Herdenkings moet toekomsgerig wees.

Op 16 Desember word orals in Suid-Afrika Geloftedag herdenk, maar dit is nie meer ʼn amptelike Afrikanerfeesdag soos in die verlede nie. Deesdae is dit meer as ooit ʼn bewustelike keuse teen die anti-Afrikaner tydsgees in om Geloftedag te vier en te volhard met Afrikaner wees. By party Geloftefeeste neem die bywoning toe, by ander is dit ʼn gesukkel om mense bymekaar te kry.

Of ʼn kultuurfees of geskiedenisherdenking wegkwyn of sterker word hang af van die gees en gesindheid waarmee dit gedoen word. As ʼn herdenking net ʼn ritueel is, en as dit gedoen word as ʼn soort sterwensbegeleiding van ʼn volk of ʼn tradisie, wetende dat jonger generasies geen belang daarin en geen begrip daarvoor het nie, dan sal minder en minder daarby betrokke wil wees. Ook enige herdenkings van iets wat eintlik onverdedigbaar is, of wat deur die tyd ingehaal is, sal na ʼn ruk doodloop.

Dit is belangrik om op te let wat en hoe jy iets herdenk. Dit moet relevant bly vir volgende generasies. Dat Geloftedag nog elke jaar, soos op 16 Desember 1838 aan God beloof, herdenk word, is reeds van betekenis. Daar is tye van moedeloosheid van ʼn volk, waar net die werklik oortuigde mense aangaan met die herdenking, en tye waar ʼn golf van nasionalisme groot massas meegesleur het, soos met die honderdjarige Gedenktrek van 1938, maar Geloftedag het in die 180 jaar van sy bestaan nog elke jaar plaasgevind.

In die oë van swart nasionaliste is Geloftedag die viering van wit verowering, maar dit rym nie met die feite nie. Geloftedag was ʼn Goddelike ingryping om die Afrikaner, wat in die binneland uitwissing in die gesig gestaar het, te bewaar en te bevestig. Dit het vir die Voortrekkers nie daaroor gegaan om die Zulu-volk uit te wis nie, hulle wou hulle stuk land in Natal hê en het daarvoor die onderhandelde prys betaal. Eers die verraad en wrede moorde op die Voortrekkers het tot die Slag van Bloedrivier met sy ernstige gevolge vir die Zulu’s en Dingaan gelei, maar die Zulu-volk het onder ʼn ander koning voortbestaan.

In Orania neem die bywoning van die Geloftefees jaar na jaar toe, ook die entoesiasme waarmee dit aangebied word. Dit geld ook vir geleenthede daar rondom, soos die perdekommando-gedenkrit, vertonings van Voortrekkerlewe en die maak en dra van Voortrekkerklere. Dalk is dit omdat Orania ʼn toekomsgerigte gees uitstraal en ʼn positiewe boodskap het.

Die positiewe en toekomsgerigte boodskap van die herdenking van Geloftedag is dit: ons volk was al in moeiliker omstandighede as nou, ons sal weer opstaan en ons is reeds besig daarmee. God het ons destyds uitgehelp en as ons onsself verootmoedig, kan Hy dit weer doen en vir ons vryheid en voorspoed gee.

Alles is nie verlore nie en daar is nooit ʼn einde van die geskiedenis nie. Daar is ook geen einde aan ʼn volk nie, behalwe as die volk self besluit om te wil ophou bestaan.

Die Noord-Kaap se tyd het gekom!

In Suid-Afrika is geen ru-olie (die wêreld se belangrikste bron van industriële energie) nie, maar volop steenkool. Eskom en SASOL moes dit gebruik om die land van energie te voorsien.

Selfs toe die land deur boikotte en sanksies bedreig het, het hulle deur toewyding, deursettingsvermoë en ondernemingsgees dié doel grootliks verwesenlik.

Eskom se groei was sedert sy stigting in 1923 die land se ekonomiese groei altyd twee treë voor. Met billike kragpryse kon hulle nywerheidsgroei moontlik maak en steeds self winsgewend bly.

SASOL is in 1950 gestig om petrol en diesel uit steenkool te vervaardig. Die basiese tegnologie was bekend, maar kritici het gesê dit sal nooit winsgewend wees nie. Tyd het anders geleer.

Dié twee ondernemings was so suksesvol vanwee hulle mense. Kundigheid en vaardighede is ontwikkel, sodat skeppende deursettingsvermoë hulle gekenmerk het.

In 1985 is SASOL geprivatiseer, maar Eskom nie. SASOL het op sy mense gebou en wêreldwyd uitgebrei, sodat dit vandag hoogs winsgewend is. Sy aandele is in Johannesburg en New York genoteer.

Eskom was ‘n skouperd van “transformasie” en opgeboude kundigheid is maklik vervang met “mense wat oor die nodige potensiaal beskik”. Vandag is die onderneming onherstelbaar geplunder.

Gaan ons in moedeloosheid mor en kla, of gaan ons met die skeppende deursettingsvermoë reageer, wat ‘n vorige geslag gekenmerk het? Gaan ons die geslag wat ons petrol uit steenkool, kernkrag en selfs ‘n atoombom (as vrede dalk nie werk nie) gegee het, nadoen?

Ons kan. En dit is hoekom ons sê die Noord-Kaap se tyd het aangebreek. Net soos steenkool die hoëveld van Mpumalanga se tyd laat aanbreek het, kan ons sê dit is nou dagbreek in die Noord-Kaap.

Die Noord-Kaap het nie alleenlik oorvloedige sonskyn nie, dit het ook die grondstof waaruit sonpanele (fotovoltaïese panele) gemaak word.

 

 

Silikonbevattende klippe soos hierdie word gesmelt met 99% suiwer silikon as produk. Dit word volgens die metallurgiese metode verder gesuiwer tot songraad silikon.

Kom ons maak ‘n vinnige vergelyking: Die Medupi kragsentrale behoort met voltooiing net minder as 5 gigaWatt elektrisiteit te lewer; dit is net meer as 10% van Eskom se totale vermoë.

Medupi is sedert 2007 in aanbou en is nog steeds nie heeltemal voltooi nie. Geprojekteerde koste is sowat R200 biljoen.

Om ‘n aanleg te bou wat 1 gigaWatt se sonpanele kan vervaardig, neem sowat ‘n jaar en kos sowat R75 biljoen; die installasie daarvan drie maande. Panele uit dié aanleg kan Medupi se vermoë binne vyf jaar oortref teen minder as helfte van die koste.

Die son skyn wel net bedags, maar die vinnige ontwikkeling in batterytegnologie speel in ons hand.

Hierdie soort kragopwekking hoef nie in een hand, soos dié van Eskom of SASOL te wees nie. Dit kan oor duisende eienaars van wisselende groottes wat almal aan die netwerk gekoppel is, versprei wees.

Om só ‘n stelsel te verwaarloos, te kaap of te plunder is veel moeiliker as met een groot onderneming.

Natuurlik het ons nie R75 biljoen om mee te begin nie. Maar Eskom dwing huishoudings en besighede om energie-onafhanklik te raak. In die Noord-Kaap gaan elke rand wat op sonkrag spandeer word, meer elektrisiteit oplewer as elders.

Ons vergesig is ‘n Noord-Kaap wat met skoon energie ‘n florerende, skoon ekonomie huisves, vry van onderdrukking en van armoede. Dit is die vergesig wat vandag se aksies rig.

Die Noord-Kaap het die grondstowwe, die ruimte en die sonskyn om ‘n tegnologiegebaseerde ekonomie tot stand te bring. Ons het selfs die mense. Maar het ons mense die wil, die deursettingsvermoë en die ondernemerskap?

Ek hoop so, want ons toekoms hang daarvan af.

Dr. Wynand Boshoff

 

Share
Tweet

 

 

Copyright ©  VF Plus (Noordkaap) 2018, All rights reserved.

Our mailing address is:
noordkaap@vfplus.org.za

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Hoekom is ons nie opgewonde oor die “almal saam” samelewing nie?

Die oorweldigende “common knowledge” in veral die Weste is dat saam beter is as apart. Die EU word as sukses gesien, so ook die VN, ongeag die werklikheid van beperkte suksesse en ‘n uitmergelende proses om selfs net die kleinste gemene deler te bereik. Die reënboognasie van Nelson Mandela word as die hoogste ideaal gesien waar almal vreedsaam oor rassegrense heen saamleef en so ver moontlik vermeng. As dit in praktyk nie gebeur nie, dan is dit die skuld van die wittes wat nie genoeg uitreik nie. Min of meer dit is die siening wat ek verlede week teëgekom het by Duitse televisie-joernaliste wat as deel van ’n program oor “25 jaar sedert die einde van apartheid” op verskillende plekke van Suid-Afrika, onder andere Orania, hulle opnames gemaak het. Orania word in sulke programme gewoonlik uitgebeeld as die laaste uithoek van verset teen die wonderlike reënboognasie, waar diegene woon wat nog aan apartheid vasklou.

Die joernaliste was darem ook al by Oraniërs aan wat ook gestaal is in die hantering van joernaliste en wat hulle aanslag ken. Een van die joernaliste gee toe ook toe dat Orania inderdaad baie anders is as die persepsie van ʼn apartheid-dorp en dat hier heelwat arm mense ook is. Vir hulle is apartheid die beeld van die groot, spoggerige plaashuis met die bediendes, en die arm arbeiders in hulle hutte naby, met ander woorde die amper karikatuuragtige saamgaan van ras en inkomste. Dit is eintlik nie apartheid nie, maar paternalisme, iets wat Orania ook nie verdedig nie, al weet ons ook dat die werklikheid nie so eenvoudig is nie, met die ryk boer wat hard gewerk het om daar te kom, wat baie geld spandeer om sy werkers op te hef, al bly hulle ongelyk. Die kommunistiese ideaal van totale gelykheid kan ons nie verdedig nie, en ook idealistiese Duitsers weet dat daar selfs in hulle welsynstaat met ʼn sentrum-linkse regering ongelykheid en selfs armoede is.

Die grootste punt van verskil was egter die ideaal om die grootste moontlike vermenging te bereik ten einde die utopiese vrede en harmonie tussen rasse te bereik en alle verskille te oorbrug. Vir die vroulike spanlid was dit blykbaar wat sy in Johannesburg gesien het, heel waarskynlik na ʼn oppervlakkige kyk na ʼn winkelsentrum, waar die swart en wit middelklas ooglopend vreedsaam die verbruikerskultuur uitleef, gemengde paartjies en al. Dit is egter ook daar waar die geweld die ergste en die heinings die hoogste is. Met harmonie en vreedsame saambestaan het die multi-kulturele skynwêreld van ʼn winkelsentrum niks te doen nie. Besoekers van Port Elizabeth wat in Orania wil vestig het teenoor hulle opgewonde die voordele van Orania uitgelig en hulle nie laat van stryk bring deur die vraag oor “isolasie” nie.

Vir ons in Orania is ons sogenaamde isolasie na dekades se ondervinding van hoe dinge werk en nie werk nie ʼn keuse. Dit is ook nie isolasie nie, maar selfbestuur. Vir isolasie kry ons darem heeltemal te veel blootstelling. Hoeveel dekades van ʼn onbekwame ANC-regering op alle vlakke, maar veral op munisipale vlak het jy nodig om te besef dat dit nie werk nie en dat jy baie beter daaraan toe is as jy vir jouself sorg? Vir Duitsers en ander Wes-Europeërs is dit moeilik om te verstaan. Hulle is gewoond dat Duitsers aan stuur van sake is, dat die stelsel werk en dat ʼn paar inkomelinge ʼn “verryking” is en dat ʼn multi-kulturele samelewing beter is as ʼn mono-kulturele een, omdat dit nuwe ondervindings, nuwe geure, nuwe kleure, nuwe kennis en wat nog alles sou toevoeg. Dat ʼn multi-kulturele samelewing soos wat dit tans nog die geval is, met ʼn Duitse meerderheid en die “toevoeging” tot redelik onlangs veral goedkoop arbeid en nuwe restaurante en winkels wat eksotiese disse en produkte voorsien, heeltemal iets anders is as die soort wat ons in Suid-Afrika het, bly moeilik begrypbaar as jy dit nie beleef het nie. Dan klink alles na “negatiewe stereotipes”. As jy egter herhaaldelik slagoffer van misdaad was, jou krag gereeld afgaan, jou kraanwater ondrinkbaar is, jou paaie vol gate is, jou skool en universiteit verengels en op swak standaard en jou dorp onherkenbaar is, dan is jy nie meer so opgewonde oor die multi-kulturele samelewing nie. Maar dit sal Europeërs, veral die mediamense wat deel van die elite is en nog nie met die negatiewe effekte van die kulturele verryking gekonfronteer word nie, eers uitvind wanneer dit te laat is.

Diplomasie, en die Afrikaner se kuns van verhoudinge. Deur Pieter Krige

Een van die belangrikste aspekte van die Orania Beweging se werksaamhede, is op die terrein van diplomasie. Die woord diplomasie vind sy wortels in die Latynse diploma, wat op ‘n brief of dokument van erkenning en verwysing dui. ‘n Diplomaat is dus iemand wat met die mandaat van ‘n groep, staat of instelling, namens die bogenoemde optree. Diplomasie is ten diepste die kuns van verhoudinge, en speel op alle terreine van die lewe uit, maar meermale en sigbaarder op die groter politieke speelveld. Dit sal dwaas wees vir enigeen om te beweer dat verhoudinge met ander, onbelangrik is; dit sal fataal wees vir ‘n volk of groep om dit te ignoreer. Met die koms van die inligtingsera, en die feit dat die wêreld veel kleiner is as die een waarbinne ons voorouers hulself bevind het, te meer só. Met die koms en viraliteit van sosiale media, is dit veel makliker om verhoudinge oor grense heen te bou, of te breek, en elke mens word in ‘n sekere sin ‘n sleutelbord diplomaat. Die een probleem met die vlakke van verwydering wat met die sosiale media ingetree het, is natuurlik die verlies aan persoonlike kontak. Diplomasie, aktivisme en ideologie word van agter sleutelborde beoefen, of gepleeg, met die blote feit dat die gespreksgenote nie in mekaar se persoonlike ruimte teenwoordig is nie, wat sommiges heldhaftig maak, ander brutaal en die meeste, maar dwaas.

 

Ek wil dus hiermee beweer dat die sosiale media en toegang tot ander se idees, en ander se menings, sonder die persoonlike kontak, diplomasie skade berokken, en dat ware diplomasie, of dan die kuns van verhoudinge, nie op ‘n onpersoonlike vlak kan geskied nie. Persoonlike kontak is nodig.

Ek betoog hier geensins teen die gebruik van sosiale media nie, dit is ‘n magtige instrument, ‘n kragtige bemarkingsmiddel, en ‘n maklike manier om met vriende en vreemdelinge in kontak te kom en te bly, maar dit is maar ‘n stompe en lompe stuk toerusting vir diplomasie, in die selfde sin dat gewone media dit ook maar is. Grense kan maklik oorbrug word, maar die gebrek aan persoonlike kontak met die grensgenoot, skep daardie onoorbrugbare vlakke van verwydering, en die afwesigheid van liggaamstaal, wat volgens Albert Mehrabian se 1971 studie soveel as 55% van alle kommunikasie uitmaak, beteken dat mens met teks, ongeag hoe goed bewoord, slegs die helfte hoor van wat gesê word. Sommige skrywers is moontlik beter as ander om dit reg te kry, maar die tipiese diplomaat of verkondiger van ‘n idee is nie noodwendig ‘n woordsmid nie.

Met hierdie agtergrond, en werklikheid, besef die Orania Beweging, dat alhoewel ons baie staatmaak op digitale kommunikasie, dit vir ons ook slegs 55% van wat ons eintlik wil of kan sê kan omvat. Daarom spandeer ons vir die afgelope 30 jaar veel tyd en energie aan persoonlike skakeling met rolspelers, en ons mikpunt vir 2019 is om dit nog meer te doen.

Die vrug van sulke persoonlike diplomasie, is dat misverstande dadelik opgetel en bygelê kan word, dat daar ‘n gesig agter teks/woorde is, en dat daardie uiters belangrike 55% nie gemis word nie.

Vir die Afrikaner om genoegsame ruimte vir ons toekoms binne Afrika te verkry, sal ons drie dinge moet doen. Ons sal die werklikheid daar moet stel, soos wat Orania al uiters suksesvol reggekry het; ons sal die feit dat ons nie op ‘n eiland as afgesonder van die res van Afrika en die wêreld kan of wil bestaan nie moet verreken; ons sal met diplomasie hierdie ruimte moet en kan bevestig en vergroot. Die Afrikaner, het, histories, meer sukses met diplomasie in Afrika gehad, as die teendeel, en met die laaste stuiptrekkings van die ou Apartheidsbedeling, wat sekerlik vir nog een verkiesing bietjie politieke munt sal bied, is dit nou ook aan die verbygaan. Daar is onomwonde ‘n nuwe tydperk wat aangebreek het, en dit gaan ten diepste oor gemeenskap en plek, gemeenskap en ruimte, en om die rede verhoog ons juis ons 55% kommunikasie met ander rolspelers in 2019, omdat ons graag gehoor wil word, maar meer as dit, omdat ons glo dat ons model van ‘n gemeenskap van gemeenskappe gehoor móét word.

Onlangse skakeling was met die leierskap van die ANC van die Noord-Kaap, onder leiding van Carel Boshoff en Frans de Klerk, en van die ANC se kant, dr Zamani Saul. Ook het vyf van Orania se vroue die uitnodiging vanaf mev. Zanele Mbeki aanvaar, om saam met 1000 afgevaardigdes van die SADC lande die eerste African Woman in Dialogue geleentheid in Boksburg by te woon. So is daar vele ander geleenthede, met onder ander ‘n afvaardiging, onder leiding van Vladimir Poluboyarenko, Adjunk menseregte kommissaris van Stravropol in Rusland, ‘n gespreksgeleentheid in Swede op uitnodiging van The Boer Project, en volgehoue bande met veral Nederlandse Politici, asook van Südtirol en vele skakeling met bykans elke media-huis in die wêreld.

Die Orania Beweging se diplomatieke werk is egter nie net op Afrika-rolspelers, of internasionale bande gefokus nie, maar ‘n groot deel van ons diplomatieke werk, is intern, met ander woorde, verhoudinge met die Afrikaner, die volk vir wie ons bou en ruimte bied. Op hierdie terrein het ons ook die vryheid en selfvertroue om oor die breëspektrum van die volk, met rolspelers te skakel en verhoudinge te bou, met die verskille en ander insigte op die tafel, wat telkemale tot ‘n nadere verband lei na die skakeling, as daarvoor.

Met dit alles genoem, is dit nodig dat die Orania Beweging, ‘n groot deel van die fondse tot ons beskikking vir dié doel aanwend, wat ons ook doen. Gasvryheid teenoor besoekers, vriende en toekomstige vriende en vennote, of selfs vyandiggesindes, gaan al vêr as die 55% kommunikasie in ag geneem word, en skep gewoonlik die platform vir sinvolle gesprek.

Miskien het die Afrikaner, in ‘n sekere sin, die afgelope klompie dekades, stelselmatig, ons goeie Boeremaniere afgeleer. Daar is veelvuldige redes daarvoor aan te voer, maar slegs een oplossing: Ons moet meer met mekaar praat, en dan nie weggesteek agter ‘n sleutelbord nie, maar soos my Prof, Hennie Theron, in Nuwe-Testament die staaltjie van die kommunikasie tussen student en professor uit 3 Johannes 1:13,14 uit aangebied het:

 

Student:

Ek het baie dinge gehad om te skrywe, maar ek wil nie met ink en pen aan jou skryf nie.

Prof:

Maar ek hoop om jou gou te sien, en ons sal van mond tot mond spreek.

 

Pieter Krige

 

 

Op trek na die eie. Deur Pieter Krige

“Die Groot Trek, was ‘n trek na ‘n eie, en ons het behoefte om opnuut weer ons eie te ontdek. As ons iets wil behou van Afrikanerwees, dan moet ons dit in die vorm van ‘n trek na ons eie, aan ons eie mense oordra. En die gevaar dat ons kan sit en wag en sê: “Nou het dit te laat geword, nou vlug ons land uit.” is baie wesentlik. Ons moet die gebondenheid aan Afrika, en die gebondenheid aan jou eie kultuur, die gebondenheid aan jou eie taal, bevestig voordat jy alles prysgee. Ons moet rekenskap gee van onsself, soos wat die Voortrekker rekenskap gegee het van hulle self…” – Prof Carel Boshoff, 16 Desember 2001

Op 16 Desember 2018 sal dit nou 17 jaar wees sedert prof Carel hierdie woorde gespreek het. Ek het dit onlangs ontdek op ‘n 2 uur lange klankgreep in ons digitale argief. Na 17 jaar kan mens seker na die woord terugskouend kyk, en die werklikheid daaraan weeg. Dit is wat ek kortliks in hierdie artikel wil doen.

Die eerste sinsnede is ‘n feit wat met historiese gewig weereens net so aangebied kan word. Die Groot Trek was immers ‘n trek na die eie, en dan nie ‘n trek na waar die eie alreeds gevestig was en bestaan het as ‘n plek wat jou kon omhels en ontvang nie, maar die trek na die ruimte, waarbinne die eie gevestig sal kan word. Dit blyk of volkere (selfs individue, families ens) se strewe na vryheid, ten diepste hieroor gaan, genoegsame kulturele ruimte waarbinne elkeen wat daarmee identifiseer, ‘n tuiste kan vind. Die Trekkers het getrek, om daardie ruimte oop te dink, oop te doen en dan te vul, met wat Carel iv Boshoff onlangs beskryf het as republikeinse vryheid. Die Groot Trek was ‘n trek na die eie.

Die idee van die trek na die eie, is nie ‘n nuwe nie, en ook nie een wat nie verskillende nuanses kan verkry nie. Die een is die idee dat daardie eie, die afsondering en uitsluiting bied, teen en in kompetisie met die ander. Die ander idee is dat, binne die diversiteit en verskeidenheid van identiteit, daardie eie juis ‘n unieke bydra tot die geheel van al die ander kan lewer. Die eie is dus nie die ander nie, maar duidelik nie noodgedwonge ten koste van die ander nie, dit sou die idee van volk en ruimte beperk het, en ek glo dat die idee van volk en ruimte, universeel is, of dan ten minste moet wees om dit meer volhoubaar te maak.

 

Prof Carel het ‘n behoefte identifiseer, die behoefte dat ons opnuut weer ons eie wil ontdek, of moet ontdek. Die “ons” waarvan hy gepraat het kan mens waarskynlik wyer of enger definieer, maar hy het in 2001 geweet wie hierdie ons was, en ek weet vandag ook wie hierdie ons is. Dit is nie ‘n eng groepie, ‘n splintergroep, ‘n aktivistiese beweging, politieke party, kerk of klub nie, maar hierdie “ons” is ‘n volk, en dan ‘n volk gekenmerk deur sy kulturele, politieke, ekonomiese, simboliese en religieuse goedere. Miskien kan die kulturele eerder die versamelnaam wees van al die elemente wat ‘n volk volk maak.

 

Ek wil dan hier die onlangse 43ste Verwoerdgedenklesing hierby aanhak, met dr Wikus Buys wat Die kunstenaar as brugbouer vir die stadsbouer aangebied het. In ‘n onlangse gesprek met Carel, sien hy vlymskerp die volgende werklikheid raak, wat ek soos volg onthou en verwoord: Al die talent, en die kunstenaars word vandag aangewend om skaarste te skep, ons beste word aangewend, om mense aan te moedig en te draai om meer en meer te wil hê, en dit is die aard van meeste bemarking, om skaarste te skep. Met dit in gedagte hak ek Carel se terloopse opmerking aan Wikus se ideaal, as oplossing van prof Carel se tweede sinsnede en die daaropvolgende “As ons iets wil behou van Afrikanerwees, dan moet ons dit in die vorm van ‘n trek na ons eie, aan ons eie mense oordra.” En veral met fokus op die oordra.

 

Ek gaan hierdie oordra van die idee, verder aanhak by die bekende godsdienstige begrippe van dissipels en apostels, waar die dissipels die volgelinge van die idee is, en die apostels die uitgestuurdes, diegene wat die idee moet oordra en nuwe dissipels moet maak. ‘n Volksbeweging het beide nodig, en Orania ook, maar het beide ook as ‘n werklikheid alreeds. As ‘n stad vir die Afrikaner, het ons juis dit ook, volgelinge van die idee, en apostels daarvan. Die volgelinge van die idee, sal waarskynlik meer op die praktyk fokus, die werklikheid daarstel, die werklikheid daarvan leef, by die oopdoen van die idee betrokke wees. Die apostels is diegene wat dit moet uitdra, en volgens dr Buys, is dit waar die kunste ‘n grootse en groter rol te speel het.

Die talent en die kunstenaars, moet aangebied word, befonds word, gebruik word, om die behoefte aan ‘n trek na die eie duidelik te verwoord, en dan daardie ruimte, daardie plek waarheen die trek sal kan en moet gaan, op die horison te stel, en die pad daarheen aan te dui met al die simboliese elemente, wat die werklikheid en die droom so aanbied dat die volk dissipels word, en dat hierdie volk die pad na daardie ruimte kan vind.

Hierdie volk het ‘n behoefte aan die eie, alhoewel die vorige geslag se kunste hierdie ruimte voëlvry beveg het, moontlik omdat die vorige pogings juis ander se ruimte in die praktyk negeer of selfs ontken het, maar die behoefte aan die eie is ‘n natuurlike, ‘n onomstootbare werklikheid. Die nuwe generasie kunstenaars moet die ruimte en geleenthede gebied word, om hierdie behoefte te verwoord, en die oplossing aan te bied, om as’t ware daardie ruimte oop te dink, oop te sing, oop te teken en oop te skryf.

Prof Carel raak aan die brug wat gebou moet word, Carel aan die talente wat skaarste of oorvloed kan skep, of die behoefte daaraan, en Wikus aan die kunstenaar wat daardie brug moet bou.

“As ons iets wil behou van Afrikanerwees, dan moet ons dit in die vorm van ‘n trek na ons eie, aan ons eie mense oordra.”

…aan ons mense, aan hierdie volk wat die ons is, maar natuurlik ook die idee aan die ander wat nie die ons is nie, oordra, want dit is tussen die ander, wat die ruimte van die republikeinse vryheid oopgedink, oopgesing, oopgeskryf, oopgeteken en oopgedoen word. Die apostel tree in gesprek met die eie, maar ook met die ander. Die apostel is die een wat die argumentatiewe aard van huidige politiek, die konflik en die teenoorstelling van die eksklusiewe, moet en kan inkleur met die sagte simboliek, wat nie die debat wen nie, maar die hart, want dit is die hart wat verlang, die hart wat trek, dit is die hart wat huis soek, dit is die hart wat ruimte soek, maar ook ruimte bied.

My aanhaling en oordenking van Prof Carel se woorde sluit ek hiermee af: “En die gevaar dat ons kan sit en wag en sê: “Nou het dit te laat geword, nou vlug ons land uit.” is baie wesentlik. Ons moet die gebondenheid aan Afrika, en die gebondenheid aan jou eie kultuur, die gebondenheid aan jou eie taal, bevestig voordat jy alles prysgee. Ons moet rekenskap gee van onsself, soos wat die Voortrekker rekenskap gegee het van hulle self…”

En ek roep die beweging opnuut op, om die apostels te bemagtig, met die woordeskat, met die idee, met die simboliek en die hartstaal, sodat die beweging se uitgestuurdes, dissipels van die volk kan gaan maak, maar ook dissipels van alle nasies, omdat hierdie idee, die idee van volk en ruimte, die idee van volk en plek sal moet uitkristaliseer in ‘n nuwe werklikheid, en in die Afrikaner se geval, die werklikheid van ‘n polis, ‘n dorp na stad, ‘n tuisland, ‘n werklike geografiese ruimte, wat ingekleur is met die oopgesingde, oopgetekende, oopgeskryfde en oopgedinkte  republikeinse vryheid wat vir ‘n volk, wat vir my volk, plek bied.

 

“Visie vir Afrikaans 2030” Konferensie. Deur Sebastiaan Biehl

Ek was verlede week by ʼn twee dae lange konferensie oor Visie vir Afrikaans 2030. In die konferensie, aangebied deur Solidariteit en onder voorsitterskap van akademici in Afrikanerkringe, is die Afrikaanse gemeenskap (die konferensie se beskrywing) se huidige toestand en hoe om die voortbestaan in die toekoms te verseker, bespreek.

Myns insiens kan dit bevraagteken word dat daar iets soos ʼn Afrikaanse gemeenskap is, maar daar is wel ʼn groot groep Afrikaanssprekendes vir wie die voortbestaan van Afrikaans van belang is. ʼn Aanbieding van dr. Willa Boesak van die Khoisanraad oor bruin identiteit het eintlik juis bevestig dat daar geen gemeenskaplike Afrikaanse identiteit is nie. Vir die voortbestaan van Afrikaans is dit egter belangrik dat daar hande gevat word.

Die demografiese verslag wys dat Afrikaanssprekendes se persentasie afneem, maar dat dit nog steeds ʼn belangrike taal sal bly in die toekoms, en dat die totale getalle Afrikaanssprekendes rondom 7 miljoen is, groter as talle minderheidstale in die wêreld. Daar is dus genoeg rede en ruimte vir Afrikaanse instellings. Die probleem van Afrikaanssprekendes (en spesifiek Afrikaners) is die wye verspreiding oor Suid-Afrika en deesdae oor die hele wêreld. Daarom is konsentrasie nodig. Dit is een van Orania Beweging se hoofdoelwitte. Terwyl Orania Beweging ʼn konsentrasie in die yl bevolkte Noordwes-Kaap, met Orania as fokuspunt bepleit, omdat dit die enigste plek is waar Afrikaners ʼn meerderheid kan vorm (en in die kleine reeds het) wat die voorvereiste vir selfbeskikking of ten minste outonomie is, is Solidariteit se aanbeveling dat Afrikaanssprekendes in sekere ankerdorpe en stede, waar daar reeds aansienlike getalle Afrikaanssprekendes is, moet saamtrek (sien my vorige artikel “Tyd om te trek”). In elke provinsie is sekere ankerdorpe geïdentifiseer, maar slegs in die Wes-Kaap, Noord-Kaap en (in ʼn mindere mate) in Gauteng het Afrikaans ʼn langtermyn kans op oorlewing. In die ankerdorpe moet veral verseker word dat Afrikaanse onderwys van kleuterskool tot matriekvlak, en op sekere plekke selfs tot tersiêre vlak aangebied word. Openbare Afrikaanse skole word minder en die langtermyn-opsie moet private Afrikaanse onderwys wees. Daar moet ook na maniere gekyk word hoe dit bekostigbaar en nog steeds van hoë gehalte kan wees.

Een wesenlike insig (wat die Orania Beweging al sedert sy stigting verinnerlik het) van Visie 2030 is dat daar nie op die staat en die regering staat gemaak kan word nie. Van die talle grondwetlike bepalings wat Afrikaans erken en beskerm het min indien enigiets gekom en selfs die waarborge kan oornag verwyder word. Dit het blykbaar in Namibië gebeur, waar oornag, ten spyte van die feit dat Afrikaans die de facto lingua franca is en dat daar feitlik geen moedertaal Engelssprekendes in die land woon nie, Engels die enigste taal van openbare onderwys geword het. Afrikaans bestaan het voort in enkele privaatskole.

Daar was ook ʼn lang bespreking en aanbieding oor internasionale voorbeelde van hoe minderhede hulleself handhaaf, veral met verwysing na Europa. Alhoewel Europa danksy sy klem op menseregte en sy veroordeling van nasionalisme besonder gunstig teenoor minderhede is, is ook daar die stryd om erkenning ʼn lang en moeilike een, en bestaan daar ten spyte van dekades van uitreik na mekaar nog vooroordele teenoor sekere minderhede. Dit voorspel eintlik niks goeds vir Suid-Afrika nie, waar daar boonop nog ʼn heel ander ideologie (sosialistiese staatsnasionalisme) heers en die erkenning van minderhede ten beste lippetaal is. Die kanse om deur middel van internasionale organisasies druk op die regering uit te oefen is skraal. Die Afrikaner se lot is feitlik onbekend in die wye wêreld en druk moet eers op streeksvlak, met ander woorde vanuit Afrika, geskied. Die beste wat daar op gehoop kan word, is, soos een van die deelnemers dit genoem het, goedgunstige verwaarlosing, met ander woorde ʼn regering wat aan minderhede sê: “moenie enige hulp van ons verwag nie, maar as julle self skole (of wat ook al) wil bedryf en finansieer, doen dit.” Dit is min of meer ook die houding wat Orania Beweging ingeneem het en waarmee ons goed vaar. Enige hoop op amptelike steun van die regering of selfs finansiële hulp sal tot teleurstelling lei. As die regering nie eers sy ondersteuners se basiese behoeftes aan kan voorsien nie, wat is die kans dan nog dat hulle vir Afrikaans sal opkom bloot omdat dit ʼn amptelike taal is?

Al voel vir ons as Orania Beweging Visie 2030 dalk halfhartig en te veel gerig op die taal en te min op die veel wyer begrip van volk of kultuurgemeenskap, bevat dit wel ʼn paar belangrike doelwitte wat ons steun, naamlik konsentrasie, selfdoen en die wil om voort te bestaan as Afrikaanssprekendes en Afrikaners. Immers kan Orania ook moeilik floreer as daar geen Afrikaners in die res van die land meer oor is nie.