dieselfde nie. Oom sien, daar het werklik baie dinge verander, sommiges mooi en goed, ander weer minder mooi en seer.

Miskien moet ek begin om Oom van die mooi en goeie dinge te vertel, dit is altyd sleg om slegte nuus op ‘n nugter maag te kry. Ons kon dit regkry om uit die groot depressie op te staan. Daar is baie mense wat hieraan meegehelp het, maar dit was ‘n handjievol wat die idee gehad het, en dit tot uitvoering kon bring. Generaal de Wet het die ds. wat die idee gehad het goed geken, ds. Kestell, ek weet nie of Oom hom geken het nie. Hy het woorde gehad wat steeds vandag in my hart warm klop: “‘n Volk red homself!” Sy organisasie het die beskrywende naam gekry van die Reddingsdaadbond, en hoe het ons nie onsself gered nie! Na die Ingelse alles gebrand het, en ons soveel kruisies moes plant vir al ons kinders en vroue wat in die kampe vir die kroon geoffer is… maar ek dwaal af. Ons het uit die as van ‘n verskroeide aarde opgestaan, en weer begin bou. Oom moet ons taal vandag beleef! Lewend, bruisend en ontwikkel tot die hoogste akademiese en wetenskaplike vlakke, en Oom Paul, ons het universiteite gebou! Oom moes dit sien, en ek sê moes, want dinge het verander. Maar dit was groot en mooi en Afrikaans.

Oom het eenkeer gesê dat ons die goeie en edele uit die verlede moet neem, en die toekoms daarop moet bou. Oom Paul, ons het probeer. En van dit het gewerk, en van dit het nie…

Terug by die Reddingsdaadbond. Hierdie ds. Kestell het ‘n plan gehad, daar was ‘n enorme byeenkoms by die Voortrekkermonument in Pretoria, o ja, vandag praat mense van Tswane as die plek se naam, maar vir my en my mense is dit Pretoria, Oom se beeld staan nog daar op die plein… Amper die hele volk was daar byeen toe die hoeksteen op 16 Desember 1938 gelê was; natuurlik presies 100 jaar na die slag van Bloedrivier. Oom Paul, ons hou nog steeds getrou aan die gelofte, selfs vandag nog, hier in 2019. Ds. Kestell het besef dat ons mense swaargekry het, 300 000 van onse mense was honger en sonder hoop, amper ‘n derde van ons klein volkie. Oom Paul, sy plan het gewerk, maar ongelukkig nie vir altyd nie, maar dit het gewerk. Vandag bly daar al weer amper 300 000 van ons mense in plakkerskampe. ‘n Plakkerskamp is amper soos ‘n konsentrasiekamp, net sonder die wit tente en Ingelse. Die FAK en ds. Kestell het saamgestaan, en 70 000 mense gewerf om 6 pennies by te dra, en die geld het gegaan vir onder meer lewenspolisse. Ek het geen idee wat 6 pennies werd was nie, ‘n sikspens? Miskien in vandag se geld iets soos R50 of só. Maar hierdie saamstaan het ons volk se toekoms en hede verander. Daar was 400 takke oor Suid-Afrika. Hulle het sommer baie Afrikanerbesighede begin, wat vir ons mense werk kon gee. Ek weet nie of Oom weet dat hy, dit is nou ds. Kestell, op die skip na Europa, waar Genl. de Wet gaan probeer geld insamel het vir die oorlogskuld van ons volk, vir hom gehelp het om sy boek te skryf, Strijd tusschen Boer en Brit. Ek het die boek onlangs klaar gelees, en lekker gelag vir die Jood wat die Boer se skuilingsklip by hom wou koop toe die Ingelse op hulle losgetrek het…

Oom Paul, ek moet nou ongelukkig gaan. Die werk in Orania hou nie op nie, ek sal Oom nog alles van Orania vertel, ek dink Oom sal daarvan hou.

Tot volgende keer, en stuur asseblief groete vir my Oupa. –

PSK