fbpx

Orania eiendomspryse: wat doen ons daaraan?

Voornemende inwoners kla dikwels oor die hoë eiendomspryse in Orania. Hoog is natuurlik relatief, in vergelyking met die groot stede is ons pryse nog steeds matig, maar dit is duur in vergelyking met die dorpe in die omgewing. Dit is nie veel van ʼn troos vir iemand wat sukkel om sy huis in basis enige deel van die land te verkoop nie, omdat die mark al vir jare stagneer, terwyl Orania se mark (alhoewel van ʼn lae basis) al vir jare sterk groei.

Eerder as om nou te verduidelik hoekom dit so is (vraag en aanbod, asook ‘n sekere hoeveelheid opportunistiese verkopers wat meer as die markwaarde vra) moet ʼn mens kyk hoe ons huiseienaarskap meer bekostigbaar kan maak. Daarby moet voorkeur aan die markkragte eerder as aan sosialistiese inmenging gegee word, maar die markkragte moet nog steeds getemper word deur gesubsidieerde behuising vir diegene wat ʼn lae inkomste verdien. Dit word reeds gedoen.

Kom ons kyk egter eers na die markkragte. Die wonderlike daaraan is dat dit na ʼn tyd altyd weer uitbalanseer. Huispryse was vir lank baie laag in Orania weens ʼn stagnerende ekonomie en lae groei in die tydperk 2000-2007, dieselfde tyd waar huispryse in Suid-Afrika as ʼn geheel die hoogte ingeskiet het, ook weens markkragte: ʼn redelik goeie ekonomie, lae rentekoerse, ʼn ontluikende swart middelklas wat in die hoër middelklas woonbuurte inbeweeg het, hoë lone by internasionale maatskappye wat veral met uitvoere gemoeid was, wat alles ʼn effek op alle eiendomspryse gehad het. Orania was daardeur onaangeraak, omdat die dorp lokalisties en nie globalisties dink en funksioneer nie. Soos ons weet het in 2009 Jacob Zuma oorgeneem en die land in ʼn sosialistiese rigting gestuur en internasionaal was die kommoditeits-supersiklus stadig besig om te taan. Swakker omstandighede in Suid-Afrika as geheel het weer daartoe gelei dat Orania as alternatief oorweeg is en dit is inderdaad so dat eiendomspryse sedert om en by 2007/2008 (die outeur praat uit persoonlike waarneming) sterk gestyg het en nog nooit weer afgekom het nie. Die Suid-Afrikaanse huispryse, terloops, het wel gestagneer, maar ook nie weer terug gekeer na die vlakke van die 1990’s nie.

Die enigste remedie vir stygende huispryse weens hoë vraag en beperkte aanbod is om die aanbod te verhoog. Dit kan natuurlik net met ʼn sekere tydelike vertraging geskied, want om nuwe erwe uit te lê en te diens vat ʼn ruk, om huise te bou vat nog langer. In Orania is toe al ʼn paar jaar gelede begin met nuwe projekte vir erwe, sowel intreevlak- asook middelklaserwe. Omdat die koste om erwe te diens ook duurder geword het weens die swak Rand en invoer van feitlik alles, kon die erwe nie teen weggeepryse beskikbaar gestel word nie, maar nog steeds teen billike pryse. Daar was selfs by sekere erwe klousules dat dit nie onbeboud herverkoop mag word nie, maar dit is hoe ver inmenging kan gaan, anders sal jy ontwikkelaars afsit.

Behalwe vir die private ontwikkeling van veral middelklas- en laer middelklaserwe en selfs huise was en is daar ook institusionele ontwikkeling van deels gesubsidieerde huurbehuising soos Soetdoring en Gannabos. Soos wat meer bekostigbare behuising beskikbaar kom, kan meer ambagsmanne gevestig word wat help met die bou van nog huise. Verder geskied ook dit wat eweneens orals gebeur waar ʼn sekere area te duur raak: die omgewing ontwikkel ook. Eiendomspryse in die groter (landelike) Orania het eweneens stewig gestyg en soos wat pryse styg, kyk mense na alternatiewe. Selfs dorpe in die omgewing kan al effens die effek van ʼn groeiende Orania voel.
Soos wat nog eiendomsprojekte, selfs “selfdoen-erwe” sonder dienste in die pyplyn is, sal die aanbod vorentoe nog styg. Tegnologie ontwikkel ook en oor 10 of 20 jaar is dalk ʼn hele nuwe dorp of ten minste woonbuurt slegs met alternatiewe dienste moontlik.

Die huidige skeefgetrekte huismark in Orania is glad nie uniek nie. Selfs ʼn hoogs ontwikkelde land soos Duitsland sukkel met dieselfde probleem. In die tyd waar huispryse in SA hoog was, was dit daar onder druk weens ʼn krimpende bevolking. Die onlangse instroming van immigrante het huispryse in veral stede geweldig onder druk geplaas en almal roep nou na drastiese maatreëls om hoë huispryse te bekamp. Daarby het die politiek self die krisis geskep: kunsmatig is nuwe inwoners in ʼn kwessie van enkele maande ingebring, en aan die ander kant is bouregulasies so verskerp met allerhande verpligtinge oor veiligheid en die omgewing dat dit baie duur geraak het om te bou. Nou eis sekere politici dat die regering moet ingryp en maatskappye en welvarende individue wat huise besit en dit laat leegstaan of nie optimaal verhuur nie, onteien moet word. Die ondervinding het egter gewys dat die staat net ʼn gemors maak waar hy in die ekonomie te veel wil inmeng. Kuba en Venezuela is seker ekstreme voorbeelde, maar selfs in Duitsland het ʼn wetlike demper op huurverhogings net die teendelige effek gehad, naamlik dat ontwikkelaars terugstaan.

Die beste wat Orania dus kan doen is om die beperkinge op ontwikkelaars so min as moontlik te maak, maar om terselfdertyd ook institusionele ontwikkeling, soos deur Orania Beweging, Orania Dorpsraad en ander te bewerkstellig. Met die Geïntegreerde Ontwikkelingsplan is ook die wetlike raamwerk vir ontwikkeling geskep. Daar moet geen “Wilde Weste” ontwikkeling plaasvind waar elke ou bou waar en soos hy wil nie, maar ook geen oorregulasie nie wat die aanbod kunsmatig beperk nie.

Die Orania-trein stoom voort, ondanks pogings tot ontsporing.

Aangesien die media op hulle bekende manier van ʼn muggie ʼn olifant gemaak het en meer as ʼn week nuwe “onthullings” in al wat ʼn Afrikaanse koerant of radiostasie is uitgebasuin het (spotprente inkluis), dink die hele land nou dat daar drama in Orania is. Dit alles laat ʼn mens nogal dink aan ʼn vergelykbare geval rondom 2005/2006, waar ook mense in Orania wat sekere griewe gehad het met skinderstories en kamstige onthullings hulle na die media gewend het. Ook van hulle pogings het niks gekom nie, maar dit het veel energie opgeëis en wantroue tot gevolg gehad.

Ook afgesien daarvan het Orania in die laaste tyd veel wind van voor gekry, iets wat gewoonlik gebeur in verkiesingstyd: voor elke verkiesing is Orania onder die vergrootglas en word daar gepoog om ons met een of ander rasseredenasie uit te lok. Daar was ENCA se baie gelaaide en skeefgetrekte nuusreeks oor Orania en kort daarna die BLF en EFF se dreigemente om Orania te wil beset. Ook dit gebeur elke keer voor ʼn verkiesing om aandag te trek en ʼn gewilde teiken aan te val. Orania is gereed vir ʼn aanval, maar soos eweneens elke keer is dit net dreigemente om rassepolarisasie verder aan te hits en goedkoop publisiteit te kry. Die verkiesing sal kom en gaan en na die tyd is alles weer vergete en die volgende teiken word gesoek.

Intussen stoom Orania onverpoosd voort. Ons inwoners en ondersteuners het intussen ʼn groot volwassenheid en nugterheid bereik as dit by sulke dreigemente en “onthullings” kom: hulle lag daaroor of skud hulle kop en gaan aan. Meer nog, dit maak ons nog meer vasbeslote om aan te gaan. Hier bou ons iets vir die toekoms, iets wat baie langer hou as ʼn verkiesingsbelofte, naamlik die vooruitsig van vryheid, wat in die kleine reeds gestalte kry.

Reeds nou is besoekers verstom hoe ons dit regkry om te doen wat ons doen: eenvoudig, deur dit te doen wat al vir 27 jaar werk, en om nie vir elke fopnuus en muis met ʼn luidspreker te skrik nie. Dreigemente teen Orania en sensasionele beriggewing oor onbenullighede is immers so oud soos Orania self. Die menige suksesverhale vind uit die aard van die saak geen of baie min dekking in die hoofstroommedia, maar soos ons mense meer en meer Orania besoek en ons eie kommunikasie meer doeltreffend raak (en ons mense die hoofstroommmedia al hoe minder vertrou) kom ons boodskap deur. Ons kan dit sien aan die groeiende getal besoekers, nuwe en voornemende inwoners, beleggers, nuwe strukture wat opgaan, nuwe projekte en inisiatiewe. Geen fopnuus en geen dreigement kan dit ongedaan maak nie.

Orania Beweging reageer op bewerings van finansiële wanbestuur in die media

Die Orania Beweging en dié organisasie se president, Carel Boshoff, word by onlangse sensasionele mediaberigte genoem, ons reageer graag op hierdie bewerings.

Klagtes teen die president is onmiddellik hanteer

Dit is inderdaad die geval dat ʼn voormalige werknemer klagtes gelê het, soos wat deur Netwerk24 berig word. Die Orania Beweging het egter dadelik op hierdie klagtes reageer deur ʼn onafhanklike ondersoekpaneel aan te stel om dit te ondersoek. Die paneel het onder andere ʼn professionele forensiese ouditeur ingesluit, wat elke bewering met groot deeglikheid kon deurvolg. Die Uitvoerende Raad het juis die proses met soveel deeglikheid hanteer om seker te maak dat die klagtes op die regte wyse hanteer word.

Niemand is skuldig aan korrupsie nie

Die ondersoekspan het na ʼn deeglike ondersoek bevind dat nie die President van die Orania Beweging of enige ander personeellid hulle aan korrupsie skuldig gemaak het nie. Daar is wel bevind dat die bestuurstelsels leemtes laat en dat prosesse van stapel gestuur moet word om interne stelsels te verbeter. Die paneel het ʼn reeks aanbevelings gemaak wat betref hoe hierdie stelsels verbeter kan word, en dit na die Orania Beweging se Burgerraad verwys. Die Burgerraad vergader in Mei en die implementering en afhandeling daarvan is tans nog in proses. Dit is ook belangrik om te noem dat die Burgerraad in Februarie na ʼn skoon oudit die Orania Beweging se finansiële state goedgekeur het. Die tweedehandse voertuig wat aangekoop is, is baie spesifiek vir Carel en ander personeel se werksverwante ritte.

Die saak is buite konteks en voortydig aan die media gelek

Dit is betreurenswaardig dat ʼn persoon ʼn onafgehandelde saak sonder die nodige konteks na die media sou stuur en die motief hiervoor kan slegs as kwaadwillig beskou word. Die indruk wat die mediaberigte skep is dat oortredings van ʼn baie ernstige aard begaan is wat nie die geval is nie. Die mediaberigte het die potensiaal om die Orania Beweging groot skade te berokken. Die onderskeid tussen die Orania Beweging en Orania as dorp is belangrik, aangesien die twee afsonderlike instellings is.

ʼn Deursigtige en deeglike afhandeling

Die Orania Beweging verseker graag alle lede en belangegroepe dat ons omslagtig en deursigtig met ledegeld omgaan. Ons sien uit na die volledige afhandeling van die hele proses en daar sal deurlopend terugvoer gegee word aan belanghebbendes. Die Orania Beweging bedank ons lede vir hulle ondersteuning en positiewe reaksie.

Sarel Roets
Visepresident: Orania Beweging
082 481 0691
________________________________________

Is 8th May 2019 “Crunch Time” for South Africa?

By Nigel Nailor

Is this election coming up a key election and is it vital for South Africa’s future? I am not sure that this is true. Why do I say this?
Years ago, I went on a management course and the following was quoted: “The decisions of today limit your decisions and options of the future.” The whole point of this is that you should make decisions that not only address the problems of today but give you options in the future so that you can take good actions in the future.
Another interesting point is that success or failure is a journey and not an event. Take the example of failing or passing an exam: usually the outcome is dictated by how much work you put in. When you go to write the exam you are aware of the effort you have put in and how much you understand, so the outcome is not too much of a surprise. So too with this election: we as a country know how much work was put in to make our future a success or a failure.
So, what has this got to do with the upcoming election? Lots. The people in power (and I would hesitate to call them “leaders”) have made a whole lot of bad decisions that have put severe constraints on our future: for starters, we have failing infrastructure; broken communities; uneducated masses; huge unemployment; runaway crime; angry masses with service delivery protests almost every single day somewhere in South Africa with the police doing nothing but simply watching, too afraid to cause another Marikana; and the country about to have a credit down-rating; and NO money left to fix any of these problems because it is all gone. On top of that we have “state capture”. All this is going to take years, if not decades, to turn around. If you were a foreigner, would you want to invest in South Africa?

We have now arrived at the “future” where the sky is dark with all these decisions “coming home to roost”. There is thus little wriggle room to make a better future for the average South African. Forget about the immediate future, not even for the next 10 to 20 years. And therefore, many of the young adults will not have had the work experience to equip them for a job in the modern economy and are thus doomed to live off social welfare. Many young adults today will never know a formal job in their lives. The tragedy about the generations coming up now is that they accept this as the “new normal” because they do not know better and accept the status quo as it is.
The future for the average South African (i.e. the majority of South Africans) is very bleak: No jobs, no education, no skills to cut it in a modern economy, and the list can go on. It is enough to make one depressed. But need this be so? We will answer that question later in this article.

When you look closely at the above facts, we are left with not many options for the immediate future, and these options only vary in degrees of bleakness: Any “high road” scenario is totally out of the question, unless you believe in fairies at the bottom of the garden. We are thus left with low road scenarios. Our two choices here will be “The Long Slow Decline” and “The Short Rapid Decline”. Remember: We are talking about the average South African, not the wise few. That can be a very different story!
Why can’t we have a high road scenario? Because of the following rule: “Always follow the money”. There is no money left. Our borrowing capacity is at its maximum, and if the rating agencies are honest (which they have proved not to be in the past), they should give us a downrating. So where has all our money gone? Let us wait for the State Capture Commission to finish its work and tell us (but don’t hold your breath!) Any spare money lying around, and more, is needed to get Eskom going.

Another inhibitor preventing a high road scenario is that too many state policies have to be unwound and none of the main protagonists in this election can do it. It would be political suicide. This dooms us to the low road scenarios.
So how does this affect Orania? What we have spoken about above is for the average. But you do not need to be part of that average. You can be the exception. I asked a young lady from Orania “Where do you see South Africa in the next 10 to 20 years?” and her answer was “I do not know where South Africa is going, but I know where I am going!” and she then went on to tell me about her future plans which were very concrete and bright!
So, the forecast for South Africa is that there will be “pockets of excellence” dotted around the country. It is every community’s decision to be one of these pockets or not. In the pockets of excellence there will be growth and a reasonable degree of prosperity and quality of life which will be built up by those communities’ own labour, capital (i.e. savings) and ingenuity. There will be the intentional communities with clearly defined vision and goal of where they want to go in the future. Orania is well on its way to being one of these pockets of excellence. Hat’s off to the founding fathers (and mothers!) of Orania for having started this journey.

We now come to another important principle: Stephen Covey’s “Circle of Concern” versus the “Circle of Influence”. The Circle of Concern is all those things that you worry about, whilst the Circle of Influence is all those things that you can change. If you concentrate on the Circle of Concern is will grow bigger and bigger and your Circle of Influence will grow smaller and smaller until you become a highly Ineffective Person. If you do it the other way around and focus on your Circle of Influence, it will grow bigger and bigger whilst your Circle of Concern will grow smaller and smaller until you become a highly Effective Person. This happens not only at a personal level, but also at community and state level. Orania is well on its way to becoming a highly Effective Community.
As a matter of interest, communities like the Amish do not believe in participating in elections and shun these and quietly get on with their lives building up their communities and are much better off for it.

What can you do at a personal level to increase your Circle of Influence? If you follow the items below you will become a Quality Person:

 Adopt a set of foundational principles/values and live your life by them
 Have goals and actively work towards them
 Get out of debt or at least reduce debt
 Learn skills that are needed in your community
 Participate in your community
 Live within your means
 Proposer by the sweat of your own brow

At a community level, do the items below to become a Quality Community:
 Become an intentional community
 Buy local
 Use local labour only
 Concentrate on building the community
 Concentrate on education
 Look after the “Three Generations”

Success will be yours and you and your community will have a prosperous future! By the way, by doing that, you will set the example for South Africa and help the country to turn around!
One final note: You all know the saying “A country gets the government that it deserves”. You can reframe this another way using John Maxwell’s “Law of the Lid/Cap”: “The quality of the government of a country cannot exceed the quality of its people”. If we want a better government, then the people of South Africa as a whole must upgrade themselves to be quality people.

Kan (en moet) ons Europa dupliseer?

Onlangs was ek in Europa, by name Suid-Duitsland, Oostenryk, Suid-Tirol en Noord-Italië, ʼn baie mooi deel van die wêreld en in talle opsigte die prentjieboek-Europa wat die reisiger soek, met Alpe, Venisië, ou dorpies, feeste soos Karnaval, markte, pleine, kastele, tradisionele eetplekke, kunswinkels ensovoorts.

By die idee van die stad of selfs stadstaat Orania loop altyd ʼn sterk sentiment vir Europa saam. Die voorbeeld vir suksesvolle en estetiese stede as model vir Orania kom grootliks uit Europa. Vir die waarnemer van buite wil ʼn middelslagstad, met so tussen 20 000 en 50 000 inwoners, voorkom as die ideale leefruimte. Jy het al die nodige dienste en produkte, ʼn redelike verskeidenheid wat restourante en vermaak betref, jy het gewoonlik ʼn lieflike historiese deel en nuwer woonbuurte aangrensend, maar nie die massabehuising en ellendige woonstelblok-voorstede van die megastede, nie. Misdaad is ook gewoonlik laag in sulke middelslagstede. Alhoewel die demografiese verandering ook hier sigbaar is, is dit nie so oordonderend soos in die groot stede nie en het die kleiner stede meer van ʼn inheemse karakter. Die gemeenskap is ook meer betrokke en daar is hope kulturele aktiwiteite, nie noodwendig van wêreldgehalte nie, maar ook nie meer amateuragtig nie. Daar is baie dinge wat Orania kan leer van so ʼn Middel-Europese stad, en heelwat word reeds suksesvol toegepas: die effektiwiteit, die goeie bestuur, die benutting van plek, die plaaslike ekonomie, gemeenskapsbetrokkenheid, omgewingsbewustheid.

Ons moet egter ook erken dat Orania nooit ʼn Europese stad kan word nie. Iets wat oor honderde, selfs duisende jare gegroei het, met al die terugslae, die oorloë, hongersnood, peste, brande ensovoorts van vorige eras kan nie in enkele dekades herskep word nie. Jy kan ook nie eeue oue geboue herskep nie, dit sal altyd iets van ʼn Disneyland-voorkoms hê. En allermins kan jy van Afrikaners Europeërs maak. Die Afrikaner het natuurlik sy Europese erfenis en daar is talle ooreenkomste, maar ons moet nooit vergeet nie dat Afrika ons mense sterk beïnvloed het, ten goede en ten slegte. Die unieke mengsel van Europa en Afrika maak die Afrikaner besonders. Ons kan nie in Orania Middeleeuse “Fachwerk” argitektuur herskep nie, maar wel die mooi Karoostyl- en Kaaphollandse argitektuur wat eie is aan ons. Ons kan ook nie probeer om die oeroue tradisie soos Karnaval, wat die vastydperk inlui en uit en uit Rooms-Katoliek is, na te boots nie, maar ons kan wel ʼn spesifiek Afrikaanse geur aan feeste gee wat oorspronklik van Europa af kom, veral feeste met ʼn Christelike grondslag. Hoekom maak ons nie meer van Paasfees en van Kersfees nie? Of van die Oesdankfees, wat byvoorbeeld in die VSA as Thanksgiving ʼn groot familiefees is. Die “Straatliggiefees” van Desembermaand verlede jaar was reeds ʼn goeie voorbeeld van so ʼn soort unieke Orania-fees met Westerse wortels, waar die gemeenskap, die samesyn en die plaaslike produkte gevier word, en waar aan God as gewer van die goeie gawes erkenning en dank betuig word.

Daar is ook nie net goeie dinge aan Europa nie. Vir die besoeker lyk alles idillies en die lewe lyk baie lekker en is dit natuurlik ook, maar dit kom teen ʼn prys. Eiendomspryse is baie hoog en min mense besit hulle eie huise, wat nog van ʼn tweede en ‘n derde huis. Kleinhoewes is feitlik onbekend. Al is meeste Europese lande nog steeds “volkstate”, beweeg hulle vinnig in die rigting van mengelmoes-samelewings. Dit word ook deur invloedryke groepe bevorder en lyk onstuitbaar, veral in die stede. En al is daar orals pragtige kerke, is geloof in die openbare sfeer feitlik afwesig. Ook ʼn godsdienstig gebaseerde opvoeding, selfs indirek, vind nie plaas nie, in teendeel, die oorblyfsels van godsdiens soos in sekere feeste word toenemend verban om nie aanstoot te gee aan nie-Christene, wat reeds die meerderheid is.