Gewaardeerde mede-Afrikaners,

meneer die voorsitter,

Ons Afrikaners het besondere stof tot dankbaarheid om vandag, op 16 Desember 2016, 178 na die Slag van Bloedrivier te vergader. Die blote feit dat ons hierdie sin kan uiter, naamlik dat ons dankbaar kan wees om op hierdie dag byeen te wees, is uiters veelseggend, want dit getuig daarvan dat ons nie slegs die bestaanskrisis van 1838 oorleef het nie. Dit getuig daarvan dat ons al die ander krisisse sedert daardie datum oorkom het en dat ons vandag steeds as kultuurgemeenskap leef. Dit getuig van ruim Goddelike genade wat deurlopend oor ons is en bevestig daarom, dat dit inderdaad paslik is dat hierdie dag soortgelyk aan ʼn Sabbat gedenk kan word.

Maar Afrikaners het nie slegs oorleef nie. Ons het gedy.

–          Die klompie duisende wat ons toe was, het uitgebrei tot etlike miljoene;

–          Ons het ons armoedigheid agtegelaat en ons is vandag grootliks ʼn welvarende gemeenskap;

–          Ons het toe nouliks ʼn taal gehad. Nou het ons ʼn moderne taal wat alle funksies net onderskeiding kan vervul;

–          Ons is nou ʼn gemeenskap wat bestaan uit mense met bekwaamhede en vaardighede wat die totale spektrum van menslike aktiwiteit dek. Ons is geleerd en vaardig;

–          Ons kan vandag terugkyk op ʼn geskiedenis wat net soos die van enige ander gemeenskap gekenmerk word deur dwaasheid, maar net soos die van enige ander suksesvolle gemeenskap gekenmerk word deur wysheid, vindingrykheid, prestasie, energie en heldedom.

Wanneer ons oor ons huidige tydsgewrig rekenskap gee, moet ons tereg verklaar dat ons opnuut in ʼn krisis verkeer, maar wanneer ons, ons geskiedenis sedert 1838 oorweeg en kyk waar ons nou in teenstelling met toe staan, het ons nie net rede tot diepe dankbaarheid nie maar inderdaad oortuigende rede vir selfvertoue en hoop op die toekoms.

ʼn Volk bestaan danksy baie dinge. Een van die belangrikste daarvan is dat ʼn volk van homself bewus moet wees. Hy moet ʼn kollektiewe intelligensie hê. Die lede van ʼn volk moet die wete hê dat hulle tot ʼn volk behoort. Hulle moet weet dat hulle ʼn besondere geskiedenis het wat hulle van ander mense onderskei. Hulle moet weet dat hulle oor besondere eienskappe beskik.

Sonder sodanige intelligensie – ʼn selfbewussyn – is ʼn volk oplaas onbestaanbaar, want sonder daardie selfbewussyn kan hy nie sy situasie na waarde skat nie. Hy kan daarsonder nie weet of dit met hom goed of sleg gaan nie. Hy kan daarsonder nie aandag aan homself gee nie. Hy kan nie sy eie swakhede, prestasies en bedreigings insien nie. Hy kan homself nie beskut nie. Hy kan nie skaam kry oor sy foute en dit probeer regstel nie. Hy kan nie trots wees op homself vanweë sy prestasie nie. Hy kan nie verantwoordelikheid vir homself aanvaar, eie instellings skep om homself te bestendig nie en hy kan in die afwesigheid van ʼn eie intelligensie ook nie vyande en vriende erken en verhoudings met ander gemeenskappe aanknoop nie.

Dit is gevolglik ter sake om te vra hoe dit met Afrikaners se kollektiewe intelligensie – se selfbewussyn – gesteld was en nou is omdat daar soos aangedui daarsonder geen Afrikanervolk kan wees nie.

Afrikaner-selfbewussyn allermins ʼn vanselfsprekende gegewe. Dit was vir lang tye beswaarlik aanwesig met die gevolg dat iets soos ʼn Afrikanervolk nouliks bestaan het. Daar is verskeie sodanige tydperke. Veral twee, met die klem op die tweede een word hier vermeld.

Die eerste het betrekking op die tweede helfte van die negentiende eeu. Betreklik kort na die aflegging van die Gelofte van 1838 en die Slag van Bloedrivier het die bewussyn van ʼn eie volk en die behoort tot ʼn eie volk beduidend vervaag, in so mate dat dit ʼn ope vraag was of iets soos ʼn Afrikanervolk hoegenaamd bestaan het. Dit het, onder andere, daarin tot uitdrukking gekom dat die Gelofte grootliks vergete geraak het. Inwoners ten noorde van die Vaalrivier, wat as die Transvaalse Republiek en later die Zuid-Afrikaansche Republiek bekend gestaan het, was in die tydperk van die 1850’s tot laat in die 1870’s in ʼn mindere of meerdere mate in ʼn toestand van anargie. Bedreigings kon moeilik die hoof gebied word onder andere vanweë die feit dat vir sover daar hoegenaamd ʼn georganiseerde publieke gemeenskap van die aard van ʼn staat bestaan het, die staatskas basies leeg was en burgers dikwels erg traag was om kommandodiens te lewer. Van kulturele bedrywighede en formele onderwys wat die voorwaarde vir ʼn volk se selfbewussyn is, was daar in die destydse Transvaal eintlik bykans geen sprake nie. Die risiko van, en trouens die daadwerklike verskynsel van veragtering was deurlopend teenwoordig.

In die Vrystaat het dit ietwat beter gegaan. Ten minste was daar ʼn beter georganiseerde gemeenskap – in die vorm van ʼn meer daadwerklike republiek. Nogtans was daar nouliks ʼn Afrikanerbewussyn. Vanweë die Basotho-oorlog van die 1860’s was daar wel ʼn soort Vrystaatse nasionale bewussyn. Van ʼn Afrikanerbewussyn, soos ons dit later tot uitdrukking gekom het, was daar nouliks sprake. Per slot van sake was daar nog nie eers iets soos ʼn Afrikaanse skryftaal waarmee ʼn gemeenskap objektiewe uitdrukking aan homself kon gee nie. Bowendien was die Engelse taal- en kulturele invloed in die Vrystaat besonder sterk en was ʼn dorp soos Bloemfontein – die belangrikste kultuursentrum ten noorde van die Oranjerivier – meer ʼn Engelse dorp as wat dit ʼn Afrikanerdorp was. Die Vrystaat was ook polities sterk koloniaal- eerder as republikeinsgesind. Dienooreenkomstig was daar ’n sterk beweging om polities met die Britsbeheerde Kaapkolonie eerder met Transvaal te vereenselwig.

Die Kaapse Afrikaners het tot met die opkoms van die Genootskap van Regte Afrikaners en die Afrikanerbond in die laat 1870’s en vroeë 1880’s nouliks enige selfbewussyn as Afrikaners gehad. Verengelsing het hoogty gevier. Selfs in die Nederlandse skole van daardie tyd is die meeste van die vakke in Engels aangebied. In die Weskaap was dit hoogmode om te verengels. Selfs by sosiale geleenthede onder jongmense was die keuse om eerder Engels te praat. Onder die enkeles wat wel ʼn taalbewussyn gehad het, was die vooruitsig vir die voorbestaan van die destydse Nederlands (en proto-Afrikaans) om goeie rede baie swartgallig. Van ʼn strewe na politieke vryheid was daar geen sprake nie.

Natal verteenwoordig ʼn ironie. Natal was die speerpunt van die Groot Trek. Hier is die grootste opofferings wat betref lewensverlies en vermoënsskade, gemaak. Hier is die Gelofte afgelê en hier is die Slag van Bloedrivier gelewer. Dog, etlike jare hierna was die Republiek van Natalia daarmee heen en het die vooruitsig vir Afrikanervryheid in hierdie geweste permanent verdwyn. Hier kon daar nouliks van Afrikanerselfbewussyn sprake wees, aangesien die Afrikaners grootliks uit Natal onttrek het.

Vir baie lank gedurende die tweede helfte van die negentiende eeu was daar dus nêrens in Suid-Afrika enige noemenswaardige Afrikaner-selfbewussyn nie en het die Afrikanervolk wesenlik sy eie bestaan opgeskort. Dit was eers met die suksesvolle Transvaalse opstand in 1880-81 wat ons vandag as die Eerste Vryheidsoorlog ken, toe ʼn bykans  nie bestaande Afrikanervolk as’t ware die opskorting van sy bestaan oorkom en sy lewe as ʼn volk voortgesit het. Die oorlog en veral die Slag van Majuba gepaard met die groei van die Genootskap van regte Afrikaners, het ʼn Afrikaner-selfbewussyn dwarsoor Suid-Afrika gaande gemaak en gevolglik die Afrikaner as’t ware in aanskyn geroep.

Dit is hierdie Afrikanervolk wat oor die lengte en breedte van wat later Suid-Afrika geword het, vanaf 1899 tot 1902 die stryd teen Brittanje aangeknoop het, toe Afrikaners van sowel die Republieke as die Britse kolonies in stryd met Brittanje getree het. Dit was juis danksy die feit dat Afrikaners waar hulle ook al was, ʼn kollektiewe intelligensie gehad het, dat hulle hierdie stryd – ʼn egte volkstryd kon aanknoop, wat tot vandag – en vandag trouens meer as enkele dekades gelede – die hoofbron van Afrikanerheldedom is.

Gedurende die verloop van die twintigste eeu het die Afrikanervolk na ʼn ongekende ekonomiese geswoeg en ʼn energieke kultuurpolitiek ongekende prestasies behaal. Afrikaans het naas enkele ander tale wat dit in hierdie eeu kon vermag ʼn taal van hoogkultuur en letterkunde geword, wat die segsvermoë ontwikkel het om op elke lewensterrein doeltreffend aangewend te word. Afrikaners het in Afrikaans, meer bepaald by wyse van skoolopleding, voortgesette tegniese opleiding en universitêre opvoeding in Afrikaans gemoderniseer, op elke lewensterrein gepresteer en welvarend geword. Die verskynsel van Afrikaner-minderwaardigheid teenoor die gewaande inherent meer verhewe Engelse kultuur het juis vanweë hierdie Afrikanerprestasies verdwyn. Daar was werklik geen gronde meer vir enige vorm van minderwaardigheid nie. Die Afrikanervolk hoef nie in die Britse-Engelse wêreld geassimileer te word ten einde deel van die universele mensdom te wees nie. Inteendeel, die Afrikanervolk, het soos met alle volke behoort te wees, sy deelagtigheid aan die universele mensdom aan die hand van sy eie eiesoortigheid – sy eie taal en kultuur – verwerf.

Afrikaners het ook polities, administratief en militêr presteer. In die huidige tydsgewrig word dit dikwels as onaanvaarbaar beskou om hierop te wys. Onaanvaarbaarheid kan egter nie die daadwerklike waarheid troef nie. Die feit is dat Afrikaners fenomenale staatsbouers was. Die Suid-Afrikaanse staat onder die Nasionale Party met die hoogtepunt onder Verwoerd was ʼn uiters doeltreffende glad geadministreerde staat, wat oral – plaaslik en in die buiteland – enorme vertroue ontlok het. Sy ekonomiese groeikoers gedurende die Verwoerd-tydperk, onder andere, deur buitelandse beleggings gestimuleer, was tekenend hiervan. Net so tekenend was die grootskaalse Europese immigrasie na Suid-Afrika gedurende hierdie tydperk. Die regspleging was uitstekend. Die staatsdiens doeltreffend. Die polisie betroubaar en die weermag toenemend gedug. Die huidige Zuma-staat steek inderdaad sleg af teen die destydse Verwoerd-staat.

Die suksesvolle Afrikanerstaat wat vanaf 1948 onder die Nasionale Party ontwikkel is en in die 1960’s en die 1970’s sy hoogtepunt bereik het, het egter ʼn ironies nadelige uitwerking op Afrikaners gehad. Wat dit gedoen het, was juis om Afrikanerselfbewussyn beduidend te laat vervaag. Trouens, die benadeling het verder as vervaging van selfbewussyn as Afrikaners gegaan aangesien baie Afrikaners stilweg ʼn identiteitsverwisseling ondergaan het. Hulle het hulle Afrikanerskap agtergelaat en in toenemende mate Suid-Afrikaners geword. Die Suid-Afrikaners in plaas van Afrikaners, wat baie Afrikaners geword het, het in twee variasies voorgekom.

Die eerste was dat Afrikaners hulle met hul suksesvolle staat vereenselwig het. Dienooreenkomstig het baie Afrikaners hulle primêre selfbelewenis as Afrikaners laat vaar om eerder burgers van Suid-Afrika te word. Hulle het primêr Suid-Afrikaners, dit wil sê deel van ʼn kultureel grootliks ongedefinieerde Suid-Afrikaanse nasie geword. Dit het in ʼn sekere mate onopgemerk gebeur, want Afrikanerinstellings was per slot van sake op hulle sterkste en Afrikaanstalige instellings soos enkelmediumskole, tegniese kolleges en universiteite op hulle hoogtepunt. Dog, al hierdie instellings het stilweg ʼn grondige verandering ondergaan, naamlik om in hul selfbelewenis al hoe meer Suid-Afrikaans te word in plaas van die as draers van ʼn kultuur-gedefinieerde Afrikanerskap. Van buite gesien was dit verstaanbaar dat dit gebeur het aangesien Afrikaners wat die hoofouteurs van die Suid-Afrikaanse staat was, ’n groot sukses van dié staatbouprojek gemaak het, en ten slotte baie trots daarop was. Presies as gevolg hiervan het Afrikaners hulself egter in toenemende mate begin ophef ten einde in ʼn meer omvattende groter Suid-Afrikaanse staatsgemeenskap geassimileer te word. Hoe suksesvoller die Suid-Afrikaanse staat onder Afrikanerbeheer, des te trotser het Afrikaners op hulle Suid-Afrikaanse staat geword en het hulle, hul identiteit laat vaar ten einde in die Suid-Afrikaanse nasie op te gaan.

Suid-Afrika het dus sy tol toenemend geëis deurdat Afrikaners onder die einste Nasionale Party, wat veronderstel was om Afrikaner-selfbewussyn te bevestig, juis toenemend al hoe meer Suid-Afrikaans geword. Onder die vaandel van Afrikanerskap het Afrikaners, primêr met Suid-Afrika vereenselwig en toenemend Suid-Afrikaans geword. Anders gestel: onder die vaandel ban Afrikaner-nasionalisme – die NAT-vaandel – het Afrikaners toenemend Suid-Afrikaans – SAP – geword. Aangedryf deur ons eie projek van Suid-Afrikanistiese nasiebou in ons eie suksesvolle Suid-Afrikaanse staat was ons besig om onsself ongedaan te maak. Hierdie denk- en handelswyse is veral met die Nasionale Party sedert die 1970’s vereenselwig.

Die tweede variasie van Suid-Afrikanerskap voor die aanvang van die grondwetlike oorgang waarin Afrikaners in die toenmalige Afrikaner-beheerde Suid-Afrikaanse staat opgegaan het, was in Blank Suid-Afrika. Toenemend vereenselwig met anderstalige blankes, meer bepaald Engelssprekende Suid-Afrikaners, het Afrikaners hulself algaande meer as deel van ʼn groter “Blankedom” beleef. Afrikaners het in die Blanke Volk van Suid-Afrika opgegaan. Net soos die eerste variasie, was dit ook ʼn Suid-Afrikanisme. Dit het ook voortgespruit in die primêre vereenselwiging met die staat eerder as met die volk. Anders as die eerste variasie het dié een, die Suid-Afrikaanse nasie meer uitdruklik in rasseterme – ʼn Blanke Volk – beskryf. Hier het ons dus ook met ʼn Suid-Afrikanisme te doen. Hierdie SAP-denkwyse anders as die eerste was egter wit. Sy wortels gaan ver terug. Gedurende die laaste twee dekades voor die grondwetlike oorgang van 1994, het hierdie denk- en handelswyse die sterkste in die eertydse regse partye tot uitdrukking gekom.

Die slotsom is dat Afrikaners in die laaste twee tot drie dekades voor 1994 toenemend ʼn verlies van selfbewussyn beleef het. Afrikaners was al hoe minder Afrikaners en al hoe meer Suid-Afrikaners, of dit nou South Africans in die algemeen of white South Africans was. Afrikanerskap was onder die invloed van ons destydse politieke beheer oor Suid-Afrika, toenemend die slagoffer van ons eie Suid-Afrikanistiese nasiebou-projek.

Blog Single

Geloftefeesrede op Orania deur prof. Koos Malan, 16 Desember 2016 (Deel 1)

by | Jan 3, 2017 | Nuus | 11 comments

11 Comments

  1. Hanno Visagie

    “Wit”? ‘n Bewese feit is dat Afrikaners volgens bekende navorsing vir 93% van Christelik-Europese afkoms is. Ek en my nasate wil nie deel wees van byderwetse Afrikanervermenging soos in tv-sepies nie. Baie Zoeloes en Khoi-San waarskynlik ook nie.

    Reply
    • Sebastiaan

      Wat wil jy nou eintlik sê? Niemand beweer dat Afrikaners nie wit is nie (oftewel, nie op hierdie blog nie). Al wat gesê word is dat Afrikaners in die latere fase van die NP-bewind hulle volksidentiteit (Afrikaner/Boere) meesal verruil het vir ‘n rasidentiteit (blankes) of ‘n nasionale identiteit (Suid-Afrikaners), en dat die identiteit as deel van ‘n volk beter en ryker is as van ‘n ras of van ‘n land.

      Reply
      • Hanno Visagie

        Dit is bekend dat die Orania-verwante Solidariteit- en Vryheidsfront-leierskappe die Afrikaner “inklusief en nie-rassig” definieer, wat glo ek nie korrek is nie, aangesien ‘n volk se hoofsaaklike afkoms nie polities korrek sommer net prysgegee kan word nie.

        Reply
      • Pieter van Niekerk

        Sebastiaan

        Baie klem word gelê op die feit dat ‘n Afrikaner o.m. blank (wit) moet wees. Dit op sigself is ‘n mynveld.

        Onder die NP is rasseherklassifikasie gedoen wat tot gevolg gehad het dat een broer blank en die ander broer gekleurd is. Dus een Afrikaner en een Suid-Afrikaner. Selfs in twee van ons grootste Afrikaners, Paul Kruger en Andries Pretorius, se are het onderskeidelik Hottentot en Bengaalse (Indiese) bloed gevloei. En wie sal durf waag om te sê dat hulle nie stoere Afrikaners was nie?

        Ek het nie antwoorde nie.

        Groete

        Reply
        • Hanno Visagie

          Ontkenning en nie-handhawing van die Afrikaner se etniese grondslag, synde hoofsaaklik Europees-Christelik, in teenstelling met ander volksgroepe soos die Khoisan en die Zoeloe wat etnies nie verdoeselend kommunikeer nie, is ‘n polities hiperkorrekte absurditeit wat sal lei tot toenemende versmelting en volksuitfasering.

          Reply
          • Pieter van Niekerk

            Hanno, Dit is juis die “ontkenning” wat m.i. ‘n probleemarea is. Ontkenning dat in die mees stoere Afrikaner are meestal gekleurde bloed vloei en in die sg. “kleurling” are baie blanke, ja ook baie boerebloed vloei.

            Hanno, Is dit nie dalk tyd dat ons die sg. “kleurlinge” ook intrek in die Afrikaner dampkring nie?

  2. Chris du Plessis

    Waar is die res van die toespraak …?
    Dit eindig waarlik op n negatiewe noot. wat nou ?

    Reply
    • Sebastiaan

      Die tweede deel kom nou-nou. Dit was te lank vir een plasing.

      Reply
  3. Hanno Visagie

    Pieter van Niekerk, Jy probeer wat verkeerd is met slim woordspeling reg praat. Dit is aanmatigend om die omskrywing van die (hoofsaaklik Christen-Europese) Afrikaner etniese groep en volk, soos nasionaal en globaal algemeen aanvaar was en steeds is, eensydig te wil verander, van bo af, deur polities hiperkorrekte elite maneuvers, sonder inspraak deur die gemiddelde etniese groepslede (volke) nasionaal en globaal, soos postmodernistiese teoloe wat die Bybel wil hervertolk.

    Reply
  4. Pieter van Niekerk

    My liewe Mede-Afrikaner Hanno,

    Ek beskou dit as ‘n kompliment dat jy my van “slim woordspelings” beskuldig. Ek is beslis nie die skerpste potlood in die pakkie nie; inteendeel slegs ‘n doodgewone Afrikaner wat jy oral in die daaglikse handel en wandel sal aantref.

    Maar dan gooi jy verder in jou skrywe begrippe rond wat vêr bo my intelektuele vermoëns is om te interpreteer en in konteks te bring by die vraagstuk rondom “gekleurders en Afrikanerskap”. Begrippe soos “polities hiperkorrekte elite maneuvers”, “inspraak deur die gemiddelde etniese groepslede (volke) nasionaal en globaal”, “postmodernistiese teoloe” “Bybel hervertolking” en dies meer.

    Hanno, jy oorskat my intelektualiteit geheel en al. Kom ons hou dit eenvoudig en op my relatiewe lae vlak. Die eerste gegewe aspek is dat die Afrikaner meestal sy ontstaan uit gemengde bloed het (my ikoon, Hendrik Frensch Verwoerd natuurlik uitgesluit). Tot watter mate mag bloedverminging in die definiering van ‘n Afrikaner negeer word?

    Op ‘n minder teoretiese en meer praktiese vlak: Daar is twee eie bloedbroers broers. Feitlik korrek mag broer a wat as blank geherklassifiseer is, homself verhef to die vlak van Trotse Afrikaner. Eie bloedfamilie (sê broer b) van hierdie “trotse Afrikaner” wat dalk die potloodtoets gedruip het, word uitgesluit van hierdie eksklusiewe groep om herklassifikasie misluk het. My vriend, kan jy sonder om jou gewete te verkrag voor God getuig dat ons met naasteliefde en sonder onreg teenoor broer b optree deur hom van Afrikanerskap te ontneem?

    En Hanno as jy dink ek het ‘n hipotese beet, dink weer; in Namakwaland is daar talle sulke gevalle – en ek glo oor die hele Suid-Afrika heen.

    Ek vra weer: Is alle vrae rondom die kleurling, bloedvermenging en Afrikanerskap beantwoord?
    Moet ons nie dalk nuut en van voor af dink nie
    Of
    Moet ons maar saam met Adam Small in die onvermydelike berus:

    soes die Engelsman sê it cuts no ice
    die Here het gaskommel
    en die dice het verkeerd geval vi’ ons
    daai’s maar al
    so lat hulle ma’ sê skollie pêllie
    nevermind
    daar’s mos kinners van Gam en daar’s kinners van Kain
    so dis dis allright pêllie dis allright
    ons moenie worry nie

    [Adam Small: Die here het gaskollel – 1961]

    Baie groete

    Reply
  5. Hanno Visagie

    Etnisiteit (volke)en hul grense word wêreldwyd aanvaar, selfs deur die antichris-humanistiese VN met sy UNESCO. Daar is geen rede (behalwe oordrewe skuldgevoelens en verloopte politieke hiperkorrektheid) om die Afrikanervolk en sy etnisiteit na eeue postmodernisties te misken en te probeer heromskryf nie. Lees gerus ook die artikel op vandag se Netwerk24 deur Leopold Scholtz : Identiteit hoef jy nie te ontken : “…Om egter ’n belangrike aspek, soos jou etniese identiteit, te ontken, gaan ons einde as volk en die einde van ons taal beteken.”

    Reply

Submit a Comment

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui

17 + one =