fbpx

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul

25 November 2019

“Daar is geen land, so vêr of woes geleë…” hoor ek die woorde van die lied, ken Oom dit? Oom Paul, dit voel maar soms vir my of hierdie land, hierdie Zuid-Afrika maar vêr is; woes is. Ek is jammer ek begin vandag so effens negatief, dit gaan goed op Orania, maar Oom Paul, dis al.

Dit gaan nie goed met Zuid-Afrika nie, goed op Orania, maar nie goed met Zuid-Afrika nie. Oom sien, dinge het die afgelope drie dekades lekker skeef begin loop hier. Maar eintlik wil ek met Oom vandag nie daaroor gesels nie, maar oor ons taal.

Oom sien, die oorlog met die Ingelse is lank terug al verby, maar die stryd duur voort, en die stryd is nêrens so sigbaar, as in die beleg op Afrikaans nie… Strijd tusschen Boer en Brit, soos oom Christiaan geskryf het. Ek sou dit wou vereenvoudig deur te sê dit gaan nie goed met Afrikaans nie, maar dit is eintlik nie heeltemal waar nie. Ons taal word aangeval, afgekraak en uitgewerk, maar Oom Paul, met Afrikaans, gaan dit eintlik goed… eintlik dêm goed!

Oom Paul, ons taal is ‘n jong taal, maar sy is groot en mooi, soos die tipe nooi na wie mens verlang in die Ou Transvaal terwyl jy op ‘n eiland krygsgevangene is. Toe die klompie manne van die Genootskap van Regte Afrikaners op 14 Augustus 1875 bymekaar gekom het, wonder ek nogal oor wat hul teenoor mekaar sou sê as hul Afrikaans vandag kon sien. Ons vier steeds Taaldag hier in Orania, eintlik sommer Taalweek, ‘n hele week so rondom die 14 de Augustus elke jaar, maar ek wil nie veel daaroor sê nie. Oom sien, Afrikaans was mos eers net ‘n spreektaal, en toe so effens ‘n skryftaal, maar ons volk het meer as dit nodig gehad, wou meer Afrikaans hê. Arnoldis Pannevis het mos gesorg dat die Bybel in Afrikaans vertaal word… meer Afrikaans. Oom ken die geskiedenis seker nog van hierdie agt manne wat die Genootskap daar in die Paarl gestig het; Gideon Malherbe, C.P. Hoogenhout, Daniël Francois du Toit, bekend as dokter, D.F. du Toit, bekend as Oom Lokomotief, ek reken hy het die genootskap aan’t beweeg gekry? S.J. du Toit, Oom Lokomotief se boetie, August Ahrbeck, Petrus Malherbe en S.G. du Toit… agt manne wat die wêreld verander het. Oom weet mos Argimedes het jare en jare gelede gesê dat mens met ‘n lang genoeg stok en ‘n vastepunt, die wêreld kan beweeg. Miskien was die taal die stok en die genootskap die vastepunt, want Oom Paul, hierdie wêreld het aan die beweeg gekom.

Ek moes een keer, hier op Orania, help skuif aan ‘n stuk graniet, graniet met iets van Dr. Hendrik Verwoerd op, ek kan nie nou mooi onthou wat presies dit was nie, en ek sal Oom nog vertel van Dok Hendrik, miskien in ‘n volgende brief. Maar ons kon die graniet oplig, deur ‘n lang yster oor ‘n ronde stuk hout te hefboom. Argimedes was reg, en die Genootskap het die wêreld amper net so ook beweeg, soos met ‘n stok en ‘n vaste punt.

“Om te staan vir ons Taal, ons Nasie en ons Land.”  – het die GRA op hul doel besluit. En Oom Paul, om dit te doen het hulle besluit om die Bybel te vertaal, die Afrikaanse Patriot uit te gee maandeliks, en te begin met woordeboeke van die Afrikaanse taal.

Oom sien, ‘n taal gaan nie maar net sommer oor die taal nie, maar oor iets veel meer en groters as net dit, dit gaan oor identiteit, oor wie ons is. En ons Afrikaners, Oom Paul, ons is Afrikaans; en ons is dit vandag nóg steeds.

Oom Paul, Afrikaans is gróót. Ons kon dit in 20 jaar ontwikkel tot op tersiêre vlak, as wetenskaps- en akademiese taal en ons kinders kon in Afrikaans leer dink, konseptualiseer, verwerk en droom. Afrikaans het groot dinge gedoen, sommer so van die kombuistaal begin af, tot ‘n wêreldgehalte taal. Dit het ook nie by die akademie opgehou nie, nee, dit het vanuit ons Afrikanerharte in die kunste oorgeborrel. Ons mense het in Afrikaans begin sing en dig, en selfs teaterstukke en draaiboeke geskryf, en later het Afrikaans op die televisie verskyn. Oom Paul, ‘n televisie is soos ‘n radio, maar mens kan die beeld ook sien.

Daar is vandag ook maar weer mense wat ons taal en identiteit haat in hierdie land, amper net soos met die empaaier en hul ingels, maar alhoewel hulle orals roep en gil dat Afrikaans moet val, val ons nie, maar ons bou. Ons word groter en sterker; ons stig ons eie nuwe Afrikaanse universiteite, want die oues moet nou ingels wees; ons hou ons eie konserte, want ingels is orals. Oom Paul, die Afrikaanse musiekwêreld is groter as wat ek ooit gedink het dit sal wees… mooi en lekker.

Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes waar die kranse antwoord gee.
Deur ons vêr-verlate vlaktes met die kreun van 
ossewa —
Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika.

Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra:
Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika…

Oom Paul, ons het dit as Volkslied uit volle bors gesing, maar ons mag nie meer dit vandag so sing nie… Maar ons doen steeds, Oom moet vir Steve dit hoor sing!

Ag, ek wou eintlik nog baie vir Oom vertel oor die taal. Oor die Briels en N.P. van Wyk Louw, oor Koos du Plessis en Jan Blohm, oor… so baie. Ek sal miskien later weer bietjie oor Afrikaans met Oom gesels.

Oom, ons bid en sing en dink in Afrikaans, selfs in 2019, en veral in Orania. Ek sal later meer oor Orania gesels, maar ek moet nou gaan, ek het sopas aan ‘n nuwe wysie vir ‘n Afrikaanse lied gedink…

Groete

PSK

n.s Stuur groete vir my Oupa.

 

 

 

 

 

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul

18 November 2019

Oom Paul, dit gaan goed op Orania.

Oom sal onthou dat ons oor die Reddingsdaadbond gesels het in die vorige skrywe. Ek wil eintlik vandag met Oom gesels oor dinge wat maar in dieselfde tyd ook afgespeel het, wat ons volk in baie moeilike omstandighede geplaas het, en voor ‘n baie moeilike keuse. Oom onthou seker goed wat in die empaaier se oorloë met ons gebeur het. Ons het Majubaberg bestorm, en ek vermoed, die empaaier so erg verneder dat hulle ego’s besluit het dat hul dit nie sal duld nie. Natuurlik was die goud en diamante ook nie te onaantreklik vir die klein eilande daar in die Noorde nie, en ook nie vir die klomp uitlanders in die republieke nie.

Soos Oom weet het ons moedig teruggeveg, maar op die lange duur, en met die verskroeide aarde en die wittentkampe, kon die bittereinde nie vir altyd aanhou nie. Maar enkele jare na hierdie seer en swaar, is die empaaier alweer in ‘n oorlog, die keer in Europa, teen die Duitsers nogal, en Oom sal dit seker nie kan glo nie, maar ons besluit om deel te word en aan die Ingelse kant te gaan baklei. Oom onthou mos die mense van Duits-Wes? Ook maar onse mense, deel van ons, maar hierdie gebeure het ons op ‘n vreemde en moeilike pad laat gaan.

Oom sien, die besluit was deur die regering geneem, om aan die Britte se kant, die sogenaamde geallieerdes, teen die Duitsers te gaan veg. Nou ek wil Oom nie met te veel detail van wat in Europa aangegaan het probeer verveel nie, maar hierdie gebeure het ons huis lekker deurmekaar gekrap en ons is nie ‘n eiland nie, alhoewel daar baie waters tussen ons en hierdie, wat almal vandag noem, wêreldoorlog was.

Hierdie besluite, en die politieke gebeure het ons volk dan ook verdeel in twee groot groepe, die Nat, of Nasionale Party, en die SAP, of die Zuid-Afrikaanse Party. Ek sal Oom later nog meer dinge oor die Nasionale Party vertel, mooi dinge, groot dinge, maar ook slegte en donker dinge. Miskien moet ek sommer die storie bederf deur Oom solank in te lig dat die Nasionale Party, nie meer vandag bestaan nie, en in dieselfde asem die Zuid-Afrikaanse Party ook nie meer nie… baie dinge het maar geval.

Oom sien, dit was moeilike tye so na die Strijd tusschen Boer en Brit, soos Oom Christiaan daaroor geskryf het. Ons mense was arm, die landbougrond was verbrand, ons vroue en kinders is by die dertig- tot veertigduisend dood in die Ingelse kampe, maar ons het weer op begin staan, soos die planne van Ds. Kestell en die FAK begin werk het. En toe kom hierdie wêreldoorlog-ding oor ons pad…

Oom, ons het erg onder mekaar baklei, en sommer lelik ook. Daar het ‘n groep ontstaan, met die naam van die Ossewabrandwag, met bande met nog ‘n party, die Herstigde Nasionale Party, onder oom Daniël. Het Oom vir Malan geken? Hierdie groep het help reël aan die eeufees van die Groot Trek hier in 1938, maar het ook meer aktief betrokke geraak, veral in sterk kritiek teen die regering se kantkiesery in die wêreldoorlog. Oom weet mos dat die Britte nie ons maats was nie, en die Brandwag het gereken dat die Duitsers eerder ons vriende was, en nie ons vyande nie. Oom weet die Duitsers het ook maar eintlik baklei vir hul eie Duitse-plekkie in Europa en die kommuniste was toe al heel bedrywig in Europa. Ek sal later met Oom oor Kommunisme praat, want hier sien ons vandag hoe dit heel ordentlik ‘n land met baie potensiaal tot in die grond vergiftig en vernietig, ek sal met Oom ook sommer bietjie gesels oor Rhodesië en Ian Smith, maar dit sal maar ook eers tot later moet wag.

Terug by die Brandwag en die oorlog. Oom sal merk dat ek eintlik oor oorlog praat asof dit een ding was, maar daar was twee gewees daar in Europa, twee grotes, en beide het ons hier by die huis ook ernstig geraak.

Ek wil eintlik begin deur met Oom te gesels oor iemand wie Oom heel waarskynlik sal onthou, en dit is Jopie Fourie. Ek dink ek sal die beste kan verduidelik watter drama hier was, as ek sy storie met Oom kortliks deel.

Oom sal Jopie onthou, hy was sewentien jaar oud tydens die Jamesonaanval, Oom onthou, die een wat Cecil John Rhodes mos daar uit die Kaapkolonie uit help beplan het. Jopie was ook ‘n verkenner en rapportryer gewees, maar is tydens die tweede oorlog gewond deur die Ingelse en gevang, maar later weer losgelaat. Daar was natuurlik in Oom se tyd ook baie moeilikhede, met veral die uitlanders wat kom goud soek het in onse republiek, maar ek hoef niks verder daaroor te sê nie; Oom weet goed watter streke die Ingelse alles uitgehaal het om ons rykdom te probeer vat vir hul eie empaaier. Maar ek dwaal weer af. Jopie se eintlike storie wat ek wil deel begin hier iewers in 1914, toe ons regering besluit het om Duits-Wes binne te val. Dit was natuurlik alles oom Louis en generaal Jannie se werk gewees. Om te dink, 10 jaar na die Ingelse-oorlog; en nou val ons saam met hulle die Duitsers aan. Oom Paul, dit was moeilike tye hierdie… Waar staan ‘n goeie, eerbare man nou? Nou het Oom Louis vir Jopie laat kom, om te hoor watter inligting hy kon kry oor die rebelle, hoeveel en waar ens. want Oom Paul sien, Oom Manie Maritz en Oom Christiaan Beyers, as ek reg onthou, het klaar teen die regering se besluit in ope rebellie gegaan. Na sy gesprek, dit is nou Jopie, met Oom Louis, het hy huis toe gegaan en ek dink die dinge het hom gepla, soos wat dinge hier in Zuid-Afrika vandag my ook maar pla, maar later meer daaroor. Jopie het egter geweet wat die regte dinge is Oom Paul, selfs al was die dinge lekker deurmekaar so tussen die Afrikaner, Ingelse en Duitsers saam. Hy het toe met die Unietroepe in skermutselings gebots, want die Duits-Wes ding het hom baie gepla. Op 16 Desember Oom Paul, op Dingaansdag, Geloftedag, 1914 vang die Unietroepe hom, hulle kla hom aan van hoogverraad en hy verskyn voor die Krygsraad. Ek wil sommer Jopie se woorde met Oom deel: “”Ek kan nie insien waarom ons jong Afrikaners vir Engeland se eer moet veg nie. Wanneer ons die moord van Slagtersnek nagaan … en wanneer ek dink aan die 30 000 vroue en kinders wat vermoor is, sien ek nie waarom ek Engeland moet help om sy eer omhoog te hou nie. Ek weet dat die regering my as ’n rebel beskou en teleurgesteld in my is. Ook is ek teleurgestel in die regering wat ek op die been help bring het en waarvoor ek my bloed opgeoffer het…wat ek gedoen het, het ek met oop oë en uit eie vrye oortuiging gedoen. Selfs al is ek tot vandag toe nog oortuig dat God die onreg nie sal gedoë nie…kan ek nie vals wees nie! Nooit in my lewe het ek dit kon wees nie! En mag God my bewaar om nooit ’n valsaard te word nie! My dade het altyd my hart geopenbaar. Ek is nie van plan om die hof om genade te vra nie. Die genade van my Skepper wat my gelei het, is vir my genoeg…Genade? Is dit nie opmerklik dat ek die seun moes wees wat met die witvlag na Jameson ingery het met sy oorgawe? Hy is gevang en vrygelaat, en daarna word hy sir Starr Jameson; maar ek moet sterwe, daartoe veroordeel deur my eie mense wat twaalf jaar gelede saam met my gestry het vir ons land en volk se vryheid. O, ek hoop tog hulle sal my nie in my gesig skiet nie,” en terwyl hy sy hand op sy bors lê, laat hy hoor: “Hier is ’n groot Afrikanerhart, groot genoeg om al hul koeëls te ontvang….so seker as ek u hier voor my sien, is ek oortuig dat die Here met Sy dierbare bloed vir my sonde versoening gedoen het; en dat Hy nou kom om my by die hand te neem en deur die dal der skaduwee des doods weg te lei. Hy is mos hier by ons, ons kan Hom voel…”

Oom Paul; ons eie mense skiet Jopie en sy broer daardie dag dood… vir Jopie, vier keer in sy bors, en een keer deur die nek. Terwyl hy gesang 20:8 gesing het, kon sy Afrikanerhart vier koeëls vat. Ek weet Oom is eintlik ‘n Dopper en sing net die Psalms en skrifberymings, maar ek het gedink Oom sal dit darem hierdie keer kan oorsien.

Ag, ek wou eintlik oor die Ossewabrandwag en die Stormjaers met Oom gesels, en ook oor ‘n referendum en verkiesing hier in my eie tyd… maar…

Oom Paul, miskien moet ek vandag maar hier stop. Al wat ek hoop en bid is dat my Afrikanerhart, ook groot genoeg sal wees… amper so groot soos Jopie s’n.

 

Groete

PSK

N.S. Stuur groete vir my Oupa.

 

Briewe aan Oom Paul

Geagte Oom Paul
14 November 2019

Hierdie sal seker die eerste van baie briewe aan Oom wees. Ek hoop Oom sal verstaan, want ek het baie op die hart. Natuurlik nie met hoëgere woorde nie, alhoewel die skool en boeke my dit ook geleer het, maar sommer in gewone taal, omdat Oom ook mos maar ‘n gewone Boere-oom was. Ek skryf, omdat ek graag met Oom stukkies wil deel, sommer maar my gedagtes en idees, en ook iets vertel van wat gebeur het, waarmee ons besig is, en wat ons hoop in die toekoms sal gebeur. Natuurlik is die toekoms, en Oom was ook diep-dopper gelowig, nie in ons eie hande nie, maar menslik gesproke praat ek sommer. Ons werk steeds aan die Vryheid waarvoor Oom-hulle ook gewerk het, ons het dit nog nie gekry nie…

Dinge gaan maar rof hier in Zuid-Afrika, of soos dit tans bekend staan as Suid-Afrika of selfs Mzansi, maar ons hou moed en bou voort. Ons het mos die oorlog verloor, maar Oom weet dit, en die ou Boererepublieke het eers deel van die empaaier geword, en later darem weer een republiek, maar dinge was maar nooit dieselfde nie. Oom sien, daar het werklik baie dinge verander, sommiges mooi en goed, ander weer minder mooi en seer.

Miskien moet ek begin om Oom van die mooi en goeie dinge te vertel, dit is altyd sleg om slegte nuus op ‘n nugter maag te kry. Ons kon dit regkry om uit die groot depressie op te staan. Daar is baie mense wat hieraan meegehelp het, maar dit was ‘n handjievol wat die idee gehad het, en dit tot uitvoering kon bring. Generaal de Wet het die ds. wat die idee gehad het goed geken, ds. Kestell, ek weet nie of Oom hom geken het nie. Hy het woorde gehad wat steeds vandag in my hart warm klop: “‘n Volk red homself!” Sy organisasie het die beskrywende naam gekry van die Reddingsdaadbond, en hoe het ons nie onsself gered nie! Na die Ingelse alles gebrand het, en ons soveel kruisies moes plant vir al ons kinders en vroue wat in die kampe vir die kroon geoffer is… maar ek dwaal af. Ons het uit die as van ‘n verskroeide aarde opgestaan, en weer begin bou. Oom moet ons taal vandag beleef! Lewend, bruisend en ontwikkel tot die hoogste akademiese en wetenskaplike vlakke, en Oom Paul, ons het universiteite gebou! Oom moes dit sien, en ek sê moes, want dinge het verander. Maar dit was groot en mooi en Afrikaans.

Oom het eenkeer gesê dat ons die goeie en edele uit die verlede moet neem, en die toekoms daarop moet bou. Oom Paul, ons het probeer. En van dit het gewerk, en van dit het nie…

Terug by die Reddingsdaadbond. Hierdie ds. Kestell het ‘n plan gehad, daar was ‘n enorme byeenkoms by die Voortrekkermonument in Pretoria, o ja, vandag praat mense van Tswane as die plek se naam, maar vir my en my mense is dit Pretoria, Oom se beeld staan nog daar op die plein… Amper die hele volk was daar byeen toe die hoeksteen op 16 Desember 1938 gelê was; natuurlik presies 100 jaar na die slag van Bloedrivier. Oom Paul, ons hou nog steeds getrou aan die gelofte, selfs vandag nog, hier in 2019. Ds. Kestell het besef dat ons mense swaargekry het, 300 000 van onse mense was honger en sonder hoop, amper ‘n derde van ons klein volkie. Oom Paul, sy plan het gewerk, maar ongelukkig nie vir altyd nie, maar dit het gewerk. Vandag bly daar al weer amper 300 000 van ons mense in plakkerskampe. ‘n Plakkerskamp is amper soos ‘n konsentrasiekamp, net sonder die wit tente en Ingelse. Die FAK en ds. Kestell het saamgestaan, en 70 000 mense gewerf om 6 pennies by te dra, en die geld het gegaan vir onder meer lewenspolisse. Ek het geen idee wat 6 pennies werd was nie, ‘n sikspens? Miskien in vandag se geld iets soos R50 of só. Maar hierdie saamstaan het ons volk se toekoms en hede verander. Daar was 400 takke oor Suid-Afrika. Hulle het sommer baie Afrikanerbesighede begin, wat vir ons mense werk kon gee. Ek weet nie of Oom weet dat hy, dit is nou ds. Kestell, op die skip na Europa, waar Genl. de Wet gaan probeer geld insamel het vir die oorlogskuld van ons volk, vir hom gehelp het om sy boek te skryf, Strijd tusschen Boer en Brit. Ek het die boek onlangs klaar gelees, en lekker gelag vir die Jood wat die Boer se skuilingsklip by hom wou koop toe die Ingelse op hulle losgetrek het…

Oom Paul, ek moet nou ongelukkig gaan. Die werk in Orania hou nie op nie, ek sal Oom nog alles van Orania vertel, ek dink Oom sal daarvan hou.

Tot volgende keer, en stuur asseblief groete vir my Oupa. –

PSK

Orania is nie die hemel nie

Orania is nie die hemel nie

deur Pieter Krige

Enigeen wat iets van ons volk ken, sal met hierdie kennis sommer vinnig die “nie die hemel nie” uitdrukking kan beaam. Dit was natuurlik ook een van die eerste kommentare wat ek, na ek en my gesin besluit het om die trek Orania toe aan te pak, van ‘n Oraniër af gehoor het. Met die beskrywing van Orania as ‘n Afrikaner-Boere plek, was ek onder geen illusies gewees nie, ek is immers as een gebore, grootgemaak, het as een groot geword en in Pretoria by ‘n Afrikanerkerk se universiteit mens geword. Die Afrikaner is ‘n hardekopvolk, saamgestel uit waarskynlik die hardste koppe uit Europa, saamgestel uit groepe voorvaders wat dinge in hul geskiedenis het soos ‘n Honderjarige-oorlog, en nie aan dieselfde kant nie. Iemand vra my onlangs, in die empaaier se taal nogal: “But who exactly are these Afrikaners…” “It’s complicated…” begin ek, en na ‘n paar Sarie Marais, De Wette en Van Riebeecks, eindig eintlik ook maar weer met dieselfde… “complicated.”

Natuurlik, vanuit ‘n teologiese perspektief, is die “nie die hemel” uitdrukking ewig geldend vir alle plekke in hierdie tydelike bedeling. Ons is immers almal in sonde ontvang en gebore, dus is die hemel slegs vir die uitverkore begenadigde Kruismense beskore; na hierdie tydelike vir ons met die ewige verwissel is. Maar die “Orania is nie die hemel nie” verwys nie so diep teologies na die dinge nie, dit is eintlik maar ‘n uitdrukking wat my moes voorberei op ‘n werklikheid wat nie altyd maanskyn en rose is nie, alhoewel ons hier in die Karoo genoeg van beide ook het; maanskyn en rose dit is.

Ons het genoeg opinies om ons inwonertal te verdriedubbel, ek het gewoonlik twee of drie en stry lekker in die slapelose nagte met myself. Ek worstel intern soos my volk intern worstel. “Nie die hemel nie,” en nie altyd maklik nie, en soms selfs vrek moeilik.

Na my voorbereiding vir ‘n belangrike vergadering, en die Orania-eie gebruiklike twee of drie vergaderings as voorbereiding vir die vergadering, kom ons gewoonlik weereens agter dat ons doel en strewe presies belyn is, maar die weg daarheen, dit is soms minder duidelik.

Ek is soms dankbaar dat Orania nie ‘n party-politieke stelsel het nie, daar sou heel maklik en waarskynlik 1652 partye gewees het.

Ek weet nie of ander volkere ook so lekker met mekaar kan verskil en stry as ons nie, ek ken nie die ander so intiem nie, stel ook in ‘n sekere sin nie verskriklik belang in hul interne strukture en stelsels nie, in hul verhoudinge nie. Maar ons, ons ken ek redelik goed.

‘n Denker van ‘n ander volk, heel bekwaam polities en filosofies, sê onlangs vir my dat hulle met verlange en selfs jaloesie na die Afrikaner vandag kyk. Ons is so goed georganiseerd en eendragtig, almal in strukture wat saam vir die saak werk, een groot laer wat saam op trek die toekoms in is. Ek glimlag, maar help hom nie reg nie… ek dink hy is reg.

Ten spyte van die feit dat Orania “nie die hemel” is nie, is daar iets aan die gebeur, en wat gebeur is werk. En as mens werk en dinge doen, maak jy foute, en foute maak mense kwaad en bied geleentheid vir aanvalle. Soms is daar selfs dinge wat reg is, wat mooi loop, waarmee almal eintlik saamstem, waaroor ons lekker kan stry.

Ek het al hierdie dinge geweet en verwag, ons is immers ‘n klomp hardekop Afrikaners waarvan ek ook een is. Ek het nie hemel toe getrek nie, sal deur die genade ook eendag daardie laaste trek onderneem, maar het na ‘n werklikheid toe getrek. ‘n Werklikheid wat groei en hoop bied, ‘n werklikheid waarbinne my geloof, taal en kultuur nie net toegelaat word nie, maar erken word en uitgebou word. Ek het na ‘n werklikheid getrek wat groei. Ek probeer so een keer per maand deur die hele Orania ry, en elke keer staan ek verbaas, dat ten spyte van ons hardekopgeit, daar tasbare en sigbare groei is; groei wat ons volk so bitter nodig in hierdie gebroke wêreld het. Groei wat hoop in die tydelike bied, miskien ten spyte van ons hardnekkigheid, miskien as gevolg daarvan.

Daar is krag in ons verskille. Reitz skryf in sy boek Kommando, “en elke Boerekryger was sy eie generaal.” “Complicated…” antwoord ek die Engelsman. Ons is maar ‘n moeilike klompie mense wat God hier in Afrika tot ‘n nuwe volk kom maak het. Ten spyte hiervan, miskien as gevolg hiervan, bou ek voort… want hierdie klomp hardekoppe, het ek lief, sommer net soos ons is, want ek is deel hiervan.

In ons nie-hemelse Oranialaer, Afrikaner-Boerevolklaer, wapper daar vele vlae, maar hierdie volk, hierdie “complicated” klomp mense, hier aan die Suidpunt geplant, hier onder die Suiderkruis gebore, hierdie is my mense, en ek is op hulle trots… en ek ís vir hulle lief.

 

 

 

 

 

Ek besef onlangs dat dit die juk en die pad vorentoe was, wat ‘n klomp Afrikanerosse laat saamtrek het; nie hul eie vrye wil, behoeftes en begeertes nie, maar die taak wat aan hul opgelê is, en die juk wat hul saamsnoer. Ek hoef seker nie oor die juk wat binne die huidige omstandighede op ons as volk geplaas is veel te sê nie, ook nie oor die taak voorhande nie. Die enigste ding is, en hierdie is ‘n gróót ding… Voorwaarts die toekoms in.

(Die menings op Oraniablog is nie noodwendig dié van die Orania Beweging nie)

Die Orania-boom – geplant om te groei

deur Pieter Krige

Vanaf my stoep, hier op my klein-hoewe, die een wat ek en Lianda, my liewe vrou, speels die ‘Ou-Transvaal’ noem, kyk ek na die ligte somerbries wat die pekanboord se blinkgroen nuwe blare ligweg wieg. In Orania het ons eintlik net twee seisoene, die warm een en die koue een. Dit is die begin van die warm een, en die wêreld verkleur dankbaar. Dit lyk sommer na lewe! Daar is iets van groot geloof nodig om ‘n pekanboom te plant, enige boom sekerlik, maar een wat eers na bykans ‘n dekade vrug dra, vereis groter geloof as wat vandag se kitswêreld noodwendig ruimte voor bied. Ek is dankbaar vir die kitswêreld ook, dit is lekker om dadelik met ons ondersteuners van regoor die wêreld met die tik-tik van ‘n klompie sleutels te kan kommunikeer, lekker om ‘n foto van ‘n klompie jong Oraniërs wat saam plesierig is te kan neem, en dadelik aan ons vriende in Stockholm, St. Petersburg, Perth, Tirool en Texas te stuur, lekker om iets soos Game of Thrones sommer dadelik te kan stroom na waar ons dit kan kyk. Maar die kitswêreld het soms ook die uitwerking dat ons nie verder as die volgende KFC deurrit kan, wil of hoef te beplan nie. En dit skep ‘n kultuur van onmiddellike bevrediging, van “entitlement”, en ongelukkig, met ons politieke verwagtinge en nood in die vervallende Suid-Afrikanisme, een van “vryheid nou!” “vlieg nou!” “trek nou!” In my aard is ek ook haastig, ook angstig oor die totale verval, maar ek reken deel van die redes vir die verval, is die gebrek aan langtermyn visie en beplanning, die inkoop in die goedkoop kitsoplossing sodat ek na die uitdeel van ‘n t-hempie en tweeliter Fanta genoeg stemme kan kry om darem ‘n plekkie in die parlement te kan bekom… Die langtermyn beplanning in die Suid-Afrikaanse politiek is van verkiesing tot verkiesing. Ek staan dus redelik onverbaas voor die twee wêrelde wat teen mekaar gekontrasteer word. Aan die een kant, hier in die Karoo, is daar 3 dekades gelede pekanboorde geplant, en aan die anderkant is daar beplan oor hoe die volgende verkiesing gewen kan word. Twee wêrelde wat toenemend van mekaar verwyderd word.

Dit vat ‘n sekere tipe geloof en versiendheid om in die Karoo ‘n pekanboom te kom plant, en die boom word as’t ware ‘n metafoor wat Orania kan beskryf. Geplant, om dit te versorg, vir lank, vir dekades, met die oog op en geloof dat die vrug sal kom, op die regte tyd.

Drie dekades gelede het ‘n klompie pioniers die visie gehad, om die Orania-saad in die vrugbare Oranje-oewer te kom plant, en vir drie dekades is dit gekoester en versorg, met die geloof dat die vrug sal kom, en hulle het hierdie Orania-boom geplant, sodat dit kan groei om vir my en my mense lewe te kan bied… Hier kyk ek nou hoe my kinders onder die lafenis van ‘n pekanboord speel, en ek besef iets groots: Om vry te kan wees, moet mens in geloof en hoop bome plant, met die oog op ons genadige God en die vrye toekoms vir ons mense;

want ‘n boom sal tog aan sy vrug geken word.

(Menings op die Orania Blog is nie noodwendig die menings van die Orania Beweging nie)

Afrikaans op kampus – ‘n eerstejaarservaring

Afrikaans op kampus

  • ‘n eerstejaarservaring

Deur Frans de Klerk

As ‘n kind uit Orania het ek die studentelewe ingetree met min ervaring van die ‘buitewêreld’. Soos elke ander persoon, was daar verwagtinge en idees geskep oor wat die nuwe lewe buite Orania vir my sou bied. Soos met elke ander persoon, het sommige verwagtinge hulself bewaarheid en ander nie, maar wat vir my die grootste aanpassing was, is die gebruik van Afrikaans in my geledere.

Die proses om Afrikaans uit universiteite te haal is al ‘n geruime tyd aan die gang en tot dusver geslaagd. Eerstejaarstudente by die Universiteit van Pretoria word nie meer toegelaat om enige vak, toets of lesing in Afrikaans te ontvang nie. Alle klasse word in Engels gehou en alle leerstof in Engels gebied. Dit skep definitief uitdagings, selfs hindernisse vir Afrikaner-studente op kampus. Vir ‘n gemiddelde Afrikaanse matriekleerling, het die tree van skool na universiteit nou groter geraak. Om universiteit baas te raak, beteken dus ook om ‘n ander taal baas te raak. Daarby gesê, ‘n taal wat daagliks in elke klas gepraat word, het ook die geneigdheid om vlak op die brein te lê wanneer ‘n mens sosiaal verkeer. Aangesien jy vir ure op ‘n dag in Engels leer, begin dit al hoe meer die gebruikstaal, nie net vir klasse nie, maar ook op kampus te word. Elke persoon wat by die universiteit studeer moet in Engels kan studeer, en daarom kan aangeneem word dat almal wel Engels kan praat. Die neiging ontstaan dat jy eerder mense oor die algemeen in Engels groet, eerder jou kos in Engels bestel by kampuseetplekke of selfs met jou Afrikaanse geledere in klasse begin Engels praat. So ‘n “ver-Engelsing” is dan op die ou ent bloot net prakties makliker om deur die dag te kom.

Tog is daar ‘n skuldgevoel sodra jy agterkom jy het heeldag net Engels gepraat het. Dit is maklik om verskonings uit te dink oor waarom dit geregverdig is om heeldag in Engels te verkeer, maar as ‘n Afrikaner en met die wete dat Afrikaans eens ‘n tersiêre vaktaal was, is dit steeds ‘n ongemaklike storie. Vir meerderheid van Afrikaanssprekende studente, lyk dit egter asof Engels as vaktaal slegs ‘n akademiese hindernis bied. Oor die algemeen is daar nie ‘n groot verlange na Afrikaans nie, behalwe vir die beloftes van punte verbetering gebied deur moedertaalonderrig. In kontras met plekke soos Orania waar Afrikaans met ‘n duidelike kultuur gepaard gaan, dien dit deesdae slegs as ‘n kommunikasiemiddel wanneer jy nie besig is met klas of ander aktuele sake nie. Aangesien daar nie ‘n verlange na die taal is nie, word daar ook nie vreeslik baie moeite gedoen om dit op ‘n suiwere manier te gebruik nie. Selfs al sou daar ‘n effense kommernis oor die taal wees, sal dit gou weens die groepsdruk van meer bekende Engelse terme verdwyn.

Steeds is my ervaring glad nie dat Afrikaans op universiteit dood is nie, maar slegs dat dit ongelukkig aan die verloor kant van die stryd is, selfs op sosiale vlak. Om elke hoek en draai word Afrikaans gevind in groepies en geselsies, maar ‘n suiwer vorm van die taal word min gepraat. Ek voel egter ook dat daar nog hoop vir die taal behoort te wees. Debat- en skryfklubs in Afrikaans staan ‘n goeie kans om baie Afrikaanssprekendes te lok. Solank as wat daar aktief met die taal gewerk word, of die taal aktief by koshuise of projekte gebruik word, staan dit nog sterk. Sodra jy egter ‘n dag kon deurbring sonder om Afrikaans buite die huis te gebruik, moet jy tot die besef kom dat daar ‘n probleem is met jou huidige sosiale omstandighede. Hierdie probleem het baie eenvoudige verskonings wat gebruik kan word, maar die ideale oplossing is om self ‘n manier te vind om jou taal weer aktief en produktief te kan gebruik.

Die stryd van Afrikaans op kampus gaan dus steeds voort, met die grootste uitdaging dat Afrikaners ophou veg. Daarom hits ek elke ander Afrikaanse student aan om of by ‘n Afrikaanse klub/projek/redaksie aan te sluit, of om self die inisiatief te neem om ‘n omgewing te skep waar Afrikaans aktief gebruik te kan word.

Frans de Klerk

(Die menings op Orania Blog is nie noodwendig die menings van die Beweging nie)