Vind jouself!

retief

Ek staan voor die beelde in brons gesmee
Van Swart, De Wet en Vorster;
Kruger en Cronje;
Malan, Verwoerd en Hertzog;
Retief en Cilliers,
Hulle hammer en timmer aan my,
Hulle hammer en timmer aan my.

Ek luister in silabes in taal geklee
Van Pannevis, Malherbes;
Hoogenhout en die du Toits;
Ahrbeck, Meurant, Totius;
Van Rooyen en Keet,
Hulle eggo en klank binne my,
Hulle eggo en klank binne my,

Ek blaai deur papiere in ink gesmeer
Van Wyk Louw en Leipoldt;
Fagan en Marais;
Opperman en Cussons;
Boerneef en Krog,
Hulle skreeu en fluister binne my,
Hulle fluister en skreeu in my.

Ek droom in doeke in kwas gekleur
Van Claerhout en Pierneef;
Egersdörfer en Stern;
Van Boonzaaier en Ferguson-louw;
Loubser en de Jongh,
Hulle skadu en lig binne my,
Hulle skadu en lig binne my.

Ek dans in akkoorde in klank gesmee
Van Koos Doep en Korsten;
Die Briels en Groep Twee;
Van Kramer en Mareé;
Kerkorrel en Kombuis,
Hulle draal en deuntjie binne my,
Hulle deuntjie en draal binne my.

Ek trane en groei in arms gevou
Van my Moeder en Ouma;
Vader en Vrou;
My van trotse erfnis;
My huis en my grond,
Alles en almal vir my,
Hulle is alles vir my.

Ek bid in teks in perkament geklee
Van Johannes en Paulus;
Petrus en Matheë;
Moses en Dawid;
Salomo en Job,
Hulle reinig en red binne my,
Hulle red en reinig vir my.

So vind ek myself in die kronieke van my volk
En sien ek myself in die spieël;
Die grysheid en leegheid’t skielik verdwyn
In die baard van die gesig wat ek sien;
In die lyn van die gesig wat ek sien;
In die erfnis gesig wat ek sien;
In die erfnis gesig wat ek sien.

Watter rol wil China in die wêreld speel?

people-s-republic-china-kartlgger-med-sjunker-28409083Die meeste Chinese glo vandag nog in die gesegde dat jy eerder die sneeu voor jou eie deur moet wegvee voordat jy bekommerd raak oor die ryp op jou buurman se dak.

Terwyl die wêreld onseker is oor wat ’n Trump-administrasie vir hulle gaan inhou, hoe die talle oorloë in die Midde-Ooste en Afrika gaan uitspeel en hoe die invloed van die immigrasiekrisis, Brexit en die verval van die politieke konsensus wat na die Tweede Wêreldoorlog ontstaan het, Europa gaan verander, moet die opkoms van China nie misgekyk word nie.

Slegs ’n paar eeue gelede was China nog die grootste ekonomiese ryk in die wêreld. Dié magtige ryk het egter tydens industrialisasie in die Weste, stelselmatig agteruit begin boer. Die aanslag op die ryk Chinese kultuur wat met Mao se opkoms in 1949 ’n hoogtepunt bereik het, was die finale spyker in die een magtige Chinese ryk se doodskis.

Dekades van verval en agteruitgang het tot grootskaalse armoede en agterstande in China aanleiding gegee. Die afgelope twee dekades het dinge in China egter begin verander. Die land se kommunistiese regering het talle vryemarkbeginsels sy eie begin maak en die kombinasie van goedkoop, ongereguleerde arbeid en ’n groot internasionale mark vir goedkoop produkte het meegebring dat Chinese industrieë teen ’n vinnige tempo onwikkel het en dat honderde miljoene mense binne enkele jare uit armoede gelig is.

Die media berig gereeld oor China se betrokkenheid in Afrika en hoe Chinese maatskappye eiendomme in die VSA, Europa en ander wêrelddele opkoop. Kommer oor Chinese imperialisme of selfs ’n soort Chinese kolonialisme word gereeld geopper. Wil die Chinese regtig die wêreld oorneem soos wat mense soms vir mekaar langs die braaivleisvuur probeer oortuig?

Die realiteit vandag is dat die Chinese steeds ’n volk op soek na ’n nuwe identiteit is. Die huidige regering het wesenlike binnelandse kwessies waarmee hulle moet handel en beskou internasionale deelname steeds as ’n luukse. Die sterk Chinese selfbeeld van drie of vier eeue gelede bestaan nie meer en in die Chinese regering se poging om daardie selfbeeld te herwin sien ons toenemend streeksagressie en ’n vertoon van militêre mag soos wat die onlangse krisis in die Suid China-see bewys het.

Die Chinese regering probeer alles in hul vermoë doen om te verhoed dat ongelykhede, korrupsie en die steeds ernstige armoedekrisis in groot dele van China tot opstande onder hul burgery lei. Terselfdertyd probeer hulle nasionalisme aanblaas deur in die Verre Ooste hul spiere te bult.

Of China egter werklik ’n bedreiging vir ander lande inhou is onseker. Professor Shi Yinhong van die Renmin Universiteit in Beijing sê dat hy vyf jaar gelede nog gedink het dat Chinese agressie geen bedreiging is nie, maar dat hy vandag onseker is.

Terwyl binnelandse uitdagings die Chinese regering nog vir lank gaan besig hou, sal een van die belangrikste internasionale vraagstukke van 2017 moet handel oor die toekomstige rol van China in vrede en in konflik en tot watter mate veral Westerse lande nou reeds daarvoor moet voorberei.

Kort- en langtermyndenke

By die Orania Beweging (of dorpskantoor, of eiendomsagente) hoef ons nie koerant te lees om te weet of daar weer ʼn vreesaanjaende storie op die voorblaaie was nie, ons moet net kyk na die volumes navrae oor Orania. As daar weer ʼn misdaadgolf was, as ʼn nuwe skandaal die land skud, as nuwe wetgewing oor grondgryp voorgestel word, as daar slegte ekonomiese nuus is, dan lui die telefone en is die e-posbusse vol. Dikwels beteken die skielike belangstelling ook die eis na onmiddellike hulp: Orania moet nou vir my werk en behuising hê, nou moet “julle” iets doen aan hierdie en daardie dreigende toedrag van sake.

Natuurlik is dit verstaanbaar, en ons kla glad nie oor die navrae en belangstelling nie, trouens, daarsonder sou ons die Orania Beweging kon toemaak. Hoe meer belangstelling, hoe meer navrae, hoe meer aansluitings, hoe sterker word Orania en die Orania Beweging en hoe meer geleenthede en plek kan ons vir ons mense skep. Maar, ongelukkig is die teendeel ook waar: as daar weer iewers goeie nuus is, byvoorbeeld as die ANC swak vaar in ʼn verkiesing, ʼn minister versoenende geluide maak, ʼn wetsvoorstel versag of afgeweer is, dan skielik kry Orania ʼn koue skouer en dan is die hier en nou belangriker as die langtermyn-toekoms en mense sien weer kans vir die nuwe Suid-Afrika. Of, soos ʼn DA-kandidaat eendag vir my gesê het: ”Julle strewe is alles goed en wel, maar as die DA regeer, dan sal die hele land so wees dat geen Orania nodig is nie.”

Daarby moet Afrikaners egter onthou dat Suid-Afrika nooit meer sal wees soos dit was nie, of soos hulle dit graag wil hê, selfs al word president Zuma deur Ramaphosa vervang, of al wen die DA en ander opposisiepartye die volgende verkiesing. Die ideaal moet nie wees om beter regeerders te hê nie, maar om jouself te regeer. Ook ʼn DA-geleide koalisie sal die belange van die meerderheid eerste moet stel. Misdaad sal nie weggaan solank daar ʼn relatief welvarende etniese minderheid teenoor ʼn meesal arm meerderheid te staan kom nie, ongeag daarvan hoeveel die minderheid doen om die armes in diens te neem of op te hef. Die logika van liberale, individuele kapitalisme wat almal bevoordeel sal nooit die arm swart meerderheid oortuig nie en belasting sal altyd hoog wees om die armes deur welsyn te onderhou.

Orania is ʼn langtermyn oplossing, wat egter nou reeds in beperkte mate ʼn uitkoms vir ons mense bied. In ʼn sekere sin werk dit soos ʼn versekering: jy moet vir jare betaal, maar as jy dan in ʼn ongeluk is, dan kan jy eis vir die groot operasie, vir die huis of motor wat afgebrand of afgeskryf is, en jy kan weer aangaan. Ek kan nie na ʼn ongeluk of ramp skielik ʼn versekering wil uitneem en verwag dat hulle my motor of huis moet vervang voor my eerste paaiement betaal is nie.

Die vergelyking laat egter ook nie heeltemal reg aan Orania geskied nie, want dit is nie net “die laaste uitkoms as al die ander opsies misluk het nie”, dit is ʼn beter toekoms, wat reeds in die kleine praktyk is, vir Afrikaners wat weer vry, in ʼn Christelike opset en trots wil lewe en wat bereid is om hulle deel daartoe by te dra. Jy hoef dus nie te wag vir die volgende inbraak of die volgende onbedagte aankondiging wat die Rand laat tuimel nie. Die beste dag om navraag oor Orania te doen, by die Orania Beweging aan te sluit en ʼn besoek of selfs ʼn verhuising te beplan is vandag.

 

 Longterm

Ysland, Griekeland en die lesse vir Orania

Griekeland is in die verre suid-ooste van Europa en is ʼn oeroue beskawing, Ysland is n die verre noord-weste en is ʼn relatief onlangse toevoeging tot die ry van onafhanklike state in Europa (Ysland het eers 1918, amper 100 jaar gelede, onafhanklik van Noorweë geword). Griekeland, een van die armer en minder produktiewe lande in die konteks van Europa, is al sedert 1981 deel van die “eliteklub” van die Europese Gemeenskap (later Europese Unie) en selfs die Euro-gebied (sedert 1999), Ysland is nie lid van die Europese Unie nie en het sy eie geldeenheid, die Yslandse Kroon.

Die verskille tussen die twee lande in ag genome, het al twee in die eerste dekade van die 21ste eeu vol selfvertroue opgetree asof hulle deel van die eerste liga van state is. Ysland as klein eilandstaat met skaars 350 000 inwoners wou die geleenthede van globale finansiële dienste aangryp en ʼn Hong Kong van die Noorde word. Baie vereenvoudig gestel, het die land se drie groot banke, vir Europa besonder hoë rente van meer as 2% belowe, waarmee die groeiende Yslandse ekonomie gestimuleer sou word. Talle veral Britse en Nederlandse beleggers het gebruik gemaak van die aanbod uit Ysland. Die banke kon, ook weens die globale finansiële krisis, die verpligtinge egter later nie meer nakom nie en Ysland se Reserwebank was te klein om as uitlener in die laaste instansie (“lender of last resort”) die banke te kon uithelp, omdat die land se ekonomie te klein was. Ysland se krisis het in 2007 begin en 2008 sy hoogtepunt bereik. Daarna het ʼn lang lydingsproses gevolg. Die land en sy mense was op hulle knieë en die gemaklike lewe waaraan hulle gewoond was, was vir eers verby.

Die Europese Unie het sy hand uitgesteek om Ysland te help, maar dit was op streng voorwaardes en dit was amper soos ʼn dwelmsmous wat die verslaafde nog meer dwelms aanbied as tydelike ontvlugting: “Word deel van die Europese Unie, dan gee ons vir julle lenings waarmee julle die Britse en Nederlandse skuldeisers kan betaal. Julle betaal dit oor baie jare terug en ons het ʼn sê oor julle huishoudelike sake, julle viswaters word vir almal oopgestel en julle aanvaar die Euro”. Die bevolking het egter in ʼn referendum, gesteun deur die staatspresident (maar nie die eerste minister en sy regering nie), die terugbetaling van die banke se skuld verwerp. Die drie groot banke het bankrot gegaan en die land is van die globale ekonomie grootliks uitgesluit. Ysland het gekies vir harde rehabilitasie pleks van die tydelike verligting van sy toestand deur nuwe afhanklikhede. Uit eie krag, en met die voordeel van sy soewereiniteit en sy eie geldeenheid kon die land homself geleidelik self uit die moeras optel. Ysland se ekonomiese insinking het meegebring dat die wisselkoers van die Kroon gedaal het, wat Ysland, ʼn baie duur maar gewilde eksklusiewe toerismeysland griekelandbestemming, skielik meer bekostigbaar gemaak het en nuwe besoekerstrome ontsluit het. Toerisme het die ekonomie weer aan die gang gekry, en die goedkoper wisselkoers het selfs die vestiging van sekere swaar nywerhede soos aluminiumsmelterye, wat ook baat gevind het by Ysland se goedkoop natuurlike energie, winsgewend gemaak. Die sterk visvangbedryf en die land se eksklusiewe 200 myl sone het Ysland se ekonomiese ruggraat gebly.

In 2010 was daar tekens dat die ergste verby is, en onlangs is die beperkinge op kapitaalvloei van Yslandse Kroon opgehef, wat beteken dat die land finansieel weer gesond is. Die beperking op kapitaalvloei beteken dat Yslandse burgers geen geld mag uitvat nie en ook geen eiendomme in die buiteland mag koop nie. Dit was bedoel om te keer dat die Kroon sy waarde heeltemal verloor en dat die Yslandse ekonomie doodbloei.

Griekeland het ook bo sy verhoudinge geleef en, om dit baie kortliks te stel (die hele Griekse drama is te lank om dit hier te beskryf), veel meer ingevoer en verbruik as wat geproduseer is. Omdat Griekeland deel van die Euro-sone is, was daar geen eie wisselkoers binne die sone ter sprake nie, en Grieke kon byvoorbeeld Duitse produkte teen dieselfde prys koop as Duitsers, terwyl Griekse produkte en dienste gewoonlik gehaltegewys nie kompeterend is nie, en omdat alles in Euro bereken word, ook nie goedkoper kan word nie. Die land se skuld het opgehoop. Griekeland moes, om sy ekonomie weer te laat vlot, terug gekeer het na sy eie geldeenheid Dragme en dit massief teenoor die Euro gedevalueer het. Dit sou ʼn daling in inkomste en koopkrag beteken het, nes in Ysland, maar op die lang termyn sou dit Griekeland weer kompeterend gemaak het. Nes Ysland is Griekeland ʼn gewilde toerismebestemming, maar is weens die Euro relatief duur en het kompetisie van goedkoper lande met soortgelyke voordele soos strande, son en ʼn ou kultuur soos Turkye of Egipte. Griekeland het egter ten alle koste deel van die EU gebly omdat die Grieke nie die voordele wou inboet nie en natuurlik ook omdat die EU-leiers alles gedoen het om Griekeland in die EU te hou. Soos vir ʼn dwelmverslaafde is deur die EU meer en meer dwelms (krediete) gegee wat oor lang tydperke afbetaal moes word. Daar is voorwaardes en rente aan gekoppel, maar omdat die dreigement om Griekeland uit die Euro-sone te skop nooit toegepas is nie, kon die Griekse regering voortploeter en het die pyn en lyding net uitgerek. ʼn Tydelike, valse gerustheid is bereik deur meer en meer krediete deur die Europese Sentrale Bank, maar Griekeland se skuld het net opgehoop en die regering het die radikale hervormings uitgestel. Daar is natuurlik ook ʼn mentaliteitsverskil tussen Yslanders en Grieke, ook wat die werksetiek betref en wat ʼn uitwerking op die ekonomie het. Die Crux bly egter dat die een land beheer oor sy ekonomie behou het, en die ander een nie. Die een was op homself aangewese, die ander een op buitelandse banke en instansies.

Die lesse wat ons kan leer, ook met die oog op groter ekonomiese en politieke selfstandigheid vir Orania is die volgende: fokus op jou sterk punte en moenie probeer om in ʼn hoër liga te wil speel as jy nie daarvoor opgewasse is nie. As jy klein is, is jy gewoonlik die een wat verloor by globalisering. Sowel Ysland asook Griekeland moes die les leer. Ysland wou ʼn finansiële sentrum word met ʼn baie klein ekonomie, Griekeland wou in die eerste liga van Euro-lande saamspeel waarvoor die land struktureel nie gereed was nie. Ysland het wel geleer dat jy met dissipline en veral met beheer oor jou ekonomie weer uit die as kan opstyg, Griekeland daarteenoor wou nie gespeen raak van die Euro nie en het afhanklik gebly van die groot EU-lande se krediete en harde voorwaardes.

By die Afrikaner in die breë is daar altyd die begeerte om in die eerste liga saam te speel en om Suid-Afrika te red. Dit is begryplik uit die onlangse verlede, waar die Afrikaner Suid-Afrika gebou het en waarskynlik van alle volke die meeste daarmee vereenselwig het. Net soos met Griekeland en Ysland geld egter: as jy deel van die groot geheel wil bly, dan sink jy saam. As jy bereid is om op jou eie voete te staan, met al die die nadele daaraan verbonde, het jy ʼn mate van beheer en kan jy jouself aan jou eie skoenveters optrek. Orania se ekonomie is nog gans te veel deel van Suid-Afrika, maar dit is met Orania se beperkte grootte en beperkte produksievermoë tans ook moeilik om anders te wees. Die strewe na groter selfstandigheid, ekonomies sowel as polities, moet egter altyd die doel bly en belangrike stappe is al in die verband geneem.

 

Boetie en die Moordvelde

Om te reis bly interessant. Dit neig om ‘n mens nuwe perspektief te gee, of jy daarvoor soek of nie. Na ‘n onlangse besoek aan Vietnam en Kambodja het ek so ‘n dosis perspektief gekry.

My drie weke vakansie het in Vietnam begin. My indruk van Vietnam is baie positief. Die Viëtnamese/Franse kulturele sintese is baie interessant. Daar is pragtige geboue, lekker koffie en kos, die mense het selfversekerde en ontspanne houdings en selfs die konstruksieklanke is sag op die oor. Die land is aan die ontwikkel en dit lyk of almal besig is om vir hulself ‘n beter lewe te beding deur ondernemerskap en handel.

Dit was met hierdie hoë verwagting dat ek die grens na Kambodja oorgesteek het. Onmiddellik besef ʼn mens dat jy nie meer in dieselfde land is nie. Alles is minder ontwikkel en selfs vervalle. My kop kon nie lekker orden wat ek gesien het nie. Daar was genoeg krotbuurtes om my aan Suid-Afrika te herinner, maar die skakerings van ontwikkeld, onder-ontwikkeld en vreemde argitektuur het my kop laat draai.

Net buitekant die busvenster was daar krot en nogmaals krot, ʼn vervalle skool, dan weer uitmuntend versorgde huise, ’n houtfabriek, ʼn vulstasie, huise, eerste klas sportgeriewe, ensovoorts. My (selferkende beperkte) waarneming kon geen rym of ritme aan die stadbeplanning vind nie, en die chaos het my gelyktydig gefassineer en gewalg! Lang storie kort, Kambodja is minder ontwikkel as Vietnam.

Die antwoord op die vraag, ‘Waarom Kambodja soveel minder ontwikkel is’, het baie vinnig gekom in die vorm van ‘n besoek aan die Volksmoordmuseum naby die hoofstad Phnom Phen, die “Killing Fields”.

Die atmosfeer by die museumkompleks is drasties anders as by die ander toeristeareas in die omgewing. Die toeriste met hulle kleurvolle uitrustings wat gewoonlik vrolik en energiek is, is stil, strak en somber. By die ontvangs word jy gegroet met ‘n kaart en oorfone wat dien as jou klanktoergids. Die stemme op die toer verander baie vinnig die moerasagtige kompleks in ‘n letterlike hel op aarde.

Die “killing fields” (moordvelde) was die sistematiese volksmoord wat deur die kommunistiese Khmer Rouge vanaf 1975-1979 uitgevoer is, waartydens meer as 1 miljoen mense uitgewis is. Die Kommunistiese Khmer Rouge regering het enigiemand wat van verset verdink is, gearresteer en vermoor. Etniese minderhede en gelowiges is onder andere geteiken. ‘n Beleid van “eerder per ongeluk ‘n onskuldige vermoor, as per ongeluk ‘n skuldige laat ontsnap” is gevolg. Om ‘n bril te dra was so goed as om jou doodsvonnis te onderteken, omdat jy slim gelyk het. Hele families is daar uitgemoor. In ‘n poging om die volksmoord so goedkoop as moontlik uit te voer, is byvoorbeeld skerp blare gebruik om mense se kele mee af te sny.

Die ergste vir my was die “magic tree”. Naby dié boom was ‘n diesel-kragopwekker wat gebruik is om krag op te wek vir die luidspreker se onaardse musiek, om die slagoffers se lydingsgille te verdoof…

Terwyl ek in ongeloof met die oorfone se begeleide toer van progressief meer gruwelike item na item op die kaart beweeg, hoor mens ook van individue se stories. Met die aanhoor van ‘n spesifieke seun se verhaal van hoe hy totaal uitgelewer was aan die kommuniste se moordsisteem, het ‘n vraag by my opgekom. Waar de hel is die mense wat hom kon beskerm?

‘n Gesprek wat ek in Desember 2015 met ‘n Afrikaanse tannie in haar sestigs gehad het, het ook by my opgekom. Sy was kwaad oor die leuen van die ou bedeling se grensoorlog en die kamstige “rooi gevaar”. Volgens haar was die hele grensoorlog net ‘n leuen. Die titel van die Arno Vosloo fliek “Boetie gaan Border toe” het ook by my opgekom. Wat sou iemand wat op hierdie plek opgeëindig het, met die dieselopwekker se klanke, wat wag op haar beurt vir haar keel om met ‘n skerp blaar afgesny te word, gegee het vir ‘n man op die grens om haar teen die “rooi gevaar” te beskerm? Vir Boetie?

Die werklikheid is dat hierdie volksmoord nie ‘n geïsoleerde geval was nie. Die 20ste eeu se grootste gevaar was inderdaad die “rooi gevaar”. Die dodetal as gevolg van kommunisme is astronomies. Dit het regoor Rusland en Asië plaasgevind, een erger as die ander. Alles in die naam van revolusie, gelykheid en verniet alles. Die gaan die verstand te bowe dat die ikone en simbole van Marxisme vir die langste tyd so populêr was in die Weste. Dink maar aan die Che en rooi ster hempies wat al die “cool” kinders dra. Die tyd van hulle invloed is gelukkig getel na aanleiding van onlangse internasionale politieke gebeure. Die winde van verandering waai gelukkig weer!

Die grensoorlog is myns insiens niks anders as ‘n deel van die Koue Oorlog nie. Umkhonto we Sizwe , The Peoples Liberation Army of Namibia en die Khmer Rouge (onder andere) was almal bewapen, befonds en ideologies geskool deur of die Sowjet-Unie of Sjina. Suid-Afrika en Namibië sou net nog statistiek toegevoeg het tot die kommunistiese moordsyfer as dit nie vir die grensoorlog was wat die kommuniste kon terughou tot en met die val van kommunisme in 1989 nie. Die kommuniste sou oorneem en hulle skrikbewind loslaat. Ek dink ook dat hedendaagse plaasaanvalle ‘n voortsetting is van die destydse taktiek om polisiekantore op te blaas en dan die uitgelewerde boere te vermoor.

Die “cool” kinders is lief om die te spot met diegene wat reken dat kommunisme se “rooi gevaar” regtig waar was. Elke keer as ek dink aan “Die Skynmaagde” se liedjie “Kommunis sokkie” laat dit my bloed kook. Hulle gebruik ‘n sokkieliedjie om ‘n bespotting te maak van enige iemand wat ‘n saak uitmaak dat daar wel so iets soos ‘n “rooi gevaar” was.

ʼn Mens dink aan die deur die Sowjet-Unie befondsde militêre bevrydingsbeweging in Suider-Afrika, Umkhonto we Sizwe, met sy leier Nelson Mandela. Onder die kommunistiese terreurgroepe was die Khmer Rouge besonder radikaal, maar nêrens het kommuniste in die Koue Oorlog tydperk die bewind oorgeneem sonder bloedvergieting, grootskaalse onteiening en ontwrigting nie. Ek is van mening dat as Mandela se kommunisties befondsde organisasie enige tyd voor die val van kommuniste aan bewind sou gekom het, dan sou ons alles verloor het. So nee, boetie (oom, papa, oupa) was nie verniet grens toe nie, boetie het letterlik alles gered. Dankie.

Was kolonialisme net sleg?

Die Wes-Kaapse premier, Helen Zille, was onlangs in die sop oor ʼn twiet wat lui: “For those thinking colonialism was ONLY negative, think of our independent judicary, transport infrastructure, piped water etc.” Ander wit DA politici was ook al in die moeilikheid en is hart gestraf oor soortgelyke opmerkings wat sekere persone of gebeure in die verlede in perspektief probeer plaas.

In ʼn party soos die Demokratiese Alliansie met ʼn lang liberale tradisie mag sekere goed nie gesê word nie, en geld vryheid van spraak nie in alle opsigte nie. Dat haatspraak en rassisme nie deur die vryheid van spraak gedek word nie kan ʼn mens verstaan, veral in die plofbare Suid-Afrikaanse opset. Dat egter ʼn historiese tydperk wat nou al meer as ʼn halfeeu teruglê, so veel emosies gaande maak dat nie eers aspekte daarvan gedebatteer mag word nie, wys oorsensitiwiteit, onvolwassenheid, en erger nog, ʼn voorskryf oor die nasionale diskoers.

Geen geskiedenis, geen politieke analise kan geskryf word as voor die tyd bepaal word dat die skrywer net negatief of net positief oor ʼn saak mag skryf. Sou die ANC byvoorbeeld beweer dat hulle struggle en elke aspek daarvan net positief was? Waarskynlik ja. Dit lei tot ʼn absolutistiese begrip van die waarheid soos wat dit in kommunistiese lande die praktyk was en is: Die “revolusie” mag nie bevraagteken of beoordeel word nie, die party het die monopolie op die waarheid. Alles aan die “revolusie” (ten spyte van al die lewensverliese en gruweldade) was glorieryk en edel, alles aan die stelsel wat oorwin is was boos. Wie die edelheid van die revolusie en die party bevraagteken, is gedoem, is ʼn “counter-revolutionary”, ʼn “fascis” (selfs oortuigde kommuniste wat verskil met die leier en sy ideologie word so gebrandmerk) en moet uit die openbare sfere verwyder word.

Juis onder liberales is een van die gunsteling gesegdes: “Ek mag van jou opinie verskil, maar ek sal daarvoor veg dat jy mag sê wat jy wil”. Klaarblyklik het die DA sy liberale wortels vergeet en probeer die ANC in elke opsig naboots.

Ironies daarby is dat diegene wat kolonialisme beveg en uiteindelik oorwin het, nie met kolonialisme wou wegdoen en wou terugkeer na ʼn pre-moderne pastorale bestaan nie, maar dat hulle ook die vrugte van kolonialisme wou pluk. In menige Afrika-lande is die wit deur die swart elite na onafhanklikheid vervang, maar die koloniale taal, die koloniale grense, die koloniale politieke en regstelsel, die Westerse infrastruktuur en selfs sekere koloniale gewoontes (soos die liefde vir gin en whiskey en Westerse klerezillestyl) het die einde van die ou bedeling oorleef.

Dit was ʼn pragmatiese besluit om op die fondasie van kolonialisme op te bou en om dit nie totaal te vernietig nie. Met verloop van tyd is wel sekere straat- en dorpname verander en monumente verwyder en ander opgerig, maar niemand het ernstig ʼn terugkeer na ʼn argaïese verlede met stamstelsel, landelike hutte, donkiekarre en handploeë bepleit nie.

Mev. Zille is reg as sy ʼn sekere nalatenskap van kolonialisme uitlig wat nie negatief was nie. Die Westerse regstelsel wat Afrika geërf het, was beter as die irrasionale en eensydige verhore deur die stamhoof met sy porsie bygeloof en toordery. Almal in Afrika is dankbaar vir spoorlyne en paaie (ten spyte van hulle beperkinge) wat handel en reis moontlik maak en niemand wat eers in ʼn voorstedelike huis met krag en water gewoon het, wil permanent terugkeer na ʼn stelsel met ʼn put en lang afstande nie, hoe oorspronklik en romanties dit ook mag voel vir die oppervlakkige waarnemer.

Die anti-koloniale stryd was nooit teen alles van die Westerlinge gewees nie, maar veral teen die vernederende stelsel van ongelykheid. Anti-koloniale literatuur (en literatuur as sodanig is ook ʼn nalatenskap van die kolonialiste) berig nie so seer van die gevare deur motors of treine, of die besoedeling van die oorspronklike Afrika-opset nie, maar van die persoonlike vernedering wat die meerderheid van die land moes ervaar. Niemand keer dit goed of weeg dit op teen die materiële voordele nie. Wat wel gesê moet word, is dat die koloniale verlede net so elke Afrika-land in ʼn mindere of meerdere mate gevorm het en dat dit deel is van wie jy is, of jy soos Helen Zille ʼn nakomeling van die eertydse elite, of, soos Mmusi Maimane, van die eertydse onderdruktes is.

 

0
    0
    Jou Mandjie
    Jou mandjie is leegKeer terug na Winkel